National and Kapodistrian University of Athens
Η ενταξιακή διάσταση των μουσειακών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για ειδικές ομάδες κοινού. Μια συγκριτική μελέτη περίπτωσης σε παιδιά και ενήλικες.
Abstract
dc:descriptionΠερίληψη Στην παρούσα έρευνα γίνεται προσπάθεια να διερευνηθεί ο ενταξιακός προσανατολισμός των μουσειακών εκπαιδευτικών προγραμμάτων που απευθύνονται σε ειδικές ομάδες κοινού κάθε ηλικίας, μέσα από τη μελέτη περίπτωσης ενός συγκεκριμένου μουσείου. Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο ο σχεδιασμός και η υλοποίησή τους, ενεργοποιούν τους συμμετέχοντες ώστε να συμβάλλουν στην πολιτισμική και κοινωνική τους ένταξη από τη σχολική ηλικία ως την ενήλικη ζωή. Ως επιμέρους στόχοι τέθηκαν η διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπροσώπων του μουσείου για την ενταξιακή εκπαίδευση, των παραγόντων που λειτουργούν ενταξιακά ή μη στα εκπαιδευτικά προγράμματα των μουσείων και η καταγραφή της άποψης και των ίδιων των συμμετεχόντων, όπου αυτό ήταν εφικτό. Η παρούσα μελέτη, στο θεωρητικό της τμήμα, εστιάζει στη σημασία των αντικειμένων ως τεκμηρίων πολιτισμού, στην έννοια και τους στόχους του μουσείου ως πολιτιστικού οργανισμού, στους ρόλους που καλείται να αναλάβει ως παράγοντας πολιτισμού, συναισθηματικής ανάπτυξης, αποκλεισμού αλλά και ένταξης κοινωνικών ομάδων και ατόμων με αναπηρίες αλλά και εκπαίδευσης. Σε αυτόν τον τελευταίο παράγοντα, της εκπαίδευσης, γίνεται αναφορά σε διάφορες θεωρίες μάθησης, οι οποίες μπορεί να υιοθετούνται από έναν μουσειακό οργανισμό και οι οποίες μπορεί να συμβάλλουν στην προσέγγιση ή την απομάκρυνση του κοινού από αυτόν. Επιπλέον, η παρούσα μελέτη εξετάζει στη θεωρητική της διάσταση και τη σχέση των ενήλικων ομάδων κοινού με το μουσείο, προσεγγίζοντας τις κυριότερες θεωρίες μάθησης ενηλίκων και τους τρόπους με τους οποίους η μουσειακή εμπειρία γίνεται αντιληπτή από το ενήλικο κοινό. Η συγκεκριμένη ποιοτική έρευνα έλαβε χώρα σε ένα πολιτιστικό μουσείο της Αθήνας. Σε αυτή συμμετείχαν οι μουσειοπαιδαγωγοί των προγραμμάτων, οι οποίοι ήταν και οι άνθρωποι που τα σχεδίασαν. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, συγκεντρώθηκαν από τη χρήση διάφορων ερευνητικών εργαλείων που επεδίωκαν να καταδείξουν τον ενταξιακό προσανατολισμό των προγραμμάτων, όχι μόνο στη θεωρία αλλά και στην πράξη, τόσο από την πλευρά των εκπροσώπων των μουσείων όσο και από την πλευρά του κοινού τους. Κατά συνέπεια, χρησιμοποιήθηκε η ημιδομημένη συνέντευξη και η παρατήρηση. Για τις ανάγκες της συνέντευξης δημιουργήθηκε οδηγός συνέντευξης, ενώ για τις ανάγκες της παρατήρησης δημιουργήθηκε ένα πρωτόκολλο παρατήρησης. Οι μέθοδοι που επιλέχθηκαν για την ερμηνεία των ευρημάτων, ήταν η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου και η θεματική ανάλυση. Δείγμα για τη συγκεκριμένη έρευνα, αποτέλεσαν μια τάξη ειδικού δημοτικού σχολείου και δυο ομάδες ενηλίκων με προβλήματα όρασης. Τα βασικά ευρήματα που προέκυψαν από την παρούσα έρευνα συνοψίζονται στο ότι οι μουσειοπαιδαγωγοί των εκπαιδευτικών προγραμμάτων για παιδιά λαμβάνουν υπόψη τους ενταξιακούς παράγοντες κατά το σχεδιασμό, ενώ των ενηλίκων όχι, καθώς θεωρείται πως οι ενήλικες συμμετέχοντες δεν έχουν ανάγκη ένταξης. Ωστόσο, κατά την εφαρμογή των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, προέκυψε ότι και στις δύο περιπτώσεις οι μουσειοπαιδαγωγοί, επηρεασμένοι από τις αντιλήψεις τους, κατέφευγαν στην εφαρμογή πιο παραδοσιακών παιδαγωγικών εφαρμογών, εντάσσοντας μέσα σε αυτές κάποια στοιχεία ενταξιακού προσανατολισμού. Τα στοιχεία που προέκυψαν από τις συνεντεύξεις των ενηλίκων συμμετεχόντων στο πρόγραμμα, κατέδειξαν πως ακόμα και η ύπαρξη μιας μουσειακής δράσης, λειτουργεί ενταξιακά για τους συμμετέχοντες, καθώς τους κινητοποιεί και τους ενθαρρύνει. Οι ίδιοι οι συμμετέχοντες έδωσαν πολύ μεγάλη βαρύτητα στη συμπεριφορά του προσωπικού του μουσείου απέναντί τους και στο σεβασμό της προσωπικότητάς τους από αυτό, στοιχείο που υπερισχύει σε τέτοιο βαθμό, ώστε να παραβλέπονται οποιεσδήποτε αδυναμίες, δυσκολίες ή και ελλείψεις του προγράμματος. Από την έρευνα επίσης διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο σχέδιο που να λαμβάνει υπόψη το εξελικτικό στάδιο των διαφόρων ομάδων κοινού, ώστε το τελευταίο να εκπαιδεύεται σε δεξιότητες που θα του επιτρέπουν να εξελιχθεί σε πιο έμπειρο και εκπαιδευμένο μουσειακό κοινό. Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε, ότι τα εκπαιδευτικά προγράμματα των μουσείων, μπορούν να λειτουργήσουν ενταξιακά, καθώς προσφέρουν στους ανθρώπους που συμμετέχουν σε αυτά, στοιχεία ενδυνάμωσης της προσωπικότητάς τους, ώστε να μπορούν να τα εξασκήσουν και στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης επιτυγχάνονται σε σημαντικό βαθμό, ανεξάρτητα από το αν αποτελούν πάντα στόχο του μουσείου και των εκπαιδευτικών του προγραμμάτων. Σημαντικό στοιχείο σε όλη αυτή τη διαδικασία αποτελεί πέρα από το ίδιο το περιεχόμενο του μουσείου, το καλά καταρτισμένο προσωπικό όχι μόνο σε γνωστικό αλλά και σε κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο. Τα μουσεία μπορούν και πρέπει να είναι χώροι ανοιχτοί σε όλες τις ομάδες κοινού, καθώς μέσα στις δυνατότητές τους συμπεριλαμβάνεται και η δυνατότητα να εκπαιδεύσουν και να διαφωτίσουν το προσωπικό αλλά και το κοινό τους ως προς τη διαφορετικότητα και την αποδοχή του «άλλου».
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαδημητρίου Ασπασία
- Papadimitriou Aspasia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2956522