Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εκπαιδευτικά προγράμματα εξοικείωσης με την αναπηρία: Διερευνώντας την υλοποίηση δράσεων εξοικείωσης με την αναπηρία στη γενική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Abstract

dc:description

Το παρόν ερευνητικό έργο προσπαθεί να προσεγγίσει, να ερμηνεύσει και να αναδείξει το σύγχρονο φαινόμενο του κοινωνικού εφησυχασμού και της πολιτικής διάσπασης στην σημερινή κοινωνική και εκπαιδευτική πραγματικότητα, στα πλαίσια άρθρωσης ενός κριτικού λόγου αμφισβήτησης για τα διεθνή πλαίσια διακηρύξεων και πρακτικών για την αναπηρία και την ενταξιακή εκπαίδευση και μέσα από τη μελέτη της αρχιτεκτονικής του αποκλεισμού (Slee, 2010). Πώς αυτά τα στοιχεία συναντώνται με την επίκληση στα «δικαιώματα κατά των διακρίσεων», στον «σεβασμό στη διαφορετικότητα», στην «αποδοχή του άλλου»; Η ρητορική και πρακτική της εξοικείωσης με την διαφορετικότητα- αναπηρία, όπως εκπορεύεται από τις ανωτέρω διακηρύξεις, εισέρχεται στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα, ως εκπαιδευτικό πρόγραμμα «ομιλιών εξοικείωσης» στη γενική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Εισέρχεται ως ένα στοιχείο- παράγοντας που προστίθεται και υποβαστάζει το αρχιτεκτονικό οικοδόμημα του αποκλεισμού και της καταπίεσης (Armstrong et al., 2011). Πρόκειται για άλλο ένα νεοφιλελεύθερο αφήγημα για το χώρο της εκπαίδευσης που εμφανίζεται υπό τη μορφή της «ανάπτυξης» και του «εκσυγχρονισμού» (Τσαούσης, 2007). Εισχωρεί ως μια σύγχρονη διακειμενική ανασύνθεση του δικαιωματικού, ατομικιστικού, ψυχολογικού και ταυτοτικού λόγου για την αναπηρία και την εκπαίδευση το οποίο προκαλεί περεταίρω εννοιολογική σύγχυση στο πεδίο της αναπηρίας και ενταξιακής εκπαίδευσης. Η παρούσα ερευνητική προσπάθεια, είναι μια ποιοτική έρευνα με ερευνητικά εργαλεία την ημι-δομημένη συνέντευξη και το πλαίσιο καταγραφής- παρατήρησης ομιλιών εξοικείωσης με την διαφορετικότητα-αναπηρία. Η έρευνα διεξάγεται σε ένα δείγμα επτά (7) μελών του φορέα-σωματείου και διεξάγεται σε τρει φάσεις: Έναν πρώτο (α) κύκλο συνεντεύξεων, την παρατήρηση τριών (3) ομιλιών εξοικείωσης με την διαφορετικότητα- αναπηρία από ένα ανάπηρο μέλος του σωματείου μέσα στα σχολικά πλαίσια και μια ακόμη συνέντευξη δεύτερου (β) κύκλου από το μέλος-ομιλητή/τρια έπειτα από το πλαίσιο παρατήρησης. Η έρευνα αναλύει και περιγράφει τα ευρήματα μέσα από τη θεματική ανάλυση περιεχομένου του λόγου των μελών του σωματείου. Διερευνώνται οι απόψεις των μελών του σωματείου αναφορικά με το όραμα που διέπουν το φορέα (1ο ερευνητικό ερώτημα) όπως και οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις που δίνουν για την αναπηρία- βλάβη- διαφορετικότητα- κανονικότητα και την ενταξιακή εκπαίδευση (2ο ερευνητικό ερώτημα). Διερευνάται επίσης ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας και το περιεχόμενο των ομιλιών μέσα από την παρατήρηση αλλά και τις εμπειρίες, πρακτικές, αξιολογήσεις- προτάσεις των μελών που περιγράφουν στη διάρκεια των συνεντεύξεων (3ο & 4ο ερευνητικό ερώτημα). Μέσα από τις συνεντέυξεις με τα μέλη του σωματείου αλλά και το πλαίσιο παρατήρησης διεξαγωγής των ομιλιών, φαίνεται να υιοθετείται η ατομική προσέγγιση για την αναπηρία, η οποία επικρατεί και υπεισέρχεται συγκαλυμμένα μέσα διακηρυκτικά σχήματα οικουμενικών αξιών, μέσα από ψυχολογικές θεωρήσεις και μια ιδεαλιστική προσέγγιση και πολιτισμική ερμηνεία για την έννοια. Το εν λόγω πρόγραμμα εξοικείωσης με την αναπηρία εισέρχεται, ως μια πολιτική ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του μη ανάπηρου μαθητικού πληθυσμού, ως των μελλοντικών «Σταυροφόρων» (Darling, 2003) υλοποίησης του ενταξιακού οράματος, αποδίδοντας ταυτόχρονα σε εκείνον το προνόμιο της γενναιοδωρίας (Freire, 1974) και το κοινωνικό πλεονέκτημα της αποδοχής του «άλλου». Αυτό επιχειρείται μέσα από την συμβολική αλληλεπίδραση και γνωστική μεταστροφή του μη ανάπηρου μαθητικού πληθυσμού απέναντι στην θέα του διαφορετικού (Oliver, 1992), μέσα από την γλωσσική συμμόρφωση του (Hall, 1994), μέσα από προσωπικές εξιστορήσεις εμπειριών λειτουργικού περιορισμού του ανάπηρου ατόμου (Nagi, 1976) και μέσα από την συνένωση όλων κάτω από ποικίλες αφηγήσεις πόνου, προσωπικής τραγωδίας και ταύτισης με την αποκλίνουσα διαφορά (Finkelstein, 1990). Συνένωση λοιπόν στη βάση της ελλειμματικής προσέγγισης και της παθολογικοποίησης ενός ατόμου, ενός συνόλου, μιας ολόκληρης κοινωνικής και πολιτικής συνθήκης, με την αναπηρία να αποσιωπάται, να αφήνεται πίσω και να επισκιάζεται από τις έννοιες της διαφορετικότητας και της αποδοχής της. Η αναπηρία ως λειτουργικός περιορισμός, ως μια αποκλίνουσα διαφορά, ως μια θεματική ενότητα- υποκεφάλαιο στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών της γενικής εκπαίδευσης. Ως μια «παρεξηγημένη» ταυτότητα η οποία αναγνωρίζεται επικοινωνιακά και πολιτισμικά, σβήνοντας έτσι την ενδεχόμενη πολιτική χειραφετική διάσταση και οξύτητα για τις συνειδήσεις του συνόλου. Το ερώτημα επανέρχεται: Μα πώς γίνεται να αλλάξουν οι αντιλήψεις και συνειδήσεις χωρίς να αλλάξουν οι συνθήκες που καθορίζουν αυτές τις συνειδήσεις;

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τζιβίλογλου Κατερίνα
  • Tziviloglou Katerina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2968374

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τζιβίλογλου Κατερίνα; Tziviloglou Katerina. Εκπαιδευτικά προγράμματα εξοικείωσης με την αναπηρία: Διερευνώντας την υλοποίηση δράσεων εξοικείωσης με την αναπηρία στη γενική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2968374