National and Kapodistrian University of Athens
Ο ρόλος της δομής της χρωματίνης κατά τη διάρκεια της επαγόμενης γονιδιακής έκφρασης σε κύτταρα θηλαστικών
Abstract
dc:descriptionΟι ιϊκές μολύνσεις αποτελούν ένα παγκόσμιο πρόβλημα που απασχολεί την ανθρωπότητα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Τα υψηλά επίπεδα νοσηρότητας και θνησιμότητας, σε συνδυασμό με το αντίκτυπο που έχουν οι ιοί και σε άλλους τομείς όπως η κοινωνία και η οικονομία, καθιστούν απόλυτα σημαντική την εύρεση αποτελεσματικών τρόπων αντιμετώπισής τους. Παρ’όλη την ανάπτυξη της τεχνολογίας και της επιστήμης τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές αδυνατούν να χαρακτηρίσουν με ακρίβεια τους μηχανισμούς με τους οποίους ο ιός αλληλοεπιδρά με τα ανθρώπινα κύτταρα και πως εκείνα ενεργοποιούν προγράμματα αντιμετώπισης των ιών. Προηγούμενα πειράματα του εργαστηρίου έχουν αναδείξει τη σημασία της αρχιτεκτονικής της χρωματίνης, ειδικά σε ρυθμιστικές περιοχές όπως οι ενισχυτές, στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης ύστερα την εισαγωγή ενός ιού σε ανθρώπινα κύτταρα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη των μηχανισμών ρύθμισης της γονιδιακής έκφρασης κατά τη διάρκεια της αντι-ιϊκής απόκρισης των ανθρώπινων κυττάρων σε επίπεδο ολόκληρου του γονιδιώματος. Αρχικά, μέσω πειράματος IRF3-ChIP-seq σε ανθρώπινη κυτταρική σειρά HeLa, καταφέραμε να συγκροτήσουμε τον τοπογραφικό χάρτη διανομής του μεταγραφικού παράγοντα IRF3, ο οποίος υποδηλώνει την ισχυρή συγγένειά του με την αντι-ιϊκή μοίρα του γονιδιώματος, λόγω της πρόσδεσής του σε αλληλουχίες, οι οποίες γειτνιάζουν, ή βρίσκονται απομακρυσμένες από το σημείο έναρξης της μεταγραφής αντι-ιϊκών γονιδίων, και πιθανώς να έχουν ρυθμιστικό ρόλο ως προς τα γονίδια αυτά. Στη συνέχεια, με εφαρμογή της μεθόδου STARR-seq για τις αλληλουχίες πρόσδεσης του μεταγραφικού παράγοντα IRF3 (IRF3-ChIP-STARR-seq), σε ανθρώπινη κυτταρική σειρά HeLa, καταφέραμε να πραγματοποιήσουμε λειτουργική διερεύνηση της δραστικότητας των αλληλουχιών πρόσδεσης του παράγοντα, in vivo. Μέσω βιοπληροφορικής ανάλυσης των δεδομένων, παρατηρήσαμε πως από τα εκατομμύρια στοιχεία προς εξέταση, ένα μικρό ποσοστό που δεν ξεπερνά το 10% του συνόλου που δεσμεύονται από τον IRF3, έχουν πραγματική δράση ενισχυτή in vivo, κατά τη διάρκεια της ιϊκής μόλυνσης. Ταυτόχρονα, ανακαλύψαμε μια πληθώρα από ρυθμιστικά στοιχεία τα οποία ενεργοποιούνται ύστερα από ιϊκή μόλυνση και φέρουν τον μεταγραφικό παράγοντα IRF3. Κατά τη διάρκεια των παραπάνω αναλύσεων, μια σημαντική παρατήρηση αφορούσε στην ύπαρξη μιας σειράς επαναλαμβανόμενων μονάδων μοτίβων πρόσδεσης του παράγοντα IRF3, οι οποίες εντοπίζονται στα ενεργά στοιχεία που εξετάστηκαν. Με περαιτέρω βιοπληροφορική ανάλυση, παρατηρήθηκε πως υπάρχει αναλογία μεταξύ του αριθμού των επαναλαμβανόμενων μοτίβων και των επιπέδων επαγωγής των γονιδίων που γειτνιάζουν στα ενεργά στοιχεία. Στη συνέχεια, χρησιμοποιήσαμε τις παραπάνω αλληλουχίες ώστε να δημιουργήσουμε φυλογενετικό αποτύπωμα (Phylogenetic footprinting) στη διάρκεια της εξέλιξης των ειδών. Με τον τρόπο αυτό, παρατηρήσαμε πως οι αλληλουχίες που εξετάσαμε είναι συντηρημένες στη διάρκεια της εξέλιξης καθώς παρουσιάζεται υψηλός βαθμός ομοιότητάς τους με αλληλουχίες «αρχαίας» προέλευσης από ζωικά, φυτικά, μονοκύτταρα, πολυκύτταρα, παθογόνα και μη είδη για τον άνθρωπο. Ύστερα από επιλογή αλληλουχιών, πλούσιες σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα πρόσδεσης του IRF3, οι οποίες εντοπίζονται σε διαφορετικά είδη από τον άνθρωπο (Mus musculus, Danio rerio και Drosophila melanogaster), εφαρμόσαμε τη μέθοδο STARR-seq σε ανθρώπινη κυτταρική σειρά HeLa για τις αλληλουχίες αυτές. Τα αποτελέσματα του πειράματος ανέδειξαν τη σημασία των πολυεπαναλαμβανόμενων μοτίβων, καθώς οι αλληλουχίες που προέρχονται από διαφορετικούς οργανισμούς κατάφεραν να διατηρήσουν την ενεργότητα και λειτουργικότητά τους, ακόμα και μετά από εισαγωγή τους σε ανθρώπινα κύτταρα. Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, αποφασίσαμε να διερευνήσουμε κατά πόσο η εισαγωγή μίας ή περισσότερων μεταλλάξεων, σε αλληλουχίες που φιλοξενούν πολυεπαναλαμβανόμενα μοτίβα, μπορεί να επηρεάσει την ενεργότητά τους ως ρυθμιστικά στοιχεία. Με αυτό το σκεπτικό, σχεδιάσαμε τη πειραματική πορεία synthetic-STARR-seq, η οποία περιέχει 5.500 συνολικά συνθετικές αλληλουχίες που διακρίνονται σε αγρίου τύπου (wild type) και σε μεταλλαγμένες (mutated). Σε κάθε wild type αλληλουχία αντιστοιχούν από 1 έως και δεκάδες αλληλουχίες που περιέχουν διαφορετικούς συνδυασμούς μεταλλάξεων, ώστε να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο η κάθε μετάλλαξη επιφέρει αλλαγές στην ενεργότητα και λειτουργικότητα του ρυθμιστικού στοιχείου. Αναμένουμε, η παραπάνω πειραματική πορεία να αποδώσει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι μεταλλάξεις σε διάφορες ενισχυοπάθειες. Τέλος, θεωρήσαμε απαραίτητη τη εισαγωγή του πρωτοκόλλου HiChIP στα πειραματικά μας εργαλεία και γι’αυτό τον λόγο, πραγματοποιήθηκε στήσιμο της μεθόδου. Με το παραπάνω πρωτόκολλο αναμένουμε να διερευνήσουμε τους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί η χρωματίνη στον χώρο (τρισδιάστατες αλληλεπιδράσεις) για την επαγωγή της γονιδιακής έκφρασης κατά τη διάρκεια της ιϊκής μόλυνσης σε ανθρώπινα κύτταρα. Τα παραπάνω αποτελέσματα και ευρήματα θεωρούμε πως «ρίχνουν φως» σε άγνωστες έως σήμερα πτυχές των μηχανισμών ρύθμισης της γονιδιακής έκφρασης και θα συνεισφέρουν σε ερευνητικό καθώς και κλινικό επίπεδο, ώστε να βρεθεί ένας αποτελεσματικός τρόπος για την αντιμετώπιση των ιϊκών μολύνσεων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ζάγκας Κωνσταντίνος
- Zagkas Konstantinos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2920483