Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η συμμετοχή νηπίου με αυτισμό σε οργανωμένα παιχνίδια στο νηπιαγωγείο γενικής εκπαίδευσης: απόψεις και πρακτικές των εμπλεκόμενων εκπαιδευτικών

Abstract

dc:description

Η παρούσα έρευνα παρουσιάζει μια προσπάθεια να διερευνηθεί η προοπτική των οργανωμένων παιχνιδιών στην ενταξιακή εκπαίδευση με στόχο την ισότιμη συμμετοχή ενός αυτιστικού μαθητή στο ημερήσιο πρόγραμμα του νηπιαγωγείου της γειτονιάς του. Θεωρητική αφετηρία της εργασίας αποτελούν οι σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις, που αναγνωρίζουν την αξία του παιχνιδιού ως μια κοινωνική πρακτική κατά την οποία τα παιδιά εκδηλώνουν ενδιαφέροντα, κίνητρα και συναισθήματα μέσα σε ένα πλαίσιο με νόημα για αυτά προάγοντας την ολόπλευρη ανάπτυξή τους. Για τα παιδιά με αυτισμό, εστιάζοντας στον διαφορετικό χαρακτήρα παιχνιδιού τους, που συνήθως στηρίζεται στο έλλειμμα της αναπηρίας, το παιχνίδι χρησιμοποιήθηκε περισσότερο ως εργαλείο αξιολόγησης, διάγνωσης και θεραπείας. Πληθώρα ερευνών έχουν διεξαχθεί και ψυχο-εκπαιδευτικά και θεραπευτικά προγράμματα και παρεμβάσεις έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη διδασκαλία δεξιοτήτων παιχνιδιού σε αυτιστικά παιδιά. Επιπροσθέτως, το κενό ανάμεσα στη θεωρία και την πρακτική αντιμετώπιση του αυτισμού στο φυσικό εκπαιδευτικό περιβάλλον, όπως για παράδειγμα το νηπιαγωγείο, αποτελεί πρόκληση για τη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών και των πρακτικών που ακολουθούν με στόχο την πραγματική ένταξη των αυτιστικών μαθητών. Η διερεύνηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη αξία όταν εστιάζει στα οργανωμένα παιχνίδια, που συνήθως συνδέονται με τη στοχευμένη μάθηση και την άμεση εμπλοκή των εκπαιδευτικών. Μπορούν τα οργανωμένα παιχνίδια να αποτελέσουν το πλαίσιο που θα δημιουργήσει διαφορετικές εμπειρίες παιχνιδιού και θα εξασφαλίσει το κίνητρο και τη συμμετοχή του αυτιστικού μαθητή; Η ύπαρξη σχετικής βιβλιογραφίας είναι πολύ περιορισμένη καθώς δεν έχει μελετηθεί η συμμετοχή αυτιστικών μαθητών/τριών σε οργανωμένα παιχνίδια στο νηπιαγωγείο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω δεδομένα η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ένα ενταξιακό νηπιαγωγείο σε προάστιο της Αθήνας και αφορά στη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με την ενταξιακή εκπαίδευση και το ρόλο του παιχνιδιού μέσα στο ημερήσιο πρόγραμμα του. Συγκεκριμένα, στοχεύει στη μελέτη της συμμετοχής ενός νηπίου με αυτισμό μέσα από την παρατήρηση παιχνιδιών, που οργανώθηκαν από την νηπιαγωγό του βασικού προγράμματος του νηπιαγωγείου και στη διερεύνηση αν αυτά οργανώθηκαν σε μια προσπάθεια να δημιουργήσουν περισσότερες εμπειρίες παιχνιδιού μέσα σε ένα περιβάλλον, όπου η αξία του παιχνιδιού αντανακλάται σε διαφοροποιημένες πρακτικές και η διαφορετικότητα χαιρετίζεται θετικά υπό το βλέμμα της ενταξιακής φιλοσοφίας. Πραγματοποιήθηκαν ημι-δομημένες συνεντεύξεις με τις εμπλεκόμενες εκπαιδευτικούς και δύο φάσεις παρατήρησης: στην πρώτη καταγράφηκε το φυσικό και το ανθρώπινο πλαίσιο και οι μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις, Στην δεύτερη καταγράφηκαν τα οργανωμένα παιχνίδια και η συμμετοχή του αυτιστικού μαθητή σε αυτά, η οποία μετρήθηκε ποιοτικά στις παρακάτω παραμέτρους: αλληλεπίδραση με εκπαιδευτικούς, αλληλεπίδραση με συμπαίκτες, συμπεριφορά, συναισθηματική εμπλοκή, κατανόηση κανόνων και καθοδήγηση. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Από την ανάλυση προέκυψε ότι οι αντιλήψεις των εμπλεκομένων εκπαιδευτικών για την ένταξη των ανάπηρων μαθητών/τριών στα σχολεία γενικής εκπαίδευσης σε συνδυασμό με τις αντιλήψεις τους για το παιχνίδι και το ρόλο του στην εκπαιδευτική διαδικασία προσδιορίζουν τη θέση που το παιχνίδι έχει στο νηπιαγωγείο (ελεύθερο και οργανωμένο) και νοηματοδοτούν τη συμμετοχή του αυτιστικού μαθητή σε αυτό . Ως προς τα οργανωμένα παιχνίδια, ο σχεδιασμός, η οργάνωση και η υλοποίηση 35 διαφορετικών παιχνιδιών κατά τη διάρκεια των παρατηρήσεων στο βασικό πρόγραμμα του νηπιαγωγείου αποτυπώνει τις πεποιθήσεις της νηπιαγωγού του βασικού προγράμματος για το ρόλο του οργανωμένου παιχνιδιού ως το πλαίσιο που υποστηρίζει και ενδυναμώνει τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις των μαθητών/τριών μεταξύ τους και αναδεικνύει τον πολύπλευρο ρόλο του παιχνιδιού υπό το πρίσμα της ενταξιακής εκπαίδευσης. Οι πρακτικές των εκπαιδευτικών για την ενίσχυση της συμμετοχής του αυτιστικού μαθητή στα οργανωμένα παιχνίδια πηγάζουν από τις αντιλήψεις τους για τους παράγοντες που την ενισχύουν ή την εμποδίζουν . Τα ευρήματα αυτά συζητιούνται και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα οργανωμένα παιχνίδια μπορούν να αποτελέσουν το πλαίσιο υποστήριξης της ένταξης του αυτιστικού μαθητή στο σχολικό περιβάλλον. Τα χαρακτηριστικά των παιχνιδιών, που εστιάζουν στην κίνηση, τη μουσική και το χορό, προκάλεσαν την περιέργεια και το ενδιαφέρον του, το οποίο υπήρξε το εσωτερικό κίνητρο που αύξανε το βαθμό συγκέντρωσης της προσοχής του και ενεργοποιούσε την εμπλοκή του σε αυτά. Παράλληλα, τα οργανωμένα παιχνίδια έδωσαν ένα κίνητρο για θετικές στάσεις αποδοχής αναγνωρίζοντας τις διαφορετικές οπτικές των παικτών και ως εκ τούτου υποστήριξαν και ενίσχυσαν τη συμμετοχή όλων των παιδιών. Η αξιοποίηση των ενδιαφερόντων και προτιμήσεων του αυτιστικού μαθητή στο σχεδιασμό του εκπαιδευτικού προγράμματος αντανακλά τη σημασία του ρόλου των εκπαιδευτικών στην προσπάθεια μετασχηματισμού της σχολικής κουλτούρας υπέρ της ένταξης όλων των μαθητών στα σχολεία της γειτονιάς τους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Rodolphou Antonia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2944849

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Rodolphou Antonia. Η συμμετοχή νηπίου με αυτισμό σε οργανωμένα παιχνίδια στο νηπιαγωγείο γενικής εκπαίδευσης: απόψεις και πρακτικές των εμπλεκόμενων εκπαιδευτικών. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2944849