Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Γενετική μελέτη κληρονομικών αταξιών σε Έλληνες ασθενείς

Abstract

dc:description

Οι κληρονομικές αταξίες αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νευρογενετικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από εκφύλιση της παρεγκεφαλίδας και των συνδέσεών της. Στο πλαίσιο της γενετικής διερεύνησης των κληρονομικών αταξιών η παρούσα εργασία επικεντρώθηκε στη μελέτη του συνδρόμου εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία (FXTAS). Στο παρόν, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε τη συχνότητα, το γονοτυπικό και το φαινοτυπικό προφίλ του συνδρόμου σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Το σύνδρομο εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία είναι μια νευροεκφυλιστική διαταραχή όψιμης έναρξης, που προκαλείται κυρίως σε άνδρες και χαρακτηρίζεται από σειρά νευρολογικών συμπτωμάτων. Το σύνδρομο έχει γενετική βάση και συγκεκριμένα προκαλείται από την επέκταση μιας τρινουκλεοτιδικής (CGG) επανάληψης στο εύρος της προμετάλλαξης (55 έως 200 επαναλήψεις CGG), η οποία εδράζεται στην 5΄ μη μεταφραζόμενη περιοχή του γονιδίου FMR1. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη επανάληψη στο εύρος της πλήρους μεταλλαγής (πάνω από 200 επαναλήψεις) προκαλεί το κλασσικό σύνδρομο του εύθραστου Χ (Fragile X Syndrome). Το προμεταλλαγμένο γονίδιο του FXTAS φαίνεται να αποκτά μία νέα τοξική για το κύτταρο λειτουργία (gain-of-function) σε επίπεδο RNA. Από ιστοπαθολογικής πλευράς, η νόσος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ηωσινοφιλικών ενδοπυρηνικών εγκλείστων, θετικών για ουβικουιτίνη, στους πυρήνες των νευρώνων και των αστροκυττάρων. Όσον αφορά τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου, ως βασικά χαρακτηρίζονται η αταξία βάδισης και ο τρόμος ενεργείας, και ως δευτερεύοντα χαρακτηρίζονται ο παρκινσονισμός, η γνωσιακή έκπτωση και η πολυνευροπάθεια. Στο πλαίσια της διαφορικής διάγνωσης το σύνδρομο συχνά διαγιγνώσκεται εσφαλμένα ως ιδιοπαθής παρεγκεφαλιφική αταξία ή ως νόσος του Parkinson. Για τη διάγνωση του FXTAS απαιτείται γενετικός έλεγχος για την επιβεβαίωση της παραπάνω προμετάλλαξης. Στην παρούσα μελέτη από μια ομάδα 454 ασθενών-δεικτών, που είχαν παραπεμφθεί για γενετική διάγνωση στη Μονάδα Νευρογενετικής και είχαν βρεθεί αρνητικοί για τις πιο κοινές παρεγκεφαλιδικές αταξίες (SCA1, 2, 3, 6, 7), επελέγησαν 92 ασθενείς όψιμης έναρξης, κλινικά χαρακτηριζόμενοι από αταξία (100%), τρόμο (19%), πολυνευροπάθεια (14%), παρκινσονισμό (9,8%) και γνωσιακή έκπτωση (8,7%) για να διερευνηθούν περαιτέρω για FXTAS. Για τον εντοπισμό των CGG επαναλήψεων ακολουθήθηκε η παρακάτω μεθοδολογία. Αρχικά το DNA απομονώθηκε από λευκοκύτταρα περιφερικού αίματος. Στη συνέχεια, για την γονοτύπηση των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase chain reaction - PCR). Τα προϊόντα PCR που προέκυψαν, ηλεκτροφορήθηκαν αρχικά σε πήκτωμα αγαρόζης και στη συνέχεια αναλύθηκαν με ηλεκτροφόρηση τριχοειδούς σε γενετικό αναλυτή. Τέλος ακολούθησε η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που πραγματοποιήθηκε in silico με κατάλληλα λογισμικά προγράμματα. Από την παραπάνω πειραματική διαδικασία εντοπίστηκαν δύο φορείς της προμετάλλαξης του γονιδίου FMR1 και έτσι το ποσοστό εμφάνισης της νόσου στους αταξικούς ασθενείς υπολογίστηκε στο 2,2%. Το ποσοστό αυτό δεν παρουσιάζει στατιστικά σημαντική διαφορά από το εύρος που έχει παρατηρηθεί από μελέτες σε ομάδες ασθενών με αταξία από άλλους πληθυσμούς (0-1.9%). Και οι δύο ασθενείς είχαν αταξία και νευροπάθεια. Επιπροσθέτως ο πρώτος ασθενής είχε ήπιο παρκινσονισμό και γνωσιακή έκπτωση ενώ ο δεύτερος εμφάνιζε πυραμιδική σημειολογία. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η προμετάλλαξη του γονιδίου FMR1 ανιχνεύεται, σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Συνεπώς, ο γενετικός έλεγχος για FXTAS θα πρέπει να πραγματοποιείται σε ασθενείς με αδιάγνωστη παρεγκεφαλιδική αταξία, σε περίπτωση κλινικής υποψίας. Η μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία του γενετικού ελέγχου στη διάγνωση του συνδρόμου και εγκαθιστά στη Μονάδα Νευρογενετικής τη μεθοδολογία για συμπτωματικό και προσυμπτωματικό γενετικό έλεγχο της νόσου, δίδοντας έτσι τη δυνατότητα για σαφέστερη και πιο ολοκληρωμένη παροχή γενετικής συμβουλής.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σεφεριάδη Μαρία
  • Seferiadi Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2964455

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σεφεριάδη Μαρία; Seferiadi Maria. Γενετική μελέτη κληρονομικών αταξιών σε Έλληνες ασθενείς. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2964455