Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Οι Αυτοδιοικητικές εκλογές στην Ελλάδα 2010-2019

Abstract

dc:description

Το θέμα της Διπλωματικής είναι οι αυτοδιοικητικές εκλογές στην Ελλάδα, την περίοδο 2010-9. Την επίμαχη χρονική περίοδο θα ερευνήσω τους εκλογικούς νόμους με τις πολιτικές σκοπιμότητές τους και αν αυτές επετεύχθησαν, τα αποτελέσματα και το πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό περιβάλλον όπου αυτές διενεργήθηκαν, την παράγωγη των νόμων, τι συζητήθηκε στις επιτροπές στην ολομέλεια της Βουλής, τι γράφτηκε στον Τύπο της εποχής, σε δημοσκοπήσεις για τις σκοπιμότητες και αν επετεύχθησαν. Οι νόμοι για τις αυτοδιοικητικές εκλογές ψηφίζονταν λίγο πριν τη διεξαγωγή τους και με διατάξεις που ευνοούσαν την κυβέρνηση, θα εξετάσουμε κατά πόσο συνεχίστηκε αυτό στην προς εξέταση περίοδο και με ποια αποτελέσματα. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τη δημοτική εκλογική νομοθεσία που μπορεί να την αλλάζει όποτε θέλει (σε αντίθεση με την νομοθεσία για τις βουλευτικές εκλογές) και να την εφαρμόζει αμέσως, με γνώμονα το δικό της συμφέρον. Με ποιες σκοπιμότητες, ποια αποτελέσματα, τί σημαίνει την περίοδο αυτοδιοικητικές εκλογές για τα κόμματα και τους πολίτες. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές είναι η δημοκρατική διαδικασία ανάδειξης των αιρετών τοπικών αρχόντων, από τους εκεί πολίτες, για τους εκεί πολίτες και τις τοπικές περιοχές και τα τοπικά προβλήματα. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αποτελεί, θεμελιώδη θεσμό για την ποιότητα της Δημοκρατίας μας, και συμπορεύτηκε μαζί της σχεδόν από τη σύσταση του Ελληνικού Κράτους. Το 2010 με το Ν. 3852/2010 Πρόγραμμα Καλλικράτης, είχαμε μία ακόμα συνένωση Δήμων και Κοινοτήτων και οριστική κατάργηση των Κοινοτήτων ως πρωτοβάθμιων ΟΤΑ, πρωτοβάθμιοι ΟΤΑ πλέον είναι μόνο οι δήμοι που έγιναν 325. Με τροπολογία που έγινε το άρθρο 154 στο Ν. 4600/2019 (9.3.2019), πέντε δήμοι διασπαστήκαν σε δώδεκα, πλέον έχουμε 332 Δήμους. Δεύτερος βαθμός τοπικής αυτοδιοίκησης είναι η περιφέρεια. Αυτό που θα εξετάσουμε στην εργασία είναι η θέση των εκλογών αυτών στο πολιτικό γίγνεσθαι της Χώρας, πως «βλέπει» τις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης η κεντρική εξουσία, τα πολιτικά κόμματα, οι εκλογικοί νόμοι που ψηφίζουν για αυτές και τις σκοπιμότητες τους, οι υποψήφιοι με τους συνδυασμούς τους και οι πολίτες. Θα δούμε ιεραρχικά τα τρία επίπεδα κανόνων τους συνταγματικούς, τους διεθνείς και τους κοινούς, στο πρώτο κεφάλαιο τι αναφέρουν τα συντάγματα της Χώρας για την τοπική αυτοδιοίκηση, στο δεύτερο τι αναφέρουν διεθνείς συμφωνίες της Χώρας ειδικά ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτονομίας (ΕΧΤΑ) και τα άρθρα τους που αφορούν σε εκλογές, στο τρίτο και τέταρτο την εκλογική νομοθεσία για την ανάδειξη των «τοπικών αρχόντων». Το εκλογικό σύστημα, το καθορίζει η Βουλή, όπως και τις αρμοδιότητες και τους πόρους. Οι ΟΤΑ εξαρτώνται για όλα από τη νομοθετική εξουσία και κατ’ επέκταση από τα κόμματα. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, στο πέμπτο κεφάλαιο, οι αυτοδιοικητικές εκλογές, οι οποίες είναι εκλογές «δεύτερης κατηγορίας», πως αντιμετωπίζονται από τα κόμματα και το πολιτικό σύστημα πως τις βιώνουν οι πολίτες, ποια είναι η σημασία τους για τις εθνικές εκλογές και στα επόμενα τρία κεφάλαια γίνεται ενδελεχής αναφορά στις τρεις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές, (έκτο εκλογές 2010, έβδομο εκλογές 2014 και όγδοο εκλογές 2019) σε νόμους και αλλαγές, στα αποτελέσματα των εκλογών, και στο πολιτικό, ιστορικό, κοινωνικό, οικονομικό πλαίσιο που διενεργήθηκαν. Τα πολιτικά κόμματα έριχναν πάντα «βαριά τη σκιά» τους πάνω τους δίνοντας ένα νόημα βαθιά πολιτικό – κομματικό και λιγότερο αυτόνομο. Τα πολιτικά κόμματα παρότι δε συμμετέχουν και μόνο «στηρίζουν» κάποιους συνδυασμούς, προσπαθούν με τη νομοθεσία που φέρνουν στη βουλή να προωθήσουν ανάλογα την εποχή τα κομματικά τους συμφέροντα. Τα αποτελέσματα των τοπικών αυτοδιοικητικών εκλογών μπορεί να επιφέρουν αλλαγές στην κεντρική πολιτική σκηνή, όπως να παραμείνει η κυβέρνηση, να έχουμε ανασχηματισμό ή να πέσει η κυβέρνηση κάτι που ισχύσαν και στις τρεις εκλογές τις περιόδου εξέτασης μας. Όλοι οι εκλογικοί νόμοι ψηφίζονταν τη χρονιά των αυτοδιοικητικών εκλογών με ρυθμίσεις που εξασφάλιζαν τα «μέγιστα οφέλη» κάθε φορά στην Κυβέρνηση. Στη δεύτερη δεκαετία του εικοστού πρώτου αιώνα είχαμε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις και στις τρεις είχαμε αλλαγές στην εκλογική νομοθεσία τη χρονιά των εκλογών ή λιγότερο από δέκα μήνες, ακόμα και λίγες εβδομάδες πριν ώστε να μπορέσουν να εξασφαλίσουν τα «μέγιστα οφέλη». Όλες οι αλλαγές πέτυχαν το σκοπό τους, εκ του αποτελέσματος όμως δύσκολα μπορούμε να κρίνουμε την τελευταία του «Κλεισθένη Ι», επειδή λίγο πριν την εφαρμογή του η νέα κυβέρνηση άλλαξε διατάξεις του και στέρησε από τον ερευνητή τη δυνατότητα να μελετήσει πως θα λειτουργούσε αυτό το σύστημα. Από το 2010 ως το 2019 έχουν διενεργηθεί τρεις εκλογικές αναμετρήσεις, όλες σε διαφορετική ημερομηνία, με δύο εκλογικά σύστημα, με πολλές τροποποιήσεις νόμων και με διαφορετικό χωροταξικό στους δήμους. Με το Ν. 3852/2010 Καλλικράτης, οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο και με άλλο χωροταξικό διαφορετικά όρια ΟΤΑ από τις εκλογές τους 2006. Άλλαξε το εκλογικό όριο εκλογής συνδυασμού από το 42% στο 50%. Υπήρχαν και άλλες αλλαγές εκ του αποτελέσματος και μέσα στις δύσκολες συνθήκες που επικρατούσαν λόγω της οικονομικής κρίσης που μετεξελίχθηκε και σε κοινωνική και αργότερα πολιτική. Ύστερα, ενώ από το Νόμο ήταν εύλογο πότε θα γίνονταν, οι τοπικές εκλογές, άλλαζε η ημερομηνία με τροπολογία, υπουργική το 2014, βουλευτική το 2018, σχετικά με το αν θα είναι μαζί με τoν πρώτο ή το δεύτερο γύρο οι Ευρωεκλογές. Άλλαζε ακόμα και η θητεία των αιρετών από τα τέσσερα στα πέντε και πάλι στα τέσσερα έτη. Στις εκλογές του 2014 με την αλλαγή της μίας εβδομάδας και τον περιορισμό της προεκλογικής περιόδου, η συγκυβέρνηση κέρδισε πολύτιμο πολιτικό χρόνο ώστε να μπορέσει να πείσει τους πολίτες ότι αξίζει να στηρίξει τους υποψήφιους της και αυτοί οι υποψήφιοι να έχουν το χρόνο να γίνουν γνωστοί στους πολίτες και να κοινοποιήσουν το πρόγραμμα τους στα ΜΜΕ, καθώς αν δεν άλλαζε δεν θα είχαν την δυνατότητα προβολής από τα ΜΜΕ. Οι εκλογές του 2019 διεξήχθησαν με ένα νέο νόμο και ένα εκλογικό σύστημα που ουσιαστικά δεν είχε εφαρμοστεί από τη μεταπολίτευση του 1974. Την απλή αναλογική για τα συμβούλια και το πλειοψηφικό δύο γύρων για τα μονοπρόσωπα όργανα. Και εδώ άλλαξε δύο φορές κιόλας η ημερομηνία των εκλογών από τον Οκτώβριο του 2019 και την σύνδεση τους με τις ευρωεκλογές ο πρώτος γύρος ή ο δεύτερος. Η απλή αναλογική είναι διακηρυγμένος στόχος της Αριστεράς και ήταν εύλογο να φέρει τέτοιο νόμο. Στο τέλος της εργασίας υπάρχουν οι πίνακες 10-15 όπου γίνεται αναφορά ανά ΟΤΑ, ανά εκλογική αναμέτρηση στο πόσοι επικεφαλής ήταν ανά φύλο, που υπήρξε νικητής από τον πρώτο γύρο και το φύλο του, το φύλο αυτών που πέρασαν στο δεύτερο γύρο, το φύλο του νικητή του δεύτερου γύρου και που υπήρξε ανατροπή.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μαυρογενίδης Προκόπιος
  • Mavrogenidis Prokopios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2968947

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μαυρογενίδης Προκόπιος; Mavrogenidis Prokopios. Οι Αυτοδιοικητικές εκλογές στην Ελλάδα 2010-2019. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2968947