Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Αξιολόγηση διαφορετικών τεχνικών διατήρησης των διαστάσεων της φατνιακής ακρολοφίας μετεξακτικά. Μία τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη. Μέρος Ι

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Καθώς η φατνιακή απόφυση αποτελεί μια δομή άμεσα εξαρτώμενη από το δόντι, μία σύνθετη αλληλουχία ιστολογικών και μορφολογικών μεταβολών λαμβάνει χώρα κατά την επούλωση της υπολειμματικής φατνιακής ακρολοφίας μετά από μία εξαγωγή, οδηγώντας εντέλει σε πλήρωση με νεοσχηματισθέν οστό αλλά ταυτόχρονα και σε διαφορετική κατά περίπτωση αλλά πάντοτε σημαντική μείωση των διαστάσεών της σε οριζόντιο και κατακόρυφο επίπεδο. Εκτεταμένη είναι η βιβλιογραφική τεκμηρίωση όσον αφορά την έκταση των μεταβολών, οι οποίες φαίνεται ότι επηρεάζουν εντονότερα το παρειακό πέταλο από το υπερώιο/γλωσσικό, είναι πιο εκτεταμένες στο οριζόντιο επίπεδο από το κατακόρυφο και στο μεγαλύτερο μέρος τους έχουν ολοκληρωθεί μέσα στο πρώτο τρίμηνο. Παράλληλα ούτε η άμεση τοποθέτηση εμφυτεύματος έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να αναστείλει αυτές τις διεργασίες. Αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω είναι μία στενότερη και κοντύτερη ακρολοφία μετά την ολοκλήρωση της επούλωσης, που μπορεί να δυσχεράνει την τοποθέτηση εμφυτεύματος στην επιθυμητή θέση και την επίτευξη ικανοποιητικών κλινικών αποτελεσμάτων, ιδιαίτερα στην αισθητική ζώνη. Εντός αυτού του πλαισίου, βαρύνουσα κλινική σημασία έχει αποκτήσει η Διατήρηση των Διαστάσεων της Φατνιακής Ακρολοφίας (ΔΔΦΑ), δηλαδή κάθε κλινική διαδικασία που έχει αναπτυχθεί με σκοπό να περιορίσει ή και να εξαλείψει τη μετεξακτική απορρόφηση των οστικών τοιχωμάτων της φατνιακής ακρολοφίας, καθώς και να προάγει το σχηματισμό νέου οστού εντός του φατνίου. Υπάρχει πλέον ισχυρή τεκμηρίωση στη βιβλιογραφία, συμπεριλαμβανομένων και συστηματικών ανασκοπήσεων/μετα-αναλύσεων, ότι η εφαρμογή ΔΔΦΑ μετά την εξαγωγή προσφέρει σημαντικό κλινικό όφελος ως προς τον περιορισμό της οστικής απορρόφησης έναντι της αδιατάρακτης επούλωσης τόσο σε οριζόντιο όσο και σε κατακόρυφο επίπεδο. Πλέον ως ένδειξη για την πραγματοποίηση ΔΔΦΑ θεωρείται κάθε φατνίο στην αισθητική ζώνη όπου θα τοποθετηθεί εμφύτευμα καθώς και κάθε φατνίο που αναμένεται να παρουσιάσει εκτεταμένη οστική απώλεια, διακυβεύοντας τη σωστή προσθετικά τοποθέτηση του εμφυτεύματος. Διάφορες τεχνικές ΔΔΦΑ έχουν προταθεί κατά καιρούς, οι οποίες προβλέπουν την παρασκευή ή μη κρημνού, την κάλυψη του φατνίου με απορροφήσιμη ή μη μεμβράνη, με μόσχευμα μαλακών ιστών ή με σπόγγο κολλαγόνου καθώς και τη χρήση διαφορετικών υλικών για την πλήρωση του φατνίου. Η τοποθέτηση οστικού μοσχεύματος εντός του μετεξακτικού φατνίου είναι μία θεραπευτική στρατηγική συνυφασμένη με τις τεχνικές της ΔΔΦΑ, με σκοπό τη διατήρηση του χώρου, μέσω της αποτροπής κατάρρευσης των μαλακών ιστών, και τη δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για σχηματισμό νέου οστού. Διάφοροι τύποι οστικών μοσχευμάτων έχουν χρησιμοποιηθεί στη ΔΔΦΑ, όπως αυτογενή, αλλομοσχεύματα, ξενομοσχεύματα και αλλοπλαστικά υλικά. Μία σειρά από κλινικές μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις έχει καταδείξει ότι η χρήση οστικού μοσχεύματος υπερέχει στατιστικά σημαντικά της απρόσκοπτης επούλωσης του φατνίου όσον αφορά τη διατήρηση των διαστάσεων της ακρολοφίας. Παρά την ύπαρξη σημαντικού αριθμού σχετικών μελετών ωστόσο, δεν είναι προς το παρόν δυνατόν να προσδιορισθεί κάποιο οστικό μόσχευμα που να υπερέχει σημαντικά έναντι των υπολοίπων, αν και τα ξενομοσχεύματα και αλλομοσχεύματα έχουν εμφανίσει ελαφρώς καλύτερα αποτελέσματα έναντι των αλλοπλαστικών. Διάφορες στρατηγικές έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη του μετεξακτικού φατνίου. Ανάμεσα σε αυτές η χρήση ελεύθερου ουλικού μοσχεύματος έχει προταθεί προκειμένου να συμβάλει στην επίτευξη κατά πρώτο σκοπό επούλωσης χωρίς την ανάγκη παρασκευής κρημνού, στην προστασία του σχηματισθέντος θρόμβου και στη βελτίωση της ποιότητας των μαλακών ιστών στην περιοχή. Εκτεταμένα βιβλιογραφικά δεδομένα έχουν καταδείξει τα θετικά αποτελέσματα της ΔΔΦΑ μετά από χρήση συνδυασμού ξενομοσχεύματος και ΕΟΜ. Επιπρόσθετα, υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές για μειωμένη οστική απώλεια ακόμη και μετά από χρήση μόνο ΕΟΜ. Ωστόσο δεν υπάρχουν μελέτες που να αξιολογούν τα αποτελέσματα της ΔΔΦΑ με χρήση αλλομοσχεύματος και ΕΟΜ ή να συγκρίνουν αλλομόσχευμα και ξενομόσχευμα ή και τη μη χρήση οστικού μοσχεύματος μετά από κάλυψη με ΕΟΜ στη διατήρηση των διαστάσεων της ακρολοφίας. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η αξιολόγηση και σύγκριση κλινικά των αποτελεσμάτων της Διατήρησης Διαστάσεων της Φατνιακής Ακρολοφίας με αλλομόσχευμα, ξενομόσχευμα καθώς και επί απουσίας χρήσης οστικού μοσχεύματος σε μετεξακτικά φατνία που όλα καλύφθηκαν με ελεύθερο ουλικό μόσχευμα. Υλικά και μέθοδοι: Πρόκειται για το Μέρος Ι μιας μονοκεντρικής, τυχαιοποιημένης, τυφλής, παράλληλου σχεδιασμού κλινικής μελέτης, στο οποίο συμμετείχαν 26 ασθενείς, οι οποίοι χρειάζονταν εξαγωγή μονόρριζων δοντιών της άνω γνάθου και επιθυμούσαν να τοποθετήσουν μετά εμφύτευμα στην περιοχή. Τριάντα μετεξακτικά φατνία αξιολογήθηκαν τελικά στη μελέτη, όπου αμέσως μετά την εξαγωγή πραγματοποιήθηκαν κλινικές μετρήσεις με τη βοήθεια εξατομικευμένου για κάθε δόντι νάρθηκα, σε έξι σημεία σε κατακόρυφο επίπεδο (τρία στο παρειακό πέταλο και τρία στο υπερώιο) και σε δύο στο οριζόντιο (2 mm και 4 mm από την παρυφή του οστού). Στη συνέχεια τα φατνία τυχαιοποιήθηκαν σε μια από τις τρεις ομάδες (10 σε κάθε ομάδα), όπου είτε χρησιμοποιήθηκε προς διατήρηση των διαστάσεων της φατνιακής ακρολοφίας συνδυασμός αλλομοσχεύματος τύπου FDBA και ελεύθερου ουλικού μοσχεύματος (Ομάδα Α), είτε εφαρμόσθηκε συνδυασμός βόειου ξενομοσχεύματος και ελεύθερου ουλικού μοσχεύματος (Ομάδα Β), είτε πραγματοποιήθηκε μόνο κάλυψη με ΕΟΜ (Ομάδα Γ). Τέσσερις μήνες αργότερα επαναλήφθηκαν οι κλινικές μετρήσεις στα ίδια σημεία με τη βοήθεια του νάρθηκα και ακολούθησε σύγκριση των αποτελεσμάτων Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με την έκδοση STATA του λογισμικού 15.1 (Stata Corporation, College Station, Tex, USA) και το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε στο p< 0.05. Αποτελέσματα: Η διάμεσος μείωση των διαστάσεων σε κατακόρυφο επίπεδο στο μέσο παρειακό σημείο ήταν 0,66 mm για την Ομάδα Α (αλλομόσχευμα και ΕΟΜ), 0,40 mm για την Ομάδα Β (ξενομόσχευμα και ΕΟΜ) και 2,92 mm για την Ομάδα Γ(ΕΟΜ). Τα αντίστοιχα αποτελέσματα για την οστική απορρόφηση στο μέσο υπερώιο σημείο ήταν 0,22 mm, 0,20 mm και 0,54 mm. Αναφορικά με τις μεταβολές του εύρους της ακρολοφίας, η διάμεσος μείωση στα 2 mm στην Ομάδα Α ήταν 1,03 mm, στην Ομάδα Β 0,95 mm και στην Ομάδα Γ 3,35 mm, ενώ οι αντίστοιχες τιμές στα 4 mm ήταν 0,95 mm, 0,47 mm και 1,5 mm αντίστοιχα. Μετά από στάθμιση για την ηλικία και τον τύπο του δοντιού, καταδείχθηκε ισχυρή τεκμηρίωση ότι η κάλυψη του φατνίου μόνο με ΕΟΜ οδηγεί σε υψηλότερες τιμές οστικής απώλειας σε σύγκριση με τη χρήση ξενομοσχεύματος και ΕΟΜ καθώς και αλλομοσχεύματος και ΕΟΜ στο μέσο παρειακό σημείο. Διαπιστώθηκε επίσης αδύναμη τεκμηρίωση πως η χρήση αλλομοσχεύματος και ΕΟΜ παρουσίαζε μεγαλύτερη οστική απώλεια κατά 1,05 mm εν συγκρίσει με το συνδυασμό ξενομοσχεύματος και ΕΟΜ στο ίδιο σημείο. Στο μέσο σημείο υπερώια, στο εγγύς και στο άπω δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων όσον αφορά τη μείωση της κατακόρυφης διάστασης του μετεξακτικού φατνίου. Στο οριζόντιο επίπεδο των 2 mm, προέκυψε ισχυρή τεκμηρίωση ότι η κάλυψη του φατνίου μόνο με ΕΟΜ οδηγεί σε επιπλέον μείωση των διαστάσεων κατά 2,15 mm σε σχέση με το συνδυασμό ξενομοσχεύματος και ΕΟΜ και κατά 1,99 mm σε σχέση με τη χρήση αλλομοσχεύματος και ΕΟΜ, ενώ οι δύο ομάδες που χρησιμοποιούσαν οστικό μόσχευμα δεν παρουσίαζαν κάποια σημαντική διαφορά μεταξύ τους. Στο οριζόντιο επίπεδο των 4 mm, καταδείχθηκε ισχυρή τεκμηρίωση πως η ΔΔΦΑ μόνο με κάλυψη του φατνίου με ΕΟΜ οδηγεί σε μεγαλύτερη οστική απώλεια τόσο από τη χρήση ξενομοσχεύματος και ΕΟΜ, όσο και από την τοποθέτηση αλλόμοσχεύματος και ΕΟΜ στο φατνίο, ενώ αλλομόσχευμα και ξενομόσχευμα δεν παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές. Τέλος, ο τύπος του δοντιού και η ηλικία του ασθενούς δε φάνηκε να ασκούν επίδραση στα αποτελέσματα. Συμπεράσματα: Στα πλαίσια των περιορισμών αυτής της μελέτης, δύναται να αναφερθούν τα παρακάτω συμπεράσματα: • Η χρήση οστικού μοσχεύματος σε συνδυασμό με ελεύθερο ουλικό μόσχευμα σε μετεξακτικά φατνία οδηγεί σε σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα στη διατήρηση των διαστάσεων σε σύγκριση με τη χρήση μόνο ελεύθερου ουλικού μοσχεύματος. • Το κλινικό όφελος από τη χρήση οστικού μοσχεύματος στη μείωση της οστικής απώλειας παρατηρείται στο οριζόντιο επίπεδο και στη μεσότητα του παρειακού πετάλου στο κατακόρυφο. • Ξενομόσχευμα και αλλομόσχευμα φαίνεται να οδηγούν σε παρόμοια αποτελέσματα σε συνδυασμό με ελεύθερο ουλικό μόσχευμα όσον αφορά τη διατήρηση των διαστάσεων, με οριακά σημαντική υπεροχή του ξενομοσχεύματος στη μεσότητα του παρειακού πετάλου στην κατακόρυφη διάσταση.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Οικονόμου Ηλίας
  • Oikonomou Ilias

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2919242

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Οικονόμου Ηλίας; Oikonomou Ilias. Αξιολόγηση διαφορετικών τεχνικών διατήρησης των διαστάσεων της φατνιακής ακρολοφίας μετεξακτικά. Μία τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη. Μέρος Ι. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2919242