National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη της κίνησης και της ανάμειξης των θαλάσσιων μαζών, στο Αιγαίο πέλαγος, με τη χρήση ωκεανογραφικών παραμέτρων και 137Cs
Abstract
dc:descriptionΤα ωκεανογραφικά φαινόμενα μπορούν να μελετηθούν μέσω ραδιομετρικών τεχνικών, που μπορούν να αποτελέσουν συμπληρωματικά εργαλεία στις βασικές ωκεανογραφικές μετρήσεις. Αρκετές έρευνες που συνδυάζουν τις ραδιολογικές μετρήσεις και την ωκεανογραφία έχουν πραγματοποιηθεί παλαιότερα, όπως στις βαθιές λεκάνες του Αιγαίου Πελάγους [C. Tsabaris et al., 2014] και στη βαθιά λεκάνη της Κρήτης [Livadaros, 2017]. Αντικείμενο της εργασίας αυτής ήταν η μελέτη των θαλασσίων μαζών στο Αιγαίο Πέλαγος μέσω ραδιολογικών μετρήσεων της ενεργότητας του 137Cs τόσο σε επιφανειακά δείγματα όσο και κατακόρυφα σε σημαντικά βάθη στην υδάτινη στήλη. Πιο συγκεκριμένα στη διατριβή αυτή πραγματοποιήθηκαν ραδιολογικές μετρήσεις 137Cs σε συνδυασμό με μετρήσεις στις τυπικές ωκεανογραφικές παραμέτρους, σε δείγματα στήλης νερού που συλλέχθηκαν από 7 σταθμούς του Αιγαίου Πελάγους το Μάρτιο του 2017. Οι συγκεντρώσεις της ενεργότητας του 137Cs συνδυάστηκαν με ωκεανογραφικά δεδομένα (αλατότητας, θερμοκρασίας, διαλυμένου οξυγόνου) για να προσδιοριστούν και να ταυτοποιηθούν οι υδάτινες μάζες και οι μεταξύ τους αναμείξεις. Οι μετρήσεις της εργασίας αυτής σε συνδυασμό με προηγούμενες αντίστοιχες μετρήσεις, 137Cs και των λοιπών ωκεανογραφικών παραμέτρων, έδωσαν νέα πληροφορία, για τις αλληλεπιδράσεις των θαλάσσιων μαζών, την ανάμειξη και τη συνολικότερη κυκλοφορία τους στην περιοχή μελέτης. Ο μεγάλος χρόνος ημιζωής του 137Cs, η απουσία μεταβολών στην εισροή του στο Αιγαίο Πέλαγος (π.χ. από πυρηνικές δοκιμές, πυρηνικά ατυχήματα), καθώς και το γεγονός ότι το Cs βρίσκεται κυρίως σε διαλυτή φάση στην υδάτινη στήλη, καθιστούν τον εν λόγω ιχνηθέτη έναν από τους ιδανικότερους για τη μελέτη των θαλάσσιων διεργασιών στο Αιγαίο και κατ’ επέκταση σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Τα διαγράμματα Θ/S και Cs/S που δημιουργήθηκαν διευκόλυναν το χαρακτηρισμό των θαλάσσιων μαζών, τον προσδιορισμό της κίνησης και του μετασχηματισμού τους. Πιο συγκεκριμένα τα διαγράμματα του Cs/S διευκόλυναν την επιλογή ή την απόρριψη πιθανών αναμίξεων ή ταυτοποιήσεων θαλάσσιων μαζών, που διαφαίνονταν στα Θ/S, χαρτογραφώντας έτσι παράλληλα και τα νερά της Μαύρης θάλασσας (BSW) και τις αναμείξεις τους. Τα δεδομένα έδειξαν για τις τρεις υποπεριοχές του Αιγαίου (η διάκριση των τριών περιοχών έγινε όπως έχει περιγράφει και από τον Σ. Πούλο [Poulos, 2009] για λόγους σύγκρισης και με άλλες εργασίες): α) Στο Βόρειο Αιγαίο (W03 & W07) τα υφάλμυρα επιφανειακά νερά της Μαύρης Θάλασσας (BSW)διασπείρονται μεταφέροντας τις υψηλές συγκεντρώσεις 137Cs, έχοντας όμως αναμειχθεί με τοπικά αλμυρότερα επιφανειακά νερά. Στον σταθμό W03, ιδιαίτερα, διαφαίνεται ένα μεταβατικό τμήμα έντονης ανάμειξης του BSW, μετά τα πρώτα 10-15m (μέχρι ~100+ μέτρα), με πυκνότερα νερά. β ) Στο κεντρικό Αιγαίο (W09 & W16) η επίδραση των BSW, στο ανατολικό-κεντρικό τμήμα της περιοχής (W09 Δυτικά της Ικαρίας) δε φαίνεται να είναι έντονη, πέραν ενός στίγματος στα μεγάλα βάθη (πυθμενική μάζα), ενώ στο δυτικό τμήμα (W016 κεντρικό Μυρτώο Πέλαγος) εντοπίζεται μια ανάμειξη με έντονη την συμμέτοχή των BSW στα ενδιάμεσα βάθη. γ) Στο Νότιο Αιγαίο (W15, W14 & W10) ένα σταθερό πλέον στίγμα του BSW εντοπίζεται, λίγο μετά τα 350m, στο δυτικό κομμάτι, μιας και στον σταθμό της Ρόδου (W10-ανατολικό τμήμα) δεν εντοπίστηκε στίγμα. Το στίγμα αυτό που έχει διαμορφωθεί ήδη από το κεντρικό Μυρτώο αποδίδεται στα Μεταβατικά Υποεπιφανειακά Αιγιακά Νερά (TSAW). Τα επιφανειακά νερά, που έρχονται από τα στενά των Δαρδανελίων, αναμειγνυόμενα άμεσα με πιο πυκνά νερά και διακλαδίζονται. Ένα τμήμα ακολουθεί βορειοδυτική διαδρομή παράλληλα με το ηπειρωτικό κομμάτι της Ελλάδας και ακολουθώντας την ακτογραμμή (αριστερόστροφα) οδεύει προς το κεντρικό Αιγαίο από όπου οι αναμίξεις αυτών των νερών διαχέονται περεταίρω. Παράλληλα ένα δεύτερο τμήμα ξεκινώντας από μεγαλύτερα υποεπιφανειακά βάθη κατά την έξοδό του (όπου αναμιγνύεται αμέσως με πυκνότερα νερά) προχωράει νότια καταλαμβάνοντας θέσεις στο κεντρικό Αιγαίο, από όπου πρέπει να αναμιγνύεται περαιτέρω, σχηματίζοντας αυτό το Μεταβατικό Υποεπιφανειακό νερό που συναντάμε στο νοτιότερο τμήμα του Αιγαίου. Οι αναμείξεις και των δύο τμημάτων διαμορφώνουν ριζικά τις στρωματοποιήσεις στην περιοχή, με χαρακτηριστική περίπτωση τα λεγόμενα TSAW που διαχέονται ως το Κρητικό καταλαμβάνοντας στην πορεία τους τα αντίστοιχα ενδιάμεσα και βαθιά στρώματα, σε Μυρτώο, Αντικύθηρα και Β. Κρητικό. Τελικώς καταγράφηκαν τα κατά τόπους μοτίβα, κεντρικά και νοτιοανατολικά κυριαρχούν τα νερά της Λεβαντίνης στα επιφανειακά και ενδιάμεσα στρώματα, ενώ οι βαθιές λεκάνες παρουσιάζουν κατά τόπους τιμές, βάσει των τοπικών υδροδυναμικών συσχετισμών. Πιο συγκεκριμένα, τα βαθιά νερά του Αιγαίου Πελάγους εμφανίζουν από τις μεγαλύτερες τιμές 137Cs σε κάθε λεκάνη με εξαίρεση τον σταθμό της Ρόδου (W10). Συνολικά δεν εντοπίστηκαν συγκεντρώσεις 137Cs μεγαλύτερες από 5-6 Βq/m3,προκειμένου να εκφράσουμε κάποια ανησυχία για τα επίπεδα του ισοτόπου αυτού στις θαλάσσιες μάζες της περιοχής, παρόλα αυτά όμως δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε επίπεδα συγκεντρώσεων που να ισοδυναμούν με προ-Chernobyl εποχές.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λειβαδάρος Πέτρος
- Leivadaros Petros
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, English, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2915001