Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η διακυβέρνηση των νησιών: Οι περιπτώσεις της Αμοργού, Σύρου και Λέσβου

Abstract

dc:description

Ο νησιωτικός χώρος του Αιγαίου και τα γειτονικά παράλια σχηματίζουν μια γεωγραφική ενότητα που ορίζεται από τη θάλασσα. Χαρακτηριστικό της γνώρισμα είναι η κατάτμηση σε δεκάδες μικρά ή μεγάλα κατοικημένα νησιά και εκατοντάδες νησίδες ή ακατοίκητες βραχονησίδες αλλά και σε πόλεις και παράκτιους οικισμούς, απολήξεις της ηπειρωτικής ενδοχώρας, των οποίων η επικοινωνία επί αιώνες διεξαγόταν προνομιακά με πλοία. Τα τελευταία χρόνια στον δημόσιο διάλογο τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ένας από τους πλέον χρησιμοποιούμενους όρους είναι η «νησιωτικότητα». Στη βιβλιογραφική προσέγγιση των νησιών η νησιωτικότητα ορίζεται ως το σύνολο των πλεονεκτημάτων, μειονεκτημάτων και προκλήσεων που τίθενται από τη διαβίωση σε ένα νησί, και συναντάμε δύο βασικές τάσεις. Η πρώτη αναφέρεται στο περιορισμένο εύρος των αγορών, στο περιορισμένο ανθρώπινο δυναμικό, στους περιορισμένους οικονομικούς πόρους, στις προβληματικές διοικητικές δομές και λειτουργίες διακυβέρνησης και στα μειωμένα εργαλεία ανάπτυξης. Υπό αυτό το πρίσμα, τα νησιά, σε διεθνές επίπεδο, χαρακτηρίζονται ως «ευάλωτες» περιοχές. Η δεύτερη αναδεικνύει αφενός τα ζητήματα που τίθενται από τη γεωγραφική ιδιομορφία των νησιών, την απομόνωσή τους, την αποστασιοποίησή τους από το πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι, και αφετέρου εστιάζει σε μέτρα και πολιτικές που συμβάλουν στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, όπως η χρήση της τεχνολογίας, η δημιουργία δικτύων και υποδομών μεταφορών κάθε τύπου (επίγειες, θαλάσσιες και εναέριες), η παροχή δημοσιονομικών κινήτρων και διευκολύνσεων για επιχειρηματική και επενδυτική δράση στα νησιά κ.λπ. Και οι δύο τάσεις προσεγγίζουν τη νησιωτικότητα ως μειονεξία και λόγω αυτής της ιδιαιτερότητας τα νησιά χρήζουν ειδικής υποστήριξης. Τα τελευταία όμως χρόνια παρατηρείται, μια νέα προσέγγιση πιο αισιόδοξη, που εστιάζοντας στις δυνατότητες βιώσιμης ανάπτυξης και υγιούς τουρισμού, προδιαγράφει μια ελπιδοφόρα προοπτική ολοκληρωμένης ανάπτυξης των νησιών, ενώ αναφέρονται και συγκεκριμένα παραδείγματα βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης Σε αυτές τις προκλήσεις του νησιωτικού χώρου, η αυτοδιοίκηση, ο βασικός θεσμός όπου συναντάται η διοίκηση με την πολιτική, το κράτος με την κοινωνία, μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο για την πορεία ανάπτυξης και προοπτικής των νησιών. Βασική προϋπόθεση η Ελληνική Πολιτεία να υλοποιήσει την θεσμική εξειδίκευση των προβλέψεων του «Καλλικράτη» με τη δημιουργία νησιωτικής διακυβέρνησης σε νησιωτικούς δήμους και περιφέρειες διασφαλίζοντας φυσικά τους απαιτούμενους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Η βιβλιογραφική προσέγγιση της νησιωτικότητας έχει εστιάσει σε στοιχεία πολιτικής ανάλυσης, κοινωνικής και κοινωνιολογικής ανάλυσης, οικονομικής ανάλυσης, χωροταξικής και γεωγραφικής ανάλυσης, νομικής προσέγγισης της νησιωτικότητας αλλά δεν έχουν γραφεί πολλά για τη νησιωτική διακυβέρνηση τα προβλήματα και τις προοπτικές βελτίωσης της. Ειδικότερα στο νησιωτικό χώρο όπου η παρουσία του κράτους είναι περιορισμένη και ο πολίτης αδυνατεί να διαχωρίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες, απαιτώντας από τους αυτοδιοικητικούς παροχή καλών υπηρεσιών σε όλο το φάσμα των πολιτικών, η έλλειψη ειδικού συστήματος για την αυτοδιοικητική διακυβέρνηση προκαλεί σημαντικά προβλήματα. Η διπλωματική αυτή εργασία εξετάζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της διακυβέρνησης των νησιών, το πως αντιμετωπίζεται η νησιωτικότητα από τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές και ποια είναι τα αποτελέσματα των πολιτικών αυτών στο πεδίο, σύμφωνα με τις μελέτες περίπτωσης που πραγματοποιήθηκαν σε τρία νησιά: ένα μεγάλο που είναι έδρα νησιωτικής περιφέρειας αλλά και παραμεθόριο (Λέσβος), ένα μεσαίο νησί που είναι διοικητικό κέντρο (Σύρος) και ένα μικρό νησί (Αμοργός). Ως εκ τούτου, για τη συγγραφή της διπλωματικής εργασίας αξιοποιήθηκε σχετική βιβλιογραφία, αναζητήθηκαν και μελετήθηκαν οι υπάρχουσες σχετικές μελέτες και λοιπά διαθέσιμα κείμενα περί νησιωτικής πολιτικής και ανάπτυξης του νησιωτικού χώρου. Σημαντικότερη όμως διαδικασία υπήρξε η εμπειρική έρευνα πεδίου που διενεργήθηκε τόσο με ειδικά δομημένα ερωτηματολόγια, όσο και με δομημένες συνεντεύξεις με εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και με λοιπούς φορείς της τοπικής οικονομίας και επιπλέον με υπηρεσιακούς παράγοντες που έχουν υπηρετήσει για πολλά χρόνια στα νησιά επιδιώκοντας μέσα σε ένα πολύπλοκο και δύσκολο περιβάλλον το καλύτερο αποτέλεσμα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Θεολογίτου Σοφία
  • Theologitou Sofia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2969172

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Θεολογίτου Σοφία; Theologitou Sofia. Η διακυβέρνηση των νησιών: Οι περιπτώσεις της Αμοργού, Σύρου και Λέσβου. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2969172