Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Οι ανήλικοι κρατούμενοι στα Ειδικά Καταστήματα Κράτησης Νέων στην Ελλάδα: Συνθήκες εγκλεισμού, εκπαίδευσης και επανένταξης

Abstract

dc:description

Η εργασία που ακολουθεί αφορά τη νεανική παραβατικότητα και εγκληματικότητα και δη τους ανηλίκους κρατουμένους, στους οποίους έχει επιβληθεί το περιοριστικό μέτρο της τοποθέτησης σε Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων και χωρίζεται σε δύο μέρη: το θεωρητικό μέρος και το ερευνητικό μέρος. Το πρώτο μέρος διακρίνεται σε επιμέρους υποκεφάλαια, που αντιστοιχούν τόσο στα αίτια, που προκαλούν το φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας όσο και στο θεσμικό πλαίσιο, που το περιβάλλει. Επίσης, σε καθένα υποκεφάλαιο περιγράφονται αναλυτικά οι θεωρίες, που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς για το συγκεκριμένο φαινόμενο, καθώς και οι νόμοι και οι συμβάσεις, που έχουν θεσπιστεί για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ανηλίκων κρατουμένων. Στο πρώτο υποκεφάλαιο παρουσιάζεται η αναγκαιότητα βιβλιογραφικής ανασκόπησης του φαινομένου της παραβατικότητας των ανηλίκων, καθώς και οι στόχοι αλλά και οι σκοποί, που επιδιώκονται να εκπληρωθούν με την παρούσα εργασία. Αρχικά, επιχειρείται η εννοιολογική αποσαφήνιση των όρων, που αποτελούν τον κεντρικό άξονα του ζητήματος, που πραγματευόμαστε, ώστε να οριοθετηθούν με απόλυτη σαφήνεια και ευκρίνεια. Στο δεύτερο υποκεφάλαιο παρατηρούμε τη διαχρονική εξέλιξη της παραβατικότητας των ανηλίκων από τις απαρχές του 19ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα με βάση τα στατιστικά στοιχεία των εγκληματολογικών υπηρεσιών και των μηχανισμών του ποινικού συστήματος, όπως αυτά καταγράφηκαν ανά εποχή. Η ποινική μεταχείριση τους καθοριζόταν σε μεγάλο βαθμό από την κοινωνική αντίδραση προς τα αδικήματα και τις παραβάσεις, που είχαν διαπράξει. Γι’ αυτό το λόγο, είχαν δημιουργηθεί ειδικά διαμορφωμένοι χώροι και άσυλα, για να στεγάσουν τα ατίθασα και δυσανάγωγα παιδιά. Ως μέσο σωφρονισμού τους χρησιμοποιούσαν την εργασία και τη θρησκευτική λατρεία, τα οποία πιστεύονταν ότι θα μπορούσαν να διορθώσουν τη συμπεριφορά τους. Στην Ελλάδα μεγάλη άνθηση είχε το φιλανθρωπικό κίνημα των αστών εύπορων κύριων και κυρίως κυριών, οι οποίες προσπαθούσαν να προσφέρουν τη βοήθεια τους με την παροχή ειδών πρώτης ανάγκης σε όσους ανηλίκους βρίσκονταν εν ηθικώ κινδύνω. Στο τρίτο υποκεφάλαιο παρατίθενται όλες οι θεωρίες, οι οποίες έχουν προταθεί στο πεδίο της παραβατικότητας των ανηλίκων υπογραμμίζοντας τους λόγους, για τους οποίους ένα άτομο μπορεί να αναπτύξει παραβατική συμπεριφορά. Ιδιαίτερα έντονη είναι η επίδραση της αρχαιοελληνικής σκέψης και της κλασικής και θετικής σχολής εγκληματολογίας, οι οποίες επιχείρησαν να ερμηνεύσουν την εγκληματική σκέψη και δράση, καθώς αποτέλεσαν το υπόβαθρο για τη διατύπωση και των υπολοίπων θεωριών, όπως των ψυχολογικών και των κοινωνιολογικο – πολιτισμικών. Αξιοσημείωτο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι δεν περιορίστηκαν μόνο στους παράγοντες γένεσης της εγκληματικότητας αλλά έθεσαν και τα θεμέλια του ποινικού συστήματος έως ότου πάρει τη σημερινή του μορφή. Στο τέταρτο υποκεφάλαιο βλέπουμε το θεσμικό πλαίσιο, που διέπει το δίκαιο των ανηλίκων παραβατικών, που θεωρούνται ως ύποπτοι ή κατηγορούμενοι για την τέλεση μίας παραβατικής ή εγκληματικής πράξης σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα του 1950 και την ισχύουσα ποινική νομοθεσία. Συγχρόνως, γίνεται λόγος και για τα διεθνή κείμενα και συμβάσεις, οι οποίες συμβάλλουν στην προάσπιση και προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού σε κάθε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, ώστε κάθε μέτρο, που του επιβάλλεται είτε αναμορφωτικό ή θεραπευτικό είτε περιορισμός σε Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων να αποσκοπεί στην αρχή της διαπαιδαγώγησης του και της ολόπλευρης διαμόρφωσης της προσωπικότητάς του. Στο δεύτερο μέρος περιλαμβάνεται η εκπόνηση της έρευνας και η περιγραφή της μεθοδολογίας, που ακολουθήθηκε για τη διεξαγωγή των αποτελεσμάτων της. Αναλύονται τα ερευνητικά δεδομένα και ερωτήματα, περιγράφονται τα μέσα και η διαδικασία συλλογής δεδομένων, καθώς και τα αποτελέσματα, που προέκυψαν από το αντιπροσωπευτικό δείγμα, που συλλέχθηκε. Στο τέλος της εργασίας παρατίθενται τόσο οι περιορισμοί όσο και οι προτάσεις για μελλοντική διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ανηλίκων κρατουμένων στα Ειδικά Καταστήματα Κράτησης της Ελλάδας. Επιπλέον, αναφέρονται και οι βιβλιογραφικές πηγές, που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διαδικασία ανασκόπησης και συγγραφής της παρούσας εργασίας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Παπαδημητρίου Μαρία
  • Papadimitriou Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, English, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2969457

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Παπαδημητρίου Μαρία; Papadimitriou Maria. Οι ανήλικοι κρατούμενοι στα Ειδικά Καταστήματα Κράτησης Νέων στην Ελλάδα: Συνθήκες εγκλεισμού, εκπαίδευσης και επανένταξης. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2969457