Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Λιβάνιος: η ρητορική πραγμάτωση της παγανιστικής απολογητικής κατά τον 4ο αι. μ.Χ.

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την ρητορική διάρθρωση της παγανιστικής απολογητικής στο πολιτισμικά και θρησκευτικά πλουραλιστικό περιβάλλον της αντιοχειανής κοινωνίας του δευτέρου ημίσεως του 4ου αι. μ.Χ. Εξετάζοντας μια σειρά από Λόγους (και Επιστολές) του ρητοροδιδασκάλου και σοφιστή Λιβανίου, που συμπίπτουν με μια διαφορετική κάθε φορά ιστορική συγκυρία, αποδίδοντας έτσι και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη περιρρέουσα ατμόσφαιρα, πειράται να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωμία του ρήτορα ως συστηματικού απολογητή του κλασικού πολυθεϊσμού και της ελληνικής πολιτισμικής παράδοσης στην μεταιχμιακή εποχή της καμπής του παγανισμού ως αποτελέσματος του ολοένα και περισσότερο εκχριστιανιζόμενου ύστερου ρωμαϊκού κράτους. Η εργασία χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη. Στο Α΄ μέρος (Κεφάλαια 1 έως 3) τονίζεται η ρητορική προσπάθεια αποκρυστάλλωσης μιας συμπαγούς παγανιστικής ταυτότητας κατά την βασιλεία του φίλα προσκειμένου στον πολυθεϊσμό αυτοκράτορα Ιουλιανού (Κεφάλαιο 1). Κατόπιν ερευνάται αφενός η δημιουργική αναμέτρηση του Λιβανίου με τις συμβάσεις της Β΄ Σοφιστικής και δη με τους ρητορικούς τόπους του διεγνωσμένου προτύπου του, του Αιλίου Αριστείδη, αφετέρου η επιστράτευση των τόπων αυτών για την κάλυψη των νέων ρητορικών σκοπών του Αντιοχέως σοφιστή (Κεφάλαιο 2), ενώ ακόμη μελετάται και η σφοδρή απάντηση του χριστιανού ρήτορα Ιωάννη Χρυσοστόμου στην παγανιστική απολογητική του διδασκάλου του μέσω της υπαγωγής της κλασικής παιδείας στην υπηρεσία μιας χριστιανικής (και αντιπαγανιστικής) ρητορικής (Κεφάλαιο 3). Στο Β΄ Μέρος (Κεφάλαια 3 έως 6) θεματοποείται η υποστασιοποίηση και εξιδανίκευση της μορφής του Ιουλιανού από την παγανιστική απολογητική μετά τον πρόωρο θάνατο του ηγεμόνα (Κεφάλαιο 4). Επιπρόσθετα, διερευνάται η συγκεκαλυμμένη προσπάθεια ρητορικής υπεράσπισης του παγανισμού και του τεθνεώτος Ιουλιανού στην πρώιμη βασιλεία του Θεοδοσίου του Α΄ καθώς και η άμεση χρυσοστόμεια αντίδραση σε αυτήν (Κεφάλαιο 5). Τέλος ενόψει της σταδιακής αυστηρής ποινικοποίησης της παγανιστικής λατρείας, αλλά και λόγω των κατηγοριών για παράνομες δηώσεις των παγανιστικών ιερών στην ευρύτερη περιοχή της Κοίλης Συρίας εξετάζεται η ρητορική πραγμάτωση της τελευταίας έκκλησης του απολογητή Λιβανίου για την επίτευξη αυτήν την φορά μιας ουδετερόθρησκης αυτοκρατορικής πολιτικής και την εξασφάλιση μιας ουσιαστικής θρησκευτικής ανοχής απέναντι στον ήδη διωκόμενο παγανισμό (Κεφάλαιο 6).

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πολύζος Σωτήριος
  • Polyzos Sotirios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2935326

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πολύζος Σωτήριος; Polyzos Sotirios. Λιβάνιος: η ρητορική πραγμάτωση της παγανιστικής απολογητικής κατά τον 4ο αι. μ.Χ.. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2935326