National and Kapodistrian University of Athens
Ανίχνευση PKD2 μεταλλάξεων ή πολυμορφισμών σε Έλληνες ασθενείς με πολυκυστική νόσο των νεφρών
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: H πολυκυστική νόσος των νεφρών (autosomal dominant Polycystic Kidney Disease, ADPKD), είναι μια κληρονομική νόσος με καθυστερημένη έναρξη των συμπτωμάτων της. Οι πιο συνήθεις κλινικές εκδηλώσεις της νόσου περιλαμβάνουν: υπέρταση, αιματουρία, ουρολοίμωξη, νεφρικό πόνο και ανευρίσματα (κυρίως ενδοκρανιακά). Η τελική έκβαση της νόσου είναι η νεφρική ανεπάρκεια. Η πολυκυστική νόσος των νεφρών οφείλεται σε μετάλλαξη συνήθως σε ένα από τα δύο γονίδια PKD1 και PKD2 (78% και 15% των περιπτώσεων αντίστοιχα), οι υπόλοιπες περιπτώσεις αντιστοιχούν σε σπανιότερες μεταλλάξεις στα γονίδια GANAB, DNAJB11 κ.λπ. Σε μικρό ποσοστό η νόσος μπορεί να οφείλεται σε μεγάλες γενωμικές αναδιατάξεις των γονιδίων PKD1 και PKD2. Τα δύο γονίδια PKD1 και PKD2 κωδικοποιούν πρωτεΐνες-διαύλους της πλασματικής μεμβράνης των επιθηλιακών κυττάρων των νεφρικών σωληναρίων (πολυκυστίνη 1 και 2 αντίστοιχα). Οι πολυκυστίνες ρυθμίζουν τη σωληναριακή και αγγειακή ανάπτυξη στους νεφρούς, καθώς και την ομοιόσταση του ασβεστίου στα επιθηλιακά κύτταρα. Μετάλλαξη σε μία από τις δύο πρωτεΐνες, διαταράσει την ομαλή λειτουργία τους, ενεργοποιώντας βιοχημικά μονοπάτια τα οποία προκαλούν ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό επιθηλιακών κυττάρων και κατά συνέπεια, τη δημιουργία κύστεων. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η ανάπτυξη μεθοδολογίας για την πλήρη γενετική ανάλυση του γονιδίου PKD2 (15 εξόνια, κωδικοποιεί πρωτεΐνη 968 αμινοξέων) τόσο με τη τεχνική της αλληλούχισης του DNA όσο και με τη τεχνική MLPA (για τυχόν ανίχνευση μεγάλων γενωμικών αναδιατάξεων) καθώς και η ανάλυση DNA δειγμάτων Ελλήνων ασθενών με πολυκυστική νόσο των νεφρών. Ασθενείς/Μέθοδοι. Συλλέχθηκαν συνολικά 9 δείγματα ολικού αίματος: 6 από κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς με πολυκυστική νόσο των νεφρών και 3 από υγιή άτομα μετά από ενημέρωση και έγγραφη συγκατάθεσή τους. H επιλογή έγκειτο στην ένταξη ασθενών (ή συγγενών πρώτου βαθμού) που η μετάβαση στο τελικό στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας έγινε σε μεγάλη ηλικία καθώς αυτοί είναι οι ασθενείς οι οποίοι πιο πιθανά φέρουν PKD2 μεταλλάξεις και όχι PKD1. Αρχικά έγινε απομόνωση του DNA των δειγμάτων και ποσοτικοποίηση της συγκέντρωσης DNA. Στη συνέχεια βελτιστοποιήθηκαν οι αντιδράσεις PCR με τους κατάλληλους εκκινητές, ελέγχθηκε η καθαρότητα και το σωστό μέγεθος των προϊόντων με ηλεκτροφόρηση DNA σε αγαρόζη. Επακολούθησε καθαρισμός των PCR προϊόντων με στήλες. Ακολούθησαν οι αντιδράσεις με τη μέθοδο των θερμικών κύκλων (cycle sequencing) και έγινε πάλι καθαρισμός των προϊόντων. Τέλος, ηλεκτροφορήθηκαν στον γενετικό αναλυτή seqStudio (Applied Biosystems) για ανάγνωση αλληλουχιών των βάσεων του DNA. Η μεθοδολογία αναπτύχθηκε με ικανοποιητικό τρόπο χωρίς προβλήματα, με εξοπλισμό υπό εσωτερικό έλεγχο ποιότητας (με ειδικό πλασμίδιο pGem). Σε όλα τα δείγματα εκτελέσθηκε και η μεθοδολογία MLPA για ανίχνευση μεγάλων αναδιατάξεων στα γονίδια PKD1 και PKD2. Αποτελέσματα/Συμπέρασμα. Σε δύο δείγματα ανιχνεύθηκαν παθογνωμικές PKD2 μεταλλάξεις. Στο R02 ευρέθη σημειακή μετάλλαξη C/T εντός κωδικοποιητικής περιοχής στο εξόνιο 14 (p.Arg872Ter) η οποία είναι παθογνωμική truncating nonsense αλλαγή (μη-νοηματική) και έχει καταγραφεί ως η πιο συχνή μετάλλαξη που ανευρίσκεται σε ασθενείς με PKD2. Στο δείγμα R06 ευρέθη απαλοιφή εξονίων στο PKD2 γονίδιο, από το εξόνιο 1 έως το εξόνιο 9, με τη μεθοδολογία MLPA. Η απαλοιφή αυτή προκαλεί παθογνωμική μετάλλαξη καθώς παράγεται μειωμένη ποσότητα πρωτεΐνης πολυκυστίνης 2 (PC2) (να σημειωθεί ότι δεν έχει ξανά αναφερθεί στη βιβλιογραφία). Όσο αναφορά το δείγμα ασθενούς R07, ορθώς δεν ευρέθη μετάλλαξη κατά τη γενετική ανάλυση του PKD2 γονιδίου καθώς ο ασθενής εντάχθηκε στη μελέτη με ήδη γνωστή μετάλλαξη στο PKD1 γονίδιο (c.4248delT, p.Phe1416LeufsTer16). Στους υπόλοιπους ασθενείς, στους οποίους δεν ανιχνεύθηκε κάποια κλινικά σημαντική μετάλλαξη στο PKD2 γονίδιο πιθανόν η νόσος να οφείλεται σε κάποια μετάλλαξη στο PKD1 ή σε κάποιο από τα υπόλοιπα άλλα πιό σπάνια γονίδια που σχετίζονται με πολυκυστική νόσο των νεφρών. Να αναφερθεί ότι τα υγιή δείγματα, καθώς και το δείγμα R07 χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο ως έλεγχος ποιότητας των μεθόδων αλληλούχισης DNA και MLPA.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαχριστοπούλου Ακριβή
- Papachristopoulou Akrivi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2967857