Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η αρχή της μη χειροτέρευσης: θεωρητική και νομολογιακή αντιμετώπιση

Abstract

dc:description

Η ποινική δίκη κινείται σε δύο βασικούς άξονες, εξελίσσεται δηλαδή με σκοπό τόσο την αναζήτηση της ουσιαστικής αλήθειας, η οποία κατατείνει στην προστασία των εννόμων αγαθών και την κοινωνική ειρήνευση, όσο και την προστασία του κατηγορουμένου ως ατόμου. Εξάλλου, ο τελευταίος αποτελεί το κεντρικό υποκείμενο της ποινικής διαδικασίας, μιας διαδικασίας δυσχερέστατης και συνθλιπτικής πολλές φορές για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αλλά αβέβαιης ως προς την έκβαση, πράγμα που επιτείνει περαιτέρω την ανθρώπινη αγωνία. Συναφώς, όπως διαφαίνεται από τις διατάξεις του ΚΠΔ, ο νομοθέτης έχει επιφυλάξει ιδιαίτερη φροντίδα για το πρόσωπο του κατηγορουμένου, ιδίως μετά και την τελευταία νομοθετική αλλαγή με το Ν.4620/2019, όπου τα δικαιώματά του εμφανίζονται ενισχυμένα, ήδη από την προκαταρκτική εξέταση , ενώ δε λησμονεί κανείς πως ο κατηγορούμενος απολογείται τελευταίος, έχει δηλαδή «την τελευταία λέξη», στη διαδικασία. Μεριμνά λοιπόν ο νομοθέτης να περιβάλλει με δικλείδες ασφαλείας τον κατηγορούμενο, ώστε και να προστατευθεί η ανθρώπινη αξία του και να λάβει μια απόφαση δίκαιη και ορθή. Οι δικαστές είναι άνθρωποι και ως εκ τούτου δεν είναι αλάνθαστοι. Στην ανθρώπινη κρίση, όσο δυνατή και προσηλωμένη και αν είναι, πάντα κάποιο σφάλμα μπορεί να εμφιλοχωρήσει. Αυτή την κατεύθυνση εξυπηρετεί η λειτουργία των ενδίκων μέσων: να αποτρέπει ανθρώπινα σφάλματα και λογικές αστοχίες, που θα οδηγήσουν σε κάποια άδικη απόφαση. Αυτός ο ορθολογικός στόχος συνδυάζεται αρμονικά με το πνεύμα επιείκειας που επιφυλάσσει ο ποινικός νομοθέτης για τον ευάλωτο κατηγορούμενο. Το πνεύμα αυτό, ακριβώς, υπακούει και η φύση των αποτελεσμάτων των ενδίκων μέσων. Στην παρούσα εργασία θα εξεταστεί, ίσως το πιο συγγενές από όλα τα αποτελέσματα με το πνεύμα της επιείκειας, δηλαδή εκείνο της αρχής της μη χειροτέρευσης της θέσης του κατηγορουμένου ή, αλλιώς, της non reformatio in pejus. Η παρούσα χωρίζεται σε τρία μέρη και στοχεύει σε μια πυκνή παράθεση των βασικών πτυχών, ζητημάτων και προβληματισμών που συνέχονται με την αρχή. Έμφαση δίδεται στην προσέγγιση των προδιαληφθέντων μέσα από το πρίσμα της επιστημονικής θεωρίας, κυρίως, όμως, της νομολογίας με παράθεση νεότερων, αλλά και χαρακτηριστικών παλαιότερων αποφάσεων. Τέλος, η παρούσα, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες αλλαγές που επήλθαν στον ΚΠΔ, εξετάζει ορισμένα σημεία που φαίνεται να επηρεάζονται από το Ν.4620/2019 (ως ισχύει μετά το Ν.4637/2019).

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπεληγιάννη Μαρία
  • Beligianni Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2937239

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπεληγιάννη Μαρία; Beligianni Maria. Η αρχή της μη χειροτέρευσης: θεωρητική και νομολογιακή αντιμετώπιση. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2937239