Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η έννοια του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος κατά την πατερική και λειτουργική παράδοση

Abstract

dc:description

Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην παρουσίαση της περί φωτός διδασκαλίας και της έννοιας του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος, όπως αυτή αναδύεται, αποτυπώνεται και εκφράζεται τόσο στην πατερική, κατά κύριο λόγο, όσο και στη λειτουργική παράδοση. Η προσέγγιση αυτή καθίσταται έκδηλη κυρίως στην Οικονομία, μέσα στην οποία αποκαλύπτεται η άσαρκη και ένσαρκη παρουσία του Θεού, με όρους καταγραφής και ερμηνείας ειλημμένους από την κτιστή πραγματικότητα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η έννοια του φωτός, με όλες τις συμπαραδηλώσεις αυτού. Παρατηρείται, μέσα από τη συστηματική μελέτη της πατερικής γραμματείας, ότι τα πάντα στην ορθόδοξη θεολογία και εκκλησία είναι φως. Φως ανέσπερο, θείο, διαυγάζον τη φυσική και πνευματική δημιουργία. Η ακτινοβολία της Τρισηλίου θεότητας διαχέεται σε ολόκληρη τη δημιουργία, από τα πρώτα μέχρι τα έσχατα, χωρίς καμία είδους διαίρεση ή διάσπαση, αλλά διά μιας συνεκτικής πορείας, στην οποία αλλάζει μόνον ο τρόπος πρόσληψης της μίας και κοινής ενεργείας, αναλόγως τα πρόσωπα και τις ιστορικές συνθήκες στις οποίες αυτό εκφέρεται και αποκαλύπτεται. Το φως είναι μία από τις άπειρες μορφές και τους τρόπους έκφρασης της μίας αυτής ενεργείας. Δεν είναι η μόνη. Η παρουσία του φωτός καθ’ όλη την πορεία του ανθρώπου στο ιστορικό γίγνεσθαι από την προ Χριστού εποχή, όπως αυτή προβάλλεται στην Παλαιά Διαθήκη (διά φυσικών φαινομένων αποκαλύπτεται ο Υιός και Λόγος του Θεού, όπως αυτό του πυρός), αλλά και στη μετά Χριστόν εποχή (μέχρι και τη σύγχρονη περίοδο δια μέσου της τελετής αφής του αγίου φωτός στον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, όπου καθίσταται αντιληπτή μία από τις πολλές ιδιότητες του φωτός, όπως η έλλαμψη ή το μη καυστικό της φλόγας), και όπως αυτό εκφράζεται στην αγιογραφική, πατερική, υμνογραφική και λειτουργική παράδοση, αποβλέπει να καταδείξει τη μετοχική σχέση και εξάρτηση του κτιστού όντος από το Δημιουργό Θεό. Η κατάλυση αυτής της σχέσης και η μη αποδοχή της διάκρισης κτιστού-ακτίστου, οικονομίας-θεολογίας, ουσίας-ενεργείας μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις και αρνητικές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου, θέτοντας το σωτηριολογικό χαρακτήρα της πορείας του στα πλαίσια μιας φανταστικής πραγματικότητας. Όλη η ζωή της Εκκλησίας είναι γεμάτη φως και βασική της αποστολή είναι να φωτίσει, αλλά και να σώσει το πιστό πλήρωμά της, καθιστώντας του γνωστό ότι η μία χάρη του Τριαδικού Θεού μπορεί να επιφέρει τη φώτιση και τη σωτηρία, διά της συνεργείας του ανθρώπου που επιλέγει συνειδητά να βαδίσει την οδό της αληθείας, της ζωής και του φωτός. Τη δυνατότητα βίωσης αυτής της πραγματικότητας την παρέχει το Μυστήριο του Βαπτίσματος, το οποίο αποτελεί το «μυστὴριον τῆς φωταγωγίας».

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Οικονόμου Αργύριος
  • Oikonomou Argyrios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2930107

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Οικονόμου Αργύριος; Oikonomou Argyrios. Η έννοια του “φωτός” στο Μυστήριο του Βαπτίσματος κατά την πατερική και λειτουργική παράδοση. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2930107