Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο ρόλος των μικροσωματιδίων (MPS) στην επίκτητη θρομβοφιλία

Abstract

dc:description

Τα μικροσωματίδια αντιπροσωπεύουν έναν ετερογενή πληθυσμό κυστιδίων με διάμετρο από 100 έως 1000 nm τα οποία καθώς αποκόπτονται και απελευθερώνονται από τη μεμβράνη του πλάσματος εκφράζουν αντιγόνα που προέρχονται από πυρηνικά, κυτταροπλασματικά και μεμβρανικά μόρια, χαρακτηριστικά των προγονικών τους κυττάρων. Αν και ο σχηματισμός μικροσωματιδίων αντιπροσωπεύει ένα φυσιολογικό φαινόμενο, ένα πλήθος παθολογιών συνδέεται με μια σημαντική αύξηση στα κυκλοφορούντα μικροσωματίδια, συμπεριλαμβανομένων των φλεγμονωδών και αυτοάνοσων ασθενειών, της αθηροσκλήρωσης και των κακοηθειών. Τα μικροσωματίδια εμφανίζουν ένα ευρύ φάσμα βιοδραστικών ουσιών και υποδοχέων στην επιφάνεια τους και φιλοξενούν ένα συμπυκνωμένο σύνολο κυτοκινών, αυξητικών παραγόντων, μορίων προσκόλλησης, DNA, RNA (mRNA και microRNA) και πυρηνικών πρωτεϊνών. Πρόσφατες μελέτες παρείχαν στοιχεία για την έννοια των μικροσωματιδίων ως πραγματικοί φορείς για τη διακυτταρική ανταλλαγή βιολογικών σημάτων και πληροφοριών. Πράγματι, τα μικροσωματίδια μπορούν να μεταφέρουν μέρος των συστατικών τους και το περιεχόμενό τους σε επιλεγμένα κύτταρα-στόχους, προκαλώντας έτσι την ενεργοποίηση των κυττάρων, τη φαινοτυπική τροποποίηση και τον επαναπρογραμματισμό της κυτταρικής λειτουργίας. Επειδή τα μικροσωματίδια κυκλοφορούν απρόσκοπα στο αγγειακό σύστημα, μπορούν να χρησιμεύσουν ως μονάδες μεταφοράς και μετατροπής σηματοδότησης, όχι μόνο στο τοπικό τους περιβάλλον αλλά και σε αξιοσημείωτη απόσταση από τον τόπο προέλευσής τους. Είναι πλέον καλά τεκμηριωμένο ότι σχεδόν όλα τα ευκαρυωτικά κύτταρα έχουν την ικανότητα να απελευθερώνουν μικρά κυστίδια, που γενικά αναφέρονται ως μικροσωματίδια (MPs). Ύπαρξη MPs, τα οποια επιτρέπουν μια επιλεκτική και συγκεντρωμένη απελευθέρωση του περιεχομένου σε κυτταρικό περιβάλλον, για πρώτη φορά παρατηρήθηκε από τον Wolf το 1967 ως σχηματισμός μιας προπηκτικής "σκόνης" γύρω από ενεργοποιημένα αιμοπετάλια (1). Αν και τα MPs είναι παρόντα στο περιφερικό αίμα υγιών ατόμων, τα MPs των αιμοπεταλίων είναι τα πιο άφθονα και αντιπροσωπεύουν το 70% έως 90% όλων των κυκλοφορούντων MPs (2,3), σημειώνοντας αύξησή τους σε πολλές παθολογικές καταστείς. Αυτές οι καταστάσεις περιλαμβάνουν αυτοάνοσες διαταραχές, αθηροσκλήρωση, κακοήθειες και λοιμώξεις μεταξύ άλλων (2,4, 5, 6). Αν και ένας ακριβής ορισμός των MPs παραμένει ασαφής, συνήθως περιγράφονται ως ένας ετερογενής πληθυσμός σφαιρικών δομών με διάμετρο 100-1000 nm , τα οποία απελευθερώνονται με εκβλάστηση της μεμβράνης του πλάσματος (ectocytosis) ως κυστίδια φωσφολιπιδίων που είναι γνωστό ότι εκφράζουν αντιγόνα ειδικά των γονικών κυττάρων τους. Αυτός ο χαρακτηρισμός επιτρέπει τη διαφοροποίησή τους από τα εξωσώματα, με αναφορά σε προσχηματισμένα κυστίδια με διάμετρο μικρότερη από 100 nm που αποθηκεύονται σε ενδοκυτταρικά πολυκυστικά διαμερίσματα και εκκρίνονται όταν αυτά τα ενδοσωμικά διαμερίσματα συντήκονται με τη κυτταρική μεμβράνη του πλάσματος (7,8). Παρα το γεγονός ότι οι ακριβείς μοριακοί μηχανισμοί που καθορίζουν τη δημιουργία MPs δεν είναι γνωστοί, τα βασικά στάδια που καθορίζουν τη διαδικασία επιγραμματικά είναι: η δημιουργία κυτταροπλασματικής προεξοχής, η αναδιοργάνωση του κυτταροσκελετού, η απώλεια της φωσφολιπιδικής ασυμμετρίας μεμβράνης και έκθεση στο εξωτερικό του κυττάρου της φωσφατιδυλοσερίνης με τον σχηματισμό μικροσωματιδίων να έπεται της δημιουργίας «φυσαλίδων» επάνω στην κυτταρική επιφάνεια κατά την εξέλιξη της απόπτωσης. Τα μικροσωματίδια, που αρχικά θεωρήθηκαν αδρανή υπολείμματα του κυτταρικού θανάτου, φαίνεται ότι τελικά αποτελούν δομές με ποικίλες βιολογικές δράσεις και εμπλέκονται τόσο στη φυσιολογική όσο και στη παθογένεια ασθενειών. Ετσι αποτελούν διαμεσολαβητές της κυτταρικής επικοινωνίας μεταφέροντας πλήθος κυτταρικών συστατικών, αλλά και διεργασιών όπως είναι η φλεγμονή, η πήξη, η ενδοθηλιακή ενεργοποίηση, η αντιγονοπαρουσίαση καθώς και η απόπτωση, μεταξύ πολλών άλλων. Συγκεκριμένα, οι προ-φλεγμονώδεις και προ-θρομβωτικές ιδιότητες που τους αποδίδουν πλέον, μπορούν να επηρεάσουν την παθογένεση και την εξέλιξη των ασθενειών. Στο πλαίσιο των κακοηθειών , τα μικροσωματίδια φαίνεται να έχουν ρυθμιστική δράση τόσο στη θρόμβωση όσο και στη φλεγμονή όσο και στην αγγειακή αντιδραστικότητα και την αγγειογένεση. Η παρατήρηση ότι , τα επίπεδα των μικροσωματιδίων στο αίμα των ασθενών με κακοήθεια αυξάνουν δραστικά σε σχέση με τα αντίστοιχα επίπεδα στο δείγμα ελέγχου, ενισχύει την άποψη ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως Βιοδείκτες και επιβεβαιώνει την εμπλοκή τους στην ανοσοθεραπεία. Το αίμα περιέχει μικροσωματίδια (MPs) που προέρχονται από μια ποικιλία τύπων κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων αιμοπεταλίων, μονοκυττάρων και ενδοθηλιακών κυττάρων. Οι όγκοι απελευθερώνουν MPs στην κυκλοφορία. Τα MPs σχηματίζονται από μεμβρανικές εγκολπώσεις που απελευθερώνονται από την κυτταρική επιφάνεια με πρωτεολυτική διάσπαση του κυτταροσκελετού. Όλα τα MP είναι προπηκτικά επειδή παρέχουν μια μεμβρανικη επιφάνεια για την εναρξη του καταρράκτη της πήξης. Είναι σημαντικό ότι η προπηκτική δραστικότητα αυξάνεται με την παρουσία ανιοντικών φωσφολιπιδίων, ιδιαίτερα φωσφατιδυλοσερίνης (PS), και του προπηκτικού ιστικού παράγοντα (TF), ο οποίος είναι ο κυριότερος κυτταρικός ενεργοποιητής του καταρράκτη της πήξης. Τα υψηλά επίπεδα PS + MPs που προέρχονται από αιμοπετάλια είναι παρόντα σε υγιή άτομα, ενώ ο αριθμός των TF +, PS + MPs είναι μη ανιχνεύσιμα ή πολύ χαμηλα. Ωστόσο, τα επίπεδα PS +, TF + MPs ανιχνεύονται εύκολα σε μια ποικιλία ασθενειών και τα μονοκύτταρα φαίνεται να είναι η κύρια κυτταρική πηγή. Στον καρκίνο, τα PS +, TF + MP προέρχονται από όγκους και μπορούν να χρησιμεύσουν ως χρήσιμος Βιοδείκτες για τον εντοπισμό ασθενών που διατρέχουν κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης (9). Αυτή η επισκόπηση θα συνοψίσει τις τρέχουσες γνώσεις μας για τον ρόλο των προπηκτικών μικροσωματιδίων στην αιμόσταση, τη θρόμβωση αλλά κυριως στην επίκτητη θρομβοφιλία. Καθώς το ενδιαφέρον για τα μικροσωματίδια αυξάνεται, απαιτούνται περισσότερες μελέτες, τόσο σε μοντέλα ζώων όσο και σε ασθενείς, που να διασαφηνίζουν το ρόλο τους στην ανοσία, να παρέχουν σαφή στοιχεία για την εμπλοκή τους στην παθογένεια της κακοήθειας και να επιβεβαιώνουν την δυνατότητά τους να χρησιμοποιηθούν ως Βιοδείκτες αλλά και ως θεραπευτικοί στόχοι.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πολύζος Ανδρέας
  • Polyzos Andreas

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2919108

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πολύζος Ανδρέας; Polyzos Andreas. Ο ρόλος των μικροσωματιδίων (MPS) στην επίκτητη θρομβοφιλία. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2919108