Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Παραγωγή ελεύθερων ριζών και αντιοξειδωτικές ουσίες. Επιπτώσεις στην Υγεία.

Abstract

dc:description

Ο όρος ΄΄ελεύθερη ρίζα΄΄ εκφράζει κάθε άτομο ή μόριο που έχει ένα ή περισσότερα ασύζευκτα ηλεκτρόνια στην εξωτερική του στιβάδα. Η ιδιότητα αυτή, κατά κανόνα, έχει ως αποτέλεσμα την ισχυρή τάση των ελευθέρων ριζών να αποσπούν ηλεκτρόνια από άλλες ενώσεις. Οι ελεύθερες ρίζες στον ανθρώπινο οργανισμό μπορούν να σχηματιστούν τόσο ενδογενώς όσο και εξωγενώς. Ενδογενώς σχηματίζονται μέσω των φυσιολογικών μεταβολικών διεργασιών. Η εξωγενής παραγωγή ελευθέρων ριζών μπορεί να συμβεί ως αποτέλεσμα έκθεσης σε περιβαλλοντικούς ρύπους, βαρέα μέταλλα (Cd, Hg, Pb, Fe και As), ορισμένα φάρμακα, χημικούς διαλύτες, καπνό τσιγάρων και ακτινοβολία. Οι ελεύθερες ρίζες διαδραματίζουν διττό ρόλο τόσο ως επιβλαβή όσο και ως ευεργετικά είδη. Οι ωφέλιμες επιδράσεις τους εμφανίζονται σε χαμηλές συγκεντρώσεις και περιλαμβάνουν φυσιολογικούς ρόλους στις κυτταρικές αποκρίσεις, όπως για παράδειγμα στην άμυνα έναντι μολυσματικών παραγόντων. Η επιβλαβής επίδραση των ελευθέρων ριζών εμφανίζεται όταν αυτές βρίσκονται σε περίσσεια και μπορεί να οδηγήσει σε μετουσίωση πρωτεϊνών, καταστροφή του DNA και οξειδωτική βλάβη των λιπιδίων των μεμβρανών. Ο ανθρώπινος οργανισμός προκειμένου να εξουδετερώσει τις δυσμενείς επιδράσεις των ελευθέρων ριζών μετατρέποντάς τες σε μη τοξικές και ακίνδυνες ανέπτυξε ένα σύστημα αντιοξειδωτικής άμυνας. Το σύστημα αυτό αποτελείται από ενζυμικά αντιοξειδωτικά (π.χ. Δισμουτάσες Υπεροξειδίου-Superoxide Dismutase, Καταλάση-CAT, Υπεροξειδάσες της γλουταθειόνης-GPxs) και μη ενζυμικά αντιοξειδωτικά (π.χ. ασκορβικό οξύ, γλουταθειόνη, συνένζυμο Q10, καροτενοειδή). Εκτός από αυτά, υπάρχουν και τα συνθετικά αντιοξειδωτικά (π.χ. βουτυλική υδροξυανισόλη - ΒΗΑ, βουτυλική υδροξυτολουόλη - ΒΗΤ, βουτυλική υδροξυκινόνη - ΤΒΗQ, προπυλεστέρας γαλλικού οξέος) τα οποία χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση κάποιων τροφίμων σε μικρές ποσότητες. Το οξειδωτικό στρες (oxidative stress) ορίζεται ως η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ του σχηματισμού ελευθέρων ριζών και της δράσης των αντιοξειδωτικών μηχανισμών σε ένα κύτταρο. Το οξειδωτικό στρες εμπλέκεται στην παθοφυσιολογία πολλών νοσημάτων όπως ο καρκίνος, καρδιαγγειακά νοσήματα, νευρολογικά νοσήματα (π.χ. Parkinson, νόσος Αlzheimer, κατάθλιψη), αναπνευστικά προβλήματα (π.χ. άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια) και ρευματοειδή αρθρίτιδα. Τέλος, η πιο αντιπροσωπευτική βλάβη του DNA από το οξειδωτικό στρες είναι ο σχηματισμός της 8-οξο-2’-δεοξυγουανοσίνης (8-ΟΗdG), η οποία είναι υπεύθυνη τόσο για μεταλλαξογένεση όσο και για απώλεια επιγενετικών πληροφοριών. Οι ερευνητές για να εκτιμήσουν το οξειδωτικό στρες χρησιμοποίησαν δείκτες, οι πιο συνηθισμένοι των οποίων μελετούν τη συγκέντρωση της 8-OHdG με την οποία μετριέται η βλάβη του DNA.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τσάκνη Αλίκη
  • Tsakni Aliki

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2903719

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τσάκνη Αλίκη; Tsakni Aliki. Παραγωγή ελεύθερων ριζών και αντιοξειδωτικές ουσίες. Επιπτώσεις στην Υγεία.. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2903719