Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Concentration and speciation of thallium in modern seafloor massive sulphides, Kolumbo arc-volcano (Santorini), Greece: Insights from laser ablation-inductively coupled plasma-mass spectrometry (LA-ICP-MS)

Abstract

dc:description

Τα σύγχρονα υποθαλάσσια Υδροθερμικά Συστήματα και τα σχετιζόμενα με αυτά κοιτάσματα υποθαλάσσιων συμπαγών θειούχων μεταλλευμάτων (SMS), αποτελούν ένα φυσικό εργαστήριο σύγχρονης απόθεσης μεταλλευμάτων, και όντας το πλησιέστερο σύγχρονο ανάλογο των VMS (παλαιών κοιτασμάτων ηφαιστειογενών συμπαγών θειούχων μεταλλευμάτων), παρέχουν γνώση σε σχέση με τις διαδικασίες σχηματισμού τους. Επιπλέον, περιέχουν σημαντικές ποσότητες πολύτιμων και κρίσιμων μετάλλων που θα μπορούσαν να εξορυχθούν, όπως ο χρυσός, καθώς επίσης τοξικά μέταλλα και μεταλλοειδή (As, Sb, Hg). Όλες αυτές οι πληροφορίες είναι πολύ σημαντικές τόσο για τον τρόπο εμπλουτισμού σε μέταλλα όσο και για την ανάκτηση αυτών των μετάλλων από τα κοιτάσματα VMS. Στον κρατήρα του Κολούμπο βρίσκεται ένα ΕΝΕΡΓΟ Υδροθερμικό Πεδίο το οποίο αντιπροσωπεύει ένα μοναδικό παράδειγμα ηφαιστειακής και υδροθερμικής δραστηριότητας που συνδέεται με απολεπτυσμένο ηπειρωτικό φλοιό εντός του Ελληνικού Συστήματος Υποβύθισης. Ο συνδυασμός χρήσης οπτικού μικροσκοπίου, EMPA-EDS και LA-ICP-MS αποκάλυψε έναν ξεχωριστό εμπλουτισμό σε Ag, Au, As, Cu, Sb, Pb, Tl, Zn και Mo που αναλύθηκε για πρώτη φορά. Ο συνδυασμός χρήσης οπτικού μικροσκοπίου και EMPA-EDS προσδιόρισε την ορυκτολογία και τη σύσταση σε κύρια στοιχεία των κύριων ορυκτών φάσεων (σιδηροπυρίτης, μαρκασίτης, σφαλερίτης, γαληνίτης, χαλκοπυρίτης, θειοάλατα Pb-Sb, θειοάλατα As-Pb-Sb, αντιμονίτης, κίτρινη σανδαράχη, αγκλεσίτης και βαρύτης). Συγκεκριμένα προσδιορίστηκαν 4 διαφορετικοί ιστολογικοί τύποι σιδ/τη: ο ψευδόμορφος ιδιόμορφος σιδ/της, προιον αντικατάστασης μαγματικού πλαγιοκλάστου (Py 0), ο κολλοφορμικός σιδ/της (Py 1), ο μικροκρυσταλλικός ψευδολεπιδοειδής σιδ/της (Py 2), και ο ιδιόμορφος-ζωνώδης σιδ/της (Py 3). Οι απότομες ιστολογικές αλλαγές στο σχήμα, μέγεθος και προσανατολισμό των κρυστάλλων μέσα στις μικρο-ενδιαστρώσεις των κολλοφορμικών μικροσφαιριδίων του Py 1 ίσως συνδέονται με επεισόδια βρασμού, ενώ συνθήκες ήπιου ή καθόλου βρασμού (ο βρασμός ίσως σταματάει εξαιτίας της ανάμιξης με κρύο θαλασσινό νερό), και ακολούθως μια πιο αργή ανάπτυξη κρυστάλλων πιστοποιείται από την ανάπτυξη Py 2 και Py 3, αντίστοιχα. Επιπλέον, σύνθετοι ιστοί ορυκτών αποτελούμενοι από εγκλείσματα καθώς και πορώδες στον πυρήνα τους, ο οποίος περιβάλλεται από συμπαγή και χωρίς εγκλείσματα ορυκτές φάσεις (τόσο στον σφαλερίτη όσο και στα σουλφίδια του As), υποδεικνύουν αντιδράσεις διάλυσης και ανακρυστάλλωσης (CDR διεργασίες). Σημειακές αναλύσεις με LA-ICP-MS διεξήχθησαν για τον προσδιορισμό της περιεκτικότητας των μετάλλων και μεταλλοειδών και του τρόπου ενσωμάτωσης τους μέσα στις κύριες θειούχες φάσεις που τα φιλοξενούν. Η έμφαση που δόθηκε στους 3 ιστούς σιδ/τη (Py 1, Py 2 και Py 3) αποκάλυψε μια βαθμιαία πτώση των συγκεντρώσεων των μετάλλων και μεταλλοειδών από τον Py 1 στον Py 3, με εξαίρεση το As και το Cu που εμφανίζουν την αντίθετη τάση: (1) Ο Py 1 είναι ο πιο εμπλουτισμένος ιστός σιδ/τη όσο αφορά τα στοιχεία Pb, Sb, Au, Ag, Tl και Mo περιέχοντας τις υψηλότερες συγκεντρώσεις Tl που έχουν αναφερθεί σε SMS φθάνοντας έως και το 1% κατά βάρος (wt.%), 6.5 wt.% Sb, 7930 ppm As, 131 ppm Au, και 22 ppm Mo; (2) Ο Py 2 που εμφανίζει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις Cu and Zn (>4 wt. and >2 wt.%, αντίστοιχα), επίσης περιέχει εώς 1.33 wt.% As, 3.61 wt.% Sb, 2390 ppm Tl και 65 ppm Au; (3) Ο Py 3 που παρουσιάζει σημαντικό εμπλουτισμό σε As (εώς 1.8 wt.%), επίσης περιέχει 3.2 wt.% Cu, 1.16 wt.% Sb, 1163 ppm Tl και 54 ppm Au. Ενδιαφέρον είναι ότι στα As σουλφίδια η συγκέντρωση Tl φτάνει τα 82200 ppm (8,22% κατά βάρος) ενώ αυτή του Au τα 861 ppm και του Mo τα 90 ppm. Οι σημειακές αναλύσεις με LA-ICP-MS δείχνουν μια ήπια συσχέτιση Tl-Sb (R2 = 0.52) στον Py 1, και μια πιο ισχυρή Tl-Mo στον Py 1 (R2 = 0.77) και στον Py 2 (R2 = 0.82), ενώ ο Au σχετίζεται θετικά με τον Cu (R2 = 0.61) στον Py 1. Επίσης, το Tl σχετίζεται θετικά με τον Zn (R2 = 0.5) στον Py 3. Η μελέτη των LA-ICP-MS προφίλ βάθους έδειξε ότι η ενσωμάτωση του Tl στις κύριες ορυκτές φάσεις γίνεται είτε (i)μέσω χημικής αντικατάστασης στο πλέγμα τους είτε (ii)σχηματίζοντας υπομικροσκοπικές Tl-ούχες ορυκτές φάσεις, ενώ στους Py 2 και Py 3, το Tl δεσμεύεται στο πλέγμα τους. Επιπλέον, προτείνεται ότι το Tl δεσμεύεται ως ομοιογενώς κατανεμημένες νανοφάσεις στα As σουλφίδια. Οι LA-ICP-MS χάρτες στοιχειακής διακύμανσης αποκάλυψαν μια συζευγμένη συμπεριφορά μεταξύ Tl, Mo, Zn και Sb, και και μη-συζευγμένη συμπεριφορά του Tl με τον Au, As και Cu στον Py 1, επιβεβαιώνοντας τους συντελεστές συσχέτισης. Όσο αφορά τα αθροίσματα Py 2 και Py 3, επιδεικνύουν ένα διαφορετικό μοτίβο ζώνωσης, επίσης αποτελούμενο από καλά διαμορφωμένες ζώνες πλούσιες σε Au, As και Cu και απεμπλουτισμένες σε Tl, Mo, Zn και Sb. Ο διαδοχικά ζωνωμένος κολλοφορμικός σιδ/της ο οποίος χαρακτηρίζει γρήγορη απόθεση και αλλαγές στο βαθμό υπερκορεσμού του ρευστού, ερμηνεύεται ότι αντιπροσωπεύει έντονα κυμαινόμενες συνθήκες απόθεσης που συνδέονται με επαναλαμβανόμενα επεισόδια βρασμού, κατά τη διάρκεια των οποίων, το μητρικό ρευστό είναι πολύ πιθανό να απεμπλουτίζεται σε στοιχεία που εισέρχονται στην αέρια φάση (όπως Au, As και Cu) και να εμπλουτίζεται σε στοιχεία που παραμένουν εν διαλύσει στο ρευστό (όπως Tl, Mo, Zn και Sb), καταλήγοντας στο σχηματισμό ομόκεντρων ζωνών που είναι εμπλουτισμένες σε Tl, Mo, Zn και Sb, και φτωχές σε Au, As και Cu μέσα στον Py 1, ενώ ο Py 2 και ο Py 3 αποτίθενται κατά τη διάρκεια ήπιου ή καθόλου βρασμού παράγοντας στοιχειακό διαχωρισμό και απόθεση σε διαφορετικές ζώνες βρασμού αποτελούμενες από Tl, Sb, Zn, Mo και As, Au και Cu, αντίστοιχα , στον σιδ/τη. Προτείνεται ότι το Tl κάτω από έντονα κυμαινόμενες συνθήκες απόθεσης του Py 1, ενσωματώνεται τόσο ως στερεό διάλυμα όσο και ως ασταθώς συγκρατημένες νανοφάσεις Tl, ενώ ο Py 2 και ο Py 3 που αποτίθενται κατά τη διάρκεια πιο σταθερών συνθηκών δεν ευνόησαν τη δέσμευση Tl, που ακολούθως στο στάδιο Zn-Pb-Sb-Cu δεσμεύτηκε κυρίως στον σφαλερίτη και στα θειοάλατα Pb-Sb. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως στο εξωτερικό πλούσιο σε As στρώμα, αντιδράσεις διάλυσης και ανακρυστάλλωσης (CDR διεργασίες) οι οποίες ευνοούνται υπό συνθήκες βρασμού ευνόησαν τον πολύ υψηλό εμπλουτισμό σε Tl στα As σουλφίδια πιθανότατα ως ομοιογενώς κατανεμημένες νανοφάσεις Tl. Συνοπτικά, δείξαμε ότι το ZONE REFINEMENT που προκαλείται από ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΒΡΑΣΜΟΥ σε συνδυασμό με ανάμιξη με θαλασσινό νερό σε ρηχά περιβάλλοντα ηφαιστειακών τόξων, αποδεικνύεται από: Τη ποικιλία στους μικρο-ιστούς των κύριων ορυκτών φάσεων Τη κατανομή των μετάλλων και μεταλλοειδών στις κύριες ορυκτές φάσεις και Τον διαχωρισμό Tl, Mo, Zn και Sb από τη μία, και Au, As και Cu από την άλλη, σε 2 groups ανάμεσα στους διαφορετικούς ιστούς σιδ/τη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ζεγκίνογλου Νικόλαος
  • Zegkinoglou Nikoloaos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2917072

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ζεγκίνογλου Νικόλαος; Zegkinoglou Nikoloaos. Concentration and speciation of thallium in modern seafloor massive sulphides, Kolumbo arc-volcano (Santorini), Greece: Insights from laser ablation-inductively coupled plasma-mass spectrometry (LA-ICP-MS). 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2917072