National and Kapodistrian University of Athens
Ταῦτα ἢ τί ἐροῦμεν; (ή «Δίκαιο και δαιμόνιον στον Κρίτωνα του Πλάτωνος»)
Abstract
dc:description«Ταῦτα ἢ τί ἐροῦμεν;» (50c2-3). Δηλαδή, αυτά θα πούμε ή κάτι άλλο; Είναι το ρητορικό ερώτημα που απευθύνει ο Σωκράτης στον Κρίτωνα το οποίο, μέσα σε τέσσερις μόνο λέξεις, συγκεντρώνει την φιλοσοφία του διαλόγου περί δικαίου – που εμπεριέχει και την έννοια της ηθικής και της ψυχής – και αυτού του προστατεύοντος πνεύματος – που ο Σωκράτης αναφέρει ευθέως σε άλλους διαλόγους, στον δε Κρίτωνα το αφήνει σαφώς να εννοηθεί – του δαιμονίου. Το ταῦτα εκφράζει τα ηθικά επιχειρήματα του Κρίτωνα και των πολλών και το τί τα αντίστοιχα σωκρατικά. Ο Σωκράτης δηλώνει χωρίς περιστροφές την αναγκαιότητα της συμφωνίας της θεωρητικής φιλοσοφίας με την πρακτική εφαρμογή της υπό οποιεσδήποτε συνθήκες είτε αυτές είναι ευνοϊκές είτε όχι. Στην πρωτεϊκή και επαμφοτερίζουσα φύση του ανθρώπου ο Σωκράτης προτείνει την σταθερά που οφείλει να παραμένει αναλλοίωτη και ανεπηρέαστη στις διαφορετικές συνθήκες που ισχύουν σε κάθε χρονική περίοδο του ανθρώπινου βίου με τελικό σκοπό το κοινό συμφέρον αλλά και την προσωπική ηθική αυτοπραγμάτωση. Με την σταθερά αυτή, η οποία καταδεικνύει το άδικο της πράξης της απόδρασης και τον ηθικό της αντίκτυπο τόσο σε προσωπικό όσο και σε πολιτειακό επίπεδο, ο Πλάτων υπερασπίζεται την αναγκαιότητα της ύπαρξης ενός δικαίου που λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στην σοφιστική σχετικότητα των πάντων. Ο Κρίτων, ως πρόσωπο, εκφράζει την αρχαϊκή ηθική, που ερείδεται πάνω στην έννοια της εκδικητικής αυτοδικίας. Για τον Σωκράτη αντίθετα, η καταστροφή του καταστρέψαντος αποτελεί εξίσου αδικία και, αφού η αδικία πρέπει να αποφεύγεται εν γένει, θα πρέπει να αποφεύγεται και η ανταδικία. Την ασφαλιστική δικλίδα για την αποτροπή της αδικίας παρέχουν οι νόμοι της πόλεως και το δαιμόνιον, η εσωτερική φωνή της συνείδησης που επιτάσσει το δέον στον δίκαιο άνθρωπο.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τσιμπέρης Ταξιάρχης
- Tsimperis Taxiarchis
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2931911