Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η Ρητορική του Μαντιλιού: μοτίβο σε λεκτικό πεδίο (δημοτικά τραγούδια/τραγουδίσματα) και επικοινωνιακό εργαλείο σε μη λεκτικό πεδίο (ήθη κι έθιμα)

Abstract

dc:description

Το μαντίλι, σταθερό λαογραφικό στοιχείο με πολιτισμικά και κοινωνικά συμφραζόμενα, κατάφερε να έχει ενεργή παρουσία στα ανθρώπινα rites de passages. Η επικοινωνιακή του λειτουργία και η συμβολική αποκωδικοποίησή του μέσα από τα εθιμικά δρώμενα και τις τελεστικές τέχνες, τις βιωματικές πρακτικές και τους κοινοτικούς χορούς, καταδεικνύει πως τα μέλη της ομάδας, χρησιμοποιούν, θεσμοποιούν κι αναπαράγουν, συνειδητά ή υποσυνείδητα, το μαντίλι ως παραδοσιακό πολιτισμικό σύμβολο, σε μία θεωρητική και ανθρωπολογική προσέγγιση κριτικού-ερμηνευτικού χαρακτήρα. Οι ρητορικές αποχρώσεις που λαμβάνει, έγκεινται από τη χορευτική χρηστικότητα και την ιδιότυπη συμβολική σχέση (π.χ. γυναικεία φύση) έως την αναπαράσταση κοσμοθεωρητικών (π.χ. ταφικά έθιμα, Αποκριά) και ιδεολογικών/αξιακών (π.χ. κοινωνική θέση γυναίκας) προβολών της ταυτότητας μιας κοινότητας. Τα προαναφερθέντα γεγονότα, καθώς και το δημοτικό τραγούδι λαμβάνονται ως διαχρονικές συμβολικές διαδικασίες και επικοινωνιακές πολιτισμικές πρακτικές. Ειδικότερα, όσον αφορά το δημοτικό τραγούδι, αυτό δεν εξετάζεται μονάχα ως ένα αισθητικό φαινόμενο, αλλά ως διαλογική επιτελεστική συνθήκη και διαγενεαλογική πρακτική, μετουσίωση συλλογικής μνήμης και απόδειξη της ‘αφηγηματικής συμπεριφοράς’ και αισθητικής του συλλογικού Υποκειμένου. Έτσι, η επικοινωνιακή πραγμάτωση του μαντιλιού έρχεται να συνταιριάξει με τον καλλιεργημένο απροσχεδίαστο έμμετρο λόγο σε προφορικό επίπεδο. Εντός αυτού του λόγου, εξετάζονται τα ρητορικά σχήματα, όχι ως εξωτερικός διάκοσμος αλλά ως τεχνικά εργαλεία που υπηρετούν τις επικοινωνιακές ανάγκες (ανα)παραγωγής, ως προϊόν ευφάνταστης προφορικής δημιουργικότητας αλλά και ως αβίαστη πρακτική μνημονικής ανάκλησης στερεοτυπικών επαναληπτικών τεχνικών της κοινότητας. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να πλαισιωθεί ερευνητικά το μαντίλι σε επίπεδο θεματικό, μορφολογικό, νοηματικό: α) να αναδειχθεί το μαντίλι ως θεματικό μοτίβο σε έναν κατάλογο δημοτικών τραγουδιών/τραγουδισμάτων, β) να εξετασθεί η χρήση ρητορικών επαναληπτικών σχημάτων στο αρχείο αυτό και γ) να διαφανούν οι πολυσήμαντες επικοινωνιακές του λειτουργίες. Η Ρητορική αξιοποιείται τόσο ως σύστημα λόγου όσο και ως επιστήμη της Επικοινωνίας λόγου.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Λαμπρογεώργου Μαγδαληνή
  • Lamprogeorgou Magdalini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2917871

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Λαμπρογεώργου Μαγδαληνή; Lamprogeorgou Magdalini. Η Ρητορική του Μαντιλιού: μοτίβο σε λεκτικό πεδίο (δημοτικά τραγούδια/τραγουδίσματα) και επικοινωνιακό εργαλείο σε μη λεκτικό πεδίο (ήθη κι έθιμα). 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2917871