Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η Επίδραση της Covid-19 στο Δίκαιο του Ανταγωνισμού

Abstract

dc:description

Ο σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνήσει την επίδραση της νόσου COVID-19 στην επιβολή του δικαίου του ανταγωνισμού και να αναλύσει τις απαντήσεις των αρχών ανταγωνισμού στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης που έχει δημιουργηθεί. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος θα βρεθεί η συνεργασία μεταξύ των εταιρειών, η καταχρηστική υπερβολική τιμολόγηση, ο έλεγχος των συγκεντρώσεων και των άμεσων ξένων επενδύσεων, ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων και οι πολιτικές προώθησης του ανταγωνισμού. Οι εταιρείες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι αρχές ανταγωνισμού δε θα επιτρέψουν να χρησιμοποιηθεί η κρίση ως δικαιολογία για την παραβίαση του δικαίου του ανταγωνισμού μέσω παράνομων συμπράξεων και κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης τους και ότι η επιβολή του δικαίου του ανταγωνισμού παραμένει ακέραιη ακόμη και σε αυτή τη δύσκολη περίοδο. Βέβαια, έχουν προβεί στις απαραίτητες προσαρμογές προκειμένου το δίκαιο του ανταγωνισμού να μην αποτελέσει εμπόδιο, αλλά να βοηθήσει και αυτό, από την πλευρά του, στο μετριασμό των συνεπειών της πανδημίας και στην οικονομική ανάκαμψη μακροπρόθεσμα. Αρχικά, όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων, θα πρέπει να τονιστεί ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται το άρθρο 101 παρ. 1 και παρ. 3 ΣΛΕΕ, όπως αυτό ισχύει. Ωστόσο, λόγω των έκτακτων συνθηκών, έχει αναγνωριστεί ότι μπορεί να χρειαστεί οι επιχειρήσεις να συνεργαστούν προκειμένου να ξεπεραστούν ή τουλάχιστον να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κρίσης για χάρη του δημοσίου συμφέροντος. Παράλληλα, προκειμένου να αυξηθεί η ασφάλεια δικαίου δόθηκε η δυνατότητα στην Επιτροπή να παρέχει στις επιχειρήσεις που το ζητούν ad hoc επιστολή υποστήριξης (comfort letter). Δεν αναμένεται, ωστόσο, η ίδια επιεικής στάση ως προς τις συμφωνίες για τη μείωση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας (crisis cartels), εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων και εφόσον πληρούνται οι αυστηρές προϋποθέσεις που προβλέπονται. Ένα, επίσης, μεγάλο ζήτημα που απασχολεί τις αρχές ανταγωνισμού αυτήν την περίοδο είναι η χρέωση υπερβολικά υψηλών τιμών και η εκμετάλλευση των καταναλωτών στα προϊόντα που σχετίζονται άμεσα με την αντιμετώπιση του κορωνοϊού. Προτείνεται η χρήση του άρθρου 102 στ. α΄ ΣΛΕΕ (και οι αντίστοιχες εθνικές διατάξεις), το οποίο απαγορεύει την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης μέσω υπερβολικής τιμολόγησης με τις αντίστοιχες βέβαια προσαρμογές ώστε να καταλαμβάνει και επιχειρήσεις που απέκτησαν προσωρινή ισχύ στην αγορά λόγω των συνθηκών. Από την άλλη πλευρά, στις δικαιοδοσίες εκείνες που δε διώκεται η υπερβολική τιμολόγηση με τις διατάξεις του ανταγωνισμού, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία, χρησιμοποιείται το δίκαιο κατά της υπερβολικής αύξησης των τιμών. Ωστόσο, εάν κανένα από τα ανωτέρω εργαλεία δε λειτουργούν αποτελεσματικά, οι κυβερνήσεις ρυθμίζουν τις τιμές προκειμένου να αντιμετωπιστεί η βραχυπρόθεσμη αποτυχία των αγορών να προσφέρουν επαρκή ποσότητα των προϊόντων σε ανταγωνιστικές τιμές. Πρόκειται, ωστόσο, για μια επιλογή που ενέχει πολλούς κινδύνους λόγω της έντονης παρέμβασής της στην αγορά. Εν συνεχεία, όσον αφορά τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, οι αρχές ανταγωνισμού, έχουν προβεί σε ορισμένες διαδικαστικές αλλαγές λόγω των συνθηκών, χωρίς όμως να έχει άρει την υποχρέωση κοινοποίησης και αναστολής. Έτσι, οι εταιρείες το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να ζητούν την παρέκκλιση από την υποχρέωση αναστολής σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις. Από την άλλη πλευρά, οι αρχές ανταγωνισμού δεν έχουν μεταβάλλει το νομικό πρότυπο για την ουσιαστική αξιολόγηση των συγκεντρώσεων. Παρόλα αυτά, όταν αναλύουν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μιας συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την τεράστια οικονομική αβεβαιότητα που επικρατεί και το γεγονός ότι οι αγορές μεταβάλλονται τάχιστα. Δε θα πρέπει να λαμβάνουν όμως υπόψη, παρά τις πιέσεις των κυβερνήσεων, στόχους δημοσίου συμφέροντος και βιομηχανικής πολιτικής με τη δημιουργία ευρωπαϊκών πρωταθλητών, καθώς αυτοί οι στόχοι μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ευημερία των καταναλωτών. Επιπλέον, όταν αξιολογούν τις προϋποθέσεις της failing firm defence, ο έλεγχος τους θα πρέπει να είναι ο ίδιος, ανεξαρτήτως της οικονομικής κατάστασης που επικρατεί και δε θα πρέπει να είναι επιεικέστερος λόγω της οικονομικής ύφεσης. Στις περιπτώσεις εκείνες που θα δημιουργούνται ανησυχίες για τον ανταγωνισμό στις αρχές ανταγωνισμού προτείνεται η χρήση διορθωτικών μέτρων, τόσο διαρθρωτικών, όσο και συμπεριφοράς, ο σχεδιασμός και η εξέταση των οποίων, όμως, θα είναι ακόμη δυσκολότερος κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Περαιτέρω, όσον αφορά τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι αυτός έχει ως στόχο η οικονομική υποστήριξη των κυβερνήσεων να κατευθυνθεί προς τις εταιρείες που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα λόγω της πανδημίας, αλλά ήταν φερέγγυες πριν την έξαρση της νόσου, και όχι προς τις εταιρείες που ήταν ήδη προβληματικές κατά το παρελθόν. Παράλληλα, επιδιώκεται, μέσω των ειδικών διατάξεων που προβλέπονται για την είσοδο, την αποζημίωση και την έξοδο των κρατών από το μετοχικό κεφάλαιο των εταιρειών που ανακεφαλαιοποιούνται με κρατικά κεφάλαια και δανειοδοτούνται με ευνοϊκούς όρους, αλλά και για τη διακυβέρνησή τους, οι εταιρείες αυτές να μην «κρατικοποιηθούν» και, έτσι, να διατηρηθεί το καθεστώς του ανόθευτου ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς. Τέλος, οι αρχές ανταγωνισμού θα διαδραματίσουν πολύ σημαντικό ρόλο, μέσω των πολιτικών προώθησης του ανταγωνισμού, στην καθοδήγηση των κυβερνήσεων κατά τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων για την αγορά των απαραίτητων αγαθών και υπηρεσιών για την καταπολέμηση της πανδημίας COVID-19, αλλά και κατά τη νομοθέτηση από αυτές έκτακτων μέτρων, και με τη συνεργασία τους με άλλες κρατικές αρχές για τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος χωρίς στρεβλώσεις.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κρούσκος Γεώργιος
  • Krouskos Georgios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2932914

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κρούσκος Γεώργιος; Krouskos Georgios. Η Επίδραση της Covid-19 στο Δίκαιο του Ανταγωνισμού. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2932914