National and Kapodistrian University of Athens
Η έννοια της ψυχῆς στο ερωτικό ελληνιστικό επίγραμμα
Abstract
dc:descriptionΗ έννοια της ψυχῆς σημασιολογικά δέχθηκε πολλές ερμηνείες στην αρχαία Ελλάδα, τόσο σε λογοτεχνικό, όσο και σε φιλοσοφικό επίπεδο. Στον Όμηρο ισοδυναμεί με την ανάσα, την πνοή και τη ζωή, ενώ από τον 6ο αιώνα η έννοια εμφανίζεται στην αρχαϊκή λυρική ποίηση να αποκτά σημασιολογικές προεκτάσεις συναισθηματικής φύσεως, σύμφυτες με την έννοια του θυμοῦ. Κατά την κλασική εποχή, διαφαίνεται πως η έννοια της ψυχῆς εκφράζει πλήρως τον εσωτερικό συναισθηματικό και πνευματικό κόσμο του ανθρώπου. Παράλληλα, στη φιλοσοφία πολλοί προσωκρατικοί φιλόσοφοι, καθώς και ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, διατύπωσαν τις δικές τους θεωρίες περί ψυχῆς. Γι’ αυτό, σε ορισμένα ελληνιστικά επιγράμματα, η ψυχή ενέχει ως έννοια γνωρίσματα προερχόμενα από διάφορες φιλοσοφικές θεωρίες, του Δημόκριτου, του Πλάτωνα, των Στωικών. Στο ερωτικό ελληνιστικό επίγραμμα η έννοια εμφανίζεται επανειλημμένως στο corpus του πέμπτου και δωδέκατου βιβλίου της Παλατινής Ανθολογίας. Ο Μελέαγρος χρησιμοποιεί συστηματικότερα την έννοια σε σύγκριση με τους επιγραμματοποιούς της Ιωνικής-Αλεξανδρινής εποχής, γεγονός που προβάλλει την ενασχόληση του ποιητή σε μια ερωτική ποίηση ψυχολογικής φύσεως. Όσον αφορά τον ρόλο που διαδραματίζει η ψυχή στον Έρωτα, παρατηρείται ότι προσωποποιείται ως γυναικεία παρουσία, η οποία σωματοποιημένη υφίσταται την αρνητική επίδραση του Έρωτα. Δέχεται όλες τις επώδυνες επιπτώσεις του ερωτικού συναισθήματος, οι οποίες προσομοιάζουν με την ερωτική συμπτωματολογία της αρχαϊκής λυρικής ποίησης. Επιπλέον, η ψυχή παρασύρεται από το ερωτικό συναίσθημα και υποτάσσεται σε αυτό λειτουργώντας αυτόβουλα, δίχως να λαμβάνει υπόψη της τις λογικές νουθεσίες του εραστή. Εκείνος επιδιώκει να προστατεύσει τον ψυχικό του κόσμο από την καταστρεπτική επίδραση του ερωτικού συναισθήματος κρατώντας στάση έλλογης αποστασιοποίησης από το ερωτικό βίωμα. Ωστόσο, το ερωτικό συναίσθημα είναι θεμιτό, καθώς μπορεί και μεταπλάθει θετικά τον χαρακτήρα του εραστή ή να συνενώνει την ψυχή του με της αγαπημένης του μέσω του ερωτικού φιλιού. Συμπερασματικά, ο Έρωτας επηρεάζει τον ψυχισμό του εραστή ολοκληρωτικά. Η επίδρασή του στην ψυχοσύνθεση του ατόμου έχει τόσο θετικά όσο και αρνητικά αποτελέσματα, γεγονός που πιστοποιεί τη διττή του λειτουργία: είναι ένα συναίσθημα αντιφατικό, με σαπφικούς όρους γλυκύπικρον.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ουσταμπασίδη Λυδία-Ευσταθία
- Oustampasidi Lydia-Efstathia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2972735