National and Kapodistrian University of Athens
Τυπολογία καὶ Κανονικὴ Αὐθεντία τῶν «Πατριαρχικῶν καὶ Συνοδικῶν Πράξεων» τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως
Abstract
dc:descriptionΤόσον ἡ διμερὴς διεκκλησιαστικὴ κρίση τοῦ 2003-4 μεταξὺ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος περὶ τὸ κῦρος, τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἑρμηνείαν τῶν «Πατριαρχικῶν καὶ Συνοδικῶν Πράξεων» τοῦ Ο.Π. τῶν ἔτ. 1850 («Τόμος» περὶ αὐτοκεφάλου) καὶ 1928 («Πρᾶξις» περὶ «Νέων Χωρῶν»), ὅσο καὶ ἡ τρέχουσα κρίση μεταξὺ Ο.Π. καὶ Ἐκκλησίας τῆς Ρωσσίας περὶ τὴν «πατριαρχικὴν καὶ συνοδικὴν πρᾶξιν/γράμμα ἐκδόσεως» τοῦ Ο.Π. τοῦ ἔτ. 1686 περὶ Κιέβου (καὶ Οὐκρανίας), θέτουν ἐπὶ τάπητος καὶ ἀναδεικνύουν ἕνα γενικώτερο καίριο, περίπλοκο, πολύπλοκο κανονολογικὸ ζήτημα, αὐτὸ τῆς κανονικῆς αὐθεντίας – δηλαδὴ τοῦ νομοκανονικοῦ κύρους καὶ τῆς ἰσχύος – τῶν «πατριαρχικῶν καὶ συνοδικῶν πράξεων» τοῦ Ο.Π. ἐντὸς τοῦ συστήματος καὶ συγκροτήματος τῶν κατὰ τόπους αὐτοκεφάλων Ὀρθ. Ἐκκλησιῶν (παλαιφάτων καὶ νεωτέρων Πατριαρχείων καὶ αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν). Τὸ ἐν λόγῳ «καίριο» τῷ ὄντι κανονολογικὸ ζήτημα φέρει καὶ ἄλλες σημαντικὲς πτυχές, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ κανονικὴ αὐθεντία τῶν «πράξεων» ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἱ. κανόνες, ἢ καὶ ἀκόμη ἔναντι τοῦ Κράτους, χωρὶς ἀσφαλῶς νὰ παραβλέπεται ἡ αὐθεντία τῶν «πράξεων» ἐντὸς αὐτοῦ τούτου τοῦ κλίματος τοῦ Ο.Π.. Ἡ παροῦσα μεταπτυχιακὴ ἐργασία μελετᾶ τὴν τυπολογία καὶ κανονικὴ αὐθεντία τῶν «πατριαρχικῶν καὶ συνοδικῶν πράξεων» τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ὡς ἐκ τούτου χωρίζεται σὲ δύο βασικὰ Μέρη. Ἡ διμερὴς διαίρεση ἀποτελεῖ θεμελιώδη πτυχὴ τῆς γενικώτερης μεθοδολογικῆς προσεγγίσεως τοῦ θέματος, ἡ ὁποία μεταξὺ ἄλλων συνοδεύεται ἀπὸ ὁριοθετήσεις θεμελιωδῶν κανονολογικῶν ὅρων, ἐννοιῶν, θεσμῶν καὶ διαδικασιῶν, ποὺ ἀποτελοῦν σημαντικὸ μέρος καὶ στοιχεῖο τοῦ παρόντος ἐπιστημονικοῦ ἐγχειρήματος, δηλαδὴ τῆς ἀποτυπώσεως τῆς τυπολογίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς κανονικῆς αὐθεντίας ἀφ’ ἑτέρου καὶ τῆς μεταξύ τους σχέσεως καὶ διασυνδέσεως. Συγκεκριμένα, τὸ Πρῶτο Μέρος, το τυπολογικό, ἀναφέρεται στὴν τυπολογία, δηλαδὴ τὴν ὀνομασία, τὸν σκοπό, τὶς πηγὲς προελεύσεως-τὴν ἐκδοῦσα ἀρχὴ καὶ τὴ δομὴ τῶν «πράξεων» καὶ τῶν ἐγγράφων. Ἀναλύονται ἰδιαιτέρως τὰ διπλωματικὰ καὶ τυπολογικὰ χαρακτηριστικά τους, ἐνῷ μελετᾶται χάριν παραδείγματος μία συγκεκριμένη «πρᾶξις» μὲ εἰδικὸ τυπικό, ἡ γνωστὴ «Πατριαρχικὴ καὶ Συνοδικὴ Πρᾶξις». Ἐντὸς τοῦ πλασίου αὐτοῦ διακρίνονται ὡς πρὸς τὸ οὐσιαστικὸ περιεχόμενο τους καὶ κατηγοριοποιοῦνται οἱ «Πράξεις», ἐνῷ παρατίθεται καὶ τὸ συνήθες τυπολογικὸ σχῆμα τῆς συγκεκριμένης «Πράξεως». Τὸ Δεύτερο Μέρος, τὸ κανονολογικὸ καὶ νομοκανονολογικό, συνδυάζοντας τὴν τυπολογία τῶν πράξεων μὲ τὴν θεωρία τοῦ Κανονικοῦ Δικαίου, ἐπιδιώκει νὰ ἀποτυπώσει κατὰ τρόπον συνεκτικὸ τὸ «κανονολογικὸ ἀφήγημα» ἀναφορικὰ μὲ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἰσχὺν τῶν «Πατριαρχικῶν καὶ Συνοδικῶν Πράξεων» ἐπὶ τῇ βάσει τεσσάρων ἀξόνων (α΄) ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἱεροὺς κανόνες· (β΄) ἐντὸς τοῦ οἰκείου κλίματος/δικαιοδοσίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου· (γ΄) ἐντὸς τοῦ συστήματος τῶν κατὰ τόπους αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καὶ ἔναντι αὐτῶν· καὶ (δ΄) ἔναντι τοῦ Κράτους. Ἐν εἴδει συντόμου ἐπιμέτρου μελετᾶται τὸ ζήτημα τῆς ἀνακλησιμότητας τῶν «πατριαρχικῶν καὶ συνοδικῶν πράξεων». Εἰδικώτερα, ἐπὶ τοῦ α΄ ἡ μελέτη ἐπάγεται ὅτι οἱ Πατριαρχικὲς καὶ Συνοδικὲς πράξεις ἔλκουν τὸ κῦρος καὶ τὴν ἰσχὺν αὐτῶν ἐκ τῆς συμφωνίας αὐτῶν πρὸς τοὺς ἱεροὺς κανόνες καὶ τὸ ἐκκλησιασιαστικὸ ἔθιμο. Ἐπὶ τοῦ β΄ τὸ κῦρος καὶ ἡ ἰσχὺς τῶν «πράξεων» πηγάζει ἐκ τοῦ πατριαρχικοῦ καὶ συνοδικοῦ συστήματος. Πατριαρχικὰ καὶ συνοδικὰ δικαία συνυπάρχουν. Ἐπὶ τοῦ γ΄ ἡ πηγὴ καὶ τὸ θεμέλιον τοῦ κύρους καὶ τῆς ἰσχύος ἐρείδεται ἐπὶ (α΄) τῶν «πρεσβείων» τῆς Νέας Ῥώμης Κωνσταντινουπόλεως ὡς πολιτικοῦ καὶ ἐκκλησιαστικοῦ Κέντρου· (β΄) τοῦ συνοδικοῦ θεσμοῦ καὶ τῆς συνοδικῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως διαχρονικά· (γ΄) τῆς ἰδιαιτέρας θέσεως, εὐθύνης καὶ ἀποστολῆς τῆς Κωνσταντινοπολίτιδος Ἐκκλησίας ἐντὸς τοῦ συστήματος τῶν κατὰ τόπους Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν· (δ΄) τῆς πνευματικῆς αἴγλης (τοῦ ἠθικοῦ κύρους) τοῦ Ο.Π.· (ε΄) τῶν ἰδιαιτέρων «πρεσβείων», δηλαδὴ προνομίων, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία τετίμηται. Ἐπὶ τοῦ δ΄ ἐξετάζεται καὶ ἀποτυπώνεται ἡ σχέση «πατριαρχικῶν καὶ συνοδικῶν πράξεων» ἀφ’ ἑνὸς καὶ πολιτικῶν νόμων ἀφ’ ἑτέρου, καθὼς καὶ πτυχὲς καὶ ζητήματα κανονικότητας-συνταγματικότητας-νομιμότητας καὶ ἡ θέση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἐντὸς τῆς ἑλληνικῆς ἔννομης τάξεως. Ἀπὸ τὴ μελέτη διαπιστώνεται ἡ σημασία, περιπλοκότητα καὶ πολυπλοκότητα τοῦ ἐν λόγῳ κανονολογικοῦ ζητήματος, καθὼς καὶ ἡ σημασία καὶ ἀναγκαιότητα συνθέσεως καὶ καταρτίσεως ἑνὸς συνεκτικοῦ «κανονολογικοῦ ἀφηγήματος» μὲ ἰσχυρὴ θεωρητικὴ καὶ ἐμπειρικὴ τεκμηρίωση, τόσο σὲ ἐπίπεδο θεωρίας κανονικοῦ καὶ νομοκανονικοῦ δικαίου, ὅσο καὶ σὲ ἐπίπεδο ἐμπειρικῆς τεκμηρίωσης τοῦ «ἀφηγήματος».
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μεϊχανετσίδης Βασίλειος
- Meichanetsidis Vasileios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2949227