National and Kapodistrian University of Athens
Δοσιμετρική και ραδιοβιολογική σύγκριση τεχνικών και πρωτοκόλλων προεγχειρητικής ακτινοθεραπείας για καρκίνο του ορθού
Abstract
dc:descriptionΗ προεγχειρητική ακτινοθεραπεία για ασθενείς που νοσούν από καρκίνο στην ανατομική περιοχή του ορθού, αποτελεί την πιο συχνή μέθοδο θεραπείας του κακοηθούς όγκου. Για την αντιμετώπιση του όγκου έχουν προταθεί δυο διαφορετικά πρωτόκολλα θεραπείας, το συμβατικό (LCRT, Long Course RT) και το υποκλασματοποιημένο (SCRT, Short Course RT). Με το συμβατικό σχήμα θεραπείας χορηγείται στον ασθενή συνολική δόση 50Gy σε 25 συνεδρίες. Αντίθετα, με το υποκλασματοποιημένο σχήμα ο ασθενής λαμβάνει 25Gy σε 5 συνεδρίες. Στην περιοχή εγγύς του ορθού βρίσκονται όργανα μείζονος ζωτικής σημασίας, όπως το έντερο, η ουροδόχος κύστη, ο προστάτης, η μήτρα κ.α, τα οποία χρήζουν προστασίας από την ακτινοβολία καθώς συνδέονται με εκδήλωση τοξικότητας. Επιπλέον, η έκθεση των υγιών οργάνων σε υψηλή δόση, η οποία προέρχεται από ακτινοθεραπεία, συνδέεται ακόμα και με μακροπρόθεσμη εμφάνισης δευτερογενούς καρκίνου. Γι αυτό η παρούσα διπλωματική εργασία έχει δυο απώτερους στόχους. Ο πρώτος είναι να συγκρίνει δοσιμετρικά τόσο τα δυο ακτινοθεραπευτικά σχήματα, όσο και τις τεχνικές σχεδιασμού της θεραπείας. Ενώ ο δεύτερος στόχος περιλαμβάνει τη ραδιοβιολογική σύγκριση των τεχνικών και τελικά των δυο διαφορετικών πρωτοκόλλων μέσω του υπολογισμού του απόλυτου κινδύνου (EAR, Excess Absolute Risk) επαγωγής δευτερογενών κακοηθειών σε κρίσιμα όργανα που βρίσκονται εντός του πρωτογενούς πεδίου ακτινοβολίας. Η εργασία εστιάζει στο σχεδιασμό πλάνων θεραπείας με τις σύγχρονες τεχνικές. Οι σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού θεραπείας που χρησιμοποιήθηκαν είναι η IMRT (Intensity Modulated Radiation Therapy) και η VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy), ενέργειας φωτονίων 6MV και 10MV. Όλα τα πλάνα που σχεδιάστηκαν υπακούουν στις απαιτήσεις ορίων δόσης που καταγράφονται στη διεθνή βιβλιογραφία. Από το σύστημα σχεδιασμού θεραπείας (TPS) λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα δοσιμετρικά δεδομένα για τη σύγκριση των διαφορετικών τεχνικών του ίδιου σχήματος. Η σύγκριση πραγματοποιείται τόσο για την κάλυψη του όγκου στόχου όσο και για την προστασία των κρίσιμων οργάνων (OAR sparing). Το αποτέλεσμα που προκύπτει από τη δοσιμετρική σύγκριση των τεχνικών είναι ότι αναφορικά με την κάλυψη του όγκου στόχου δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους, όμως τα πλάνα που σχεδιάστηκαν με την τεχνική IMRT ενέργειας φωτονίων 6MV παρείχαν μεγαλύτερη προστασία των κρίσιμων ανατομικών δομών και για τα δυο σχήματα θεραπείας. Εν συνεχεία, με τη βοήθεια του διαφορικού ιστογράμματος δόσης – όγκου (Differential DVH) πραγματοποιήθηκαν υπολογισμοί για την εύρεση της ισοδύναμης δόσης οργάνου (OED, Organ Equivalent Dose), για τις ανατομικές δομές της ουροδόχου κύστης και του εντέρου, σύμφωνα με τη σύσταση του Schneider et. al [51]. Ενώ ταυτόχρονα, υπολογίστηκε ο απόλυτος κίνδυνος (EAR) εμφάνισης δευτερογενούς καρκίνου έπειτα από ακτινοθεραπεία. Η μέση ηλικία των ασθενών που εκτέθηκαν σε ακτινοβολία είναι τα 55 έτη. Οι τιμές EAR της ουροδόχου κύστης για το συμβατικό σχήμα και για το υποκλασματοποιημένο σχήμα είναι (1.095, 0.909, 0.965, 0.745) ανά 104 άτομα ανά χρόνο, και (1.02, 0.978, 1.013, 0.973) ανά 104 άτομα ανά χρόνο, αντίστοιχα για IMRT 6MV, IMRT 10MV, VMAT 6MV, VMAT 10MV. Αντίθετα για το έντερο οι τιμές EAR του συμβατικού και υποκλασματοποιημένου σχήματος είναι (1.453, 1.323, 1.331, 1.148) ανά 104 άτομα ανά χρόνο, και (1.045, 0.978, 1.058, 0.979) ανά 104 άτομα ανά χρόνο, αντίστοιχα για IMRT 6MV, IMRT 10MV, VMAT 6MV, VMAT 10MV. Τα αποτελέσματα που διαφαίνονται από αυτές τις συγκρίσεις είναι ότι μεταξύ των πλάνων για τις διαφορετικές τεχνικές κι ενέργειες οι απόλυτες τιμές EAR δεν παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις. Όμως συγκρίνοντας αυτές τις τιμές για τα διαφορετικά ακτινοθεραπευτικά πρωτόκολλα παρατηρείται πως για την ουροδόχο κύστη ο απόλυτος κίνδυνος καρκινογένεσης αυξάνεται στο υποκλασματοποιημένο σχήμα θεραπείας. Παρόλα αυτά κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει για την ανατομική περιοχή του εντέρου, καθώς τόσο οι απόλυτες τιμές EAR μεταξύ των πλάνων του ίδιου σχήματος όσο και οι απόλυτες τιμές μεταξύ των δυο πρωτοκόλλων LCRT κι SCRT, δεν υπόκεινται σε σημαντικές αριθμητικές διακυμάνσεις. Εν κατακλείδι, ως προς τη δοσιμετρία τα δυο διαφορετικά ακτινοθεραπευτικά σχήματα καθίστανται ισοδύναμα, καθώς πληρούν τους αρχικούς δοσιμετρικούς περιορισμούς. Αυτοί οι περιορισμοί συνδέουν τα διαφορετικά επίπεδα δόσης της συμβατικής και της υποκλασματοποιημένης ακτινοθεραπείας γι αυτό μπορεί η σύγκριση να καταστεί εφικτή. Ωστόσο, σχετικά με τη ραδιοβιολογική σύγκριση και τον απόλυτο κίνδυνο επαγωγής δευτερογενούς καρκίνου στις κρίσιμες ανατομικές δομές της ουροδόχου κύστης και του εντέρου παρατηρούνται διαφορές. Για το έντερο τα δυο σχήματα φαίνεται να είναι ισοδύναμα, ενώ για την ουροδόχο κύστη η ακτινοθεραπεία με SCRT ελλοχεύει μεγαλύτερο απόλυτο κίνδυνο επαγώμενης κακοήθειας. Παρόλα αυτά το απώτερο αποτέλεσμα αυτών των συγκρίσεων είναι ότι τόσο οι διαφορετικές τεχνικές όσο και τα δυο πρωτόκολλα δεν εμφανίζουν ουσιαστικές διαφορές. Επομένως μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην κλινική πράξη και να επιφέρουν αξιόλογα αποτελέσματα αναφορικά με την προεγχειρητική αντιμετώπιση του καρκίνου στο ορθό.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μάτσαλη Αικατερίνη
- Matsali Aikaterini
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2948242