National and Kapodistrian University of Athens
Έκβαση και προγνωστικοί παράγοντες σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μεγαθεραπεία και αυτόλογη μεταμόσχευση προγονικών κυττάρων αίματος για ανθεκτικό/υποτροπιάζον λέμφωμα Hodgkin
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή Το λέμφωμα Hodgkin αποτελεί μια ξεχωριστή ομάδα λεμφωμάτων ανάμεσα στις αιματολογικές κακοήθειες. Είναι μια δυνητικά ιάσιμη νόσος με χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής σε ποσοστό 70-75%. Για τους ασθενείς που θα υποτροπιάσουν η μόνη θεραπευτική στρατηγική με σκοπό την ίαση αποτελεί η χορήγηση χημειοθεραπεία διάσωσης, κινητοποίηση και συλλογή αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, μεγαθεραπεία και αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων (ΑΜΑΑΚ), επιτυγχάνοντας ίαση σε ποσοστό περίπου 50%. Έχουν προταθεί αρκετοί προγνωστικοί παράγοντες που συμμετέχουν στην πρόγνωση μετά την ΑΜΑΑΚ ώστε αυτοί με δυσμενέστερους παράγοντες για υποτροπή/εξέλιξη νόσου να επιλεγούν για θεραπεία συντήρησης (ΘΣ) με Brentuximab- Vedotin, ωστόσο τα δεδομένα επιλογής των ασθενών αμφισβητούνται. Σκοπός Σκοπός της παρούσας μελέτης αποτελεί η ανάδειξη εκείνων των χαρακτηριστικών των ασθενών με ανθεκτικό/υποτροπιάζον (Α/Υ) λέμφωμα Hodgkin που έχουν προγνωστική σημασία για την έκβαση μετά την AMAAK. Ως πρωτεύον καταληκτικό σημείο ορίζεται η επιβίωση ελεύθερης εξέλιξης νόσου (ΕΕΕΝ), από την ημέρα της ΑΜΑΑΚ και ως γεγονός η εξέλιξη/υποτροπή μετά την ΑΜΑΑΚ. Υλικά και Μέθοδοι Συνολικά μελετήθηκαν 189 επάλληλοι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ΑΜΑΑΚ για Α/Υ λέμφωμα Hodgkin από το 1996 έως το 2020. Καταγράφηκαν η ηλικία, το φύλο, ο ιστολογικός τύπος, το κλινικό στάδιο ο αριθμός προσβεβλημένων περιοχών, η ύπαρξη εξωλεμφαδενικής νόσου, ογκώδους νόσου και Β συμπτωματολογίας στη διάγνωση και στην υποτροπή, η αιμοσφαιρίνη/αναιμία στην υποτροπή, οι χημειοθεραπευτικοί συνδυασμοί 1ης γραμμής και διάσωσης, ο αριθμός των θεραπειών διάσωσης, η ακτινοθεραπεία και η χημειοευαισθησία προ ΑΜΑΑΚ. Ο έλεγχος ανταπόκρισης αξιολογήθηκε σε κάθε γραμμή θεραπείας αλλά και πριν την ΑΜΑΑΚ με αξονική τομογραφία (CT) και τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET/CT). Αναλύθηκαν οι μεταβλητές με βασική περιγραφική ανάλυση και έλεγχος των σχέσεων μεταξύ των μεταβλητών. Στη συνέχεια διενεργήθηκε μονοπαραγοντική μη παραμετρική ανάλυση με εκτίμηση συνάρτησης επιβίωσης Kaplan Meier και πολυπαραγοντική ανάλυση μ ε τ ο μοντέλο αναλογικών κινδύνων του Cox. Η σύγκριση μεταξύ μοντέλων έγινε με το κριτήριο πληροφορίας Akaike (AIC) και τον έλεγχο των λόγων μερικής πιθανοφάνειας (partial likelihood ratio test). Αποτελέσματα Καταστρώθηκε νέα μεταβλητή με 3 κατηγορίες με διαφορετική έκβαση, αξιοποιώντας τις μεταβλητές PCT/CT και CT προ ΑΜΑΑΚ : Ομάδα 1. ασθενείς σε πλήρη ύφεση (ΠΥ) με CT και PET/CT D5PS1-4 και σε μερική ύφεση (ΜΥ) και PET/CT D5PS 1-3. Ομάδα 2. Ασθενείς σε ΠΥ με CT και PET/CT D5PS:5 και σε ΜΥ με CT και PET/CT D5PS 4-5 αλλά και με σταθερή νόσο (ΣΝ) σε CT ανεξαρτήτως των ευρημάτων της PET/CT, Ομάδα 3. ασθενείς με πρόοδο νόσου (ΠΝ) με κριτήρια CT ανεξαρτήτως των ευρημάτων της PET/CT. Από το μονοπαραγοντικό έλεγχο προέκυψε σημαντικότητα για τις εξής μεταβλητές: 1. κατάσταση νόσου μετά τη θεραπεία πρώτης γραμμής: όψιμη υποτροπή (>12 μηνών) με 5ετή ΕΕΕΝ 71.2 %, έναντι πρώιμης υποτροπής/πρωτοπαθώς ανθεκτικής νόσου με 56.8 % έναντι πρωτοπαθώς εξελισσόμενης νόσου με 38.1%, έναντι περισσοτέρων από μία υποτροπές με 65.6% (p=0.003), 2. Β-συμπτώματα στην υποτροπή, 5ετής ΕΕΕΝ ναι 40.4 % έναντι όχι 60.9 (p=0.02), 3. ανταπόκριση στην 1η διάσωση με 5ετή ΕΕΕΝ 65.3%, 66.8%, 63.3%, 26.1% για ΠΥ, ΜΥ, ΣΝ και ΠΝ αντίστοιχα (p<0.001), 4. PET/CT προ AMAAK στην πεντάβαθμη κλίμακα .Deauville (D5PS) με 5ετή ΕΕΕΝ 81%, 47.6%, 78.7%, 63.1% και 30% για D5PS: 1, 2, 3, 4, 5 αντίστοιχα (p<0.001), 5. εκτίμηση της ύφεσης προ ΑΜΑΑΚ με κριτήρια CT με 5ετή ΕΕΕΝ 70.5%, 58.6%, 39.7%, 6.7% για ΠΥ, ΜΥ, ΣΝ, ΠΝ αντίστοιχα (p<0.001) 6. αναιμία με 5ετή ΕΕΕΝ 41.6% και 66.7% γι’ αυτούς που παρουσιάζουν ή όχι αναιμία στην υποτροπή, αντίστοιχα (p<0.001), 7. Χημειοευαισθησία προ της ΑΜΑΑΚ με 5ετή ΕΕΕΝ για τη χημειοευαίσθητη νόσο 72.4% και για τη χημειοανθεκτική 23.9 % (p<0.001), 8. Κατάσταση νόσου προ ΑΜΑΑΚ με 5ετή ΕΕΕΝ 72.4%, 49.8%, 36%, 5.3% για ΠΥ, ΜΥ, ΣΝ και ΠΝ αντίστοιχα (p<0.001), 9. Για τις κατηγορίες της .συνδυαστικής μεταβλητής με CT και PET/CT προ της ΑΜΑΑΚ τα ποσοστά 5ετούς ΕΕΕΝ ήταν 82.4%, 47.7%, 6.7% για τις ομάδες 1 2 και 3 αντίστοιχα (p<0.001) . Στην πολυπαραγοντική ανάλυση επιλέχθηκε η συνδυαστική μεταβλητή CT-PET/CT, καθώς στον μονοπαραγοντικό έλεγχο με Cox ανάλυση είχε την καλύτερη εφαρμογή έναντι της CT, PET/CT, κατάστασης νόσου προ ΑΜΑΑΚ. Στο τέλος της κατασκευής του πολυπαραγοντικού μοντέλου, έγινε έλεγχος ευαισθησίας που κατέδειξε ότι η χρήση της συνδυαστικής μεταβλητής CT-PET/CT είναι ισοδύναμη με αυτήν της κατάστασης νόσου προ ΑΜΑΑΚ κ αι κ αλύτερη α πό τ η χ ρήση της CT ξεχωριστά. Το μοντέλο με τη συνδυαστική μεταβλητή CT-PET/CT, κατέδειξε σχεδόν οκτώ και σαράντα φορές μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπής/εξέλιξης νόσου των ομάδων 2 και 3 αντίστοιχα, από την ομάδα 1, με τα εκτιμώμενα ποσοστά 5ετούς ΕΕΕΝ 87.9% για την 1, 45 % για τη 2 και 3.2% για την 3 (p<0.001) διορθωμένα ως προς το φύλο, το κλινικό στάδιο στη διάγνωση, την παρουσία αναιμίας και εξωλεμφαδενικής νόσου στην υποτροπή, είδος θεραπείας στην 1η διάσωση, ηλικία στην ΑΜΑΑΚ. Στο ίδιο μοντέλο οι ασθενείς που έλαβαν GIN ή τοπική θεραπεία έχουν πολλαπλάσιο κίνδυνο έναντι αυτών που έλαβαν ESHAP (Λόγος Κίνδύνου/pvalue: 5.17/0.002 και 21.56/ <0.001, αντίστοιχα) ενώ η απουσία αναιμίας στην υποτροπή παρουσιάζει 77% μικρότερο κίνδυνο για υποτροπή/εξέλιξη νόσου(p=0.005). Τέλος οι ασθενείς ηλικίας 36-45 φαίνεται να έχουν 75% μικότερο κίνδυνο από αυτούς ηλικίας 15-25 (pvalue0.019). Συμπεράσματα/Συζήτηση Το μοντέλο που παρουσίαζε τον βέλτιστο διαχωρισμό των ασθενών, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλύτερα στην κλινική πρακτική ήταν αυτό του συνδυασμού της CT με την PET/CT. Φαίνεται ότι οι ασθενείς με ΠΝ στη CT ανεξαρτήτως PET/CT έχουν τα μικρότερα ποσοστά ΕΕΕΝ και σε αυτούς τους ασθενείς η επιλογή της ΑΜΑΑΚ ίσως να μην είναι η καλύτερη θεραπευτική στρατηγική. Αντίθετα οι ασθενείς σ ε ΠΥ σ τη CT με PET D5PS1-4 αλλά και αυτοί σε ΜΥ στη CT με PET D5PS1-3 έχουν άριστη έκβαση και πιθανόν δεν χρειάζεται να λάβουν ΘΣ, ενώ οι υπόλοιποι ασθενείς είναι αυτοί που ενδεχομένως θα ωφεληθούν περισσότερο από ΘΣ. Πλεονεκτήματα/Αδυναμίες μελέτης Στην παρούσα μελέτη αναλύονται δεδομένα από την καθημερινή κλινική πρακτική και άρα είναι πιο αντιπροσωπευτικά του συνόλου των ασθενών, από μια κλινική μελέτη. Η μεγάλη ετερογένεια στα χαρακτηριστικά των ασθενών δεν μπορεί να καθορίσει απόλυτα μεμονωμένους προγνωστικούς παράγοντες. Η ύπαρξη πολλών ελλειπουσών τιμών στις υπό μελέτη μεταβλητές δυσκόλεψε την ανάλυσή τους. Καθώς στην μελέτη εντάχθηκαν ασθενείς από το 1996 έως το 2020 ο διαγνωστικός και θεραπευτικός αλγόριθμος ήταν διαφορετικός σε κάθε χρονική περίοδο. Τέλος, ο χαρακτηρισμός την ανταπόκρισης προ της ΑΜΑΑΚ με διαφορετικά κριτήρια κατέστησε την ανάλυση πιο σύνθετη.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γαλόπουλος Δημήτριος
- Galopoulos Dimitrios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2961123