National and Kapodistrian University of Athens
Η αιτιολογία της διακήρυξης δημόσιας σύμβασης και ο δικαστικός της έλεγχος : κριτήρια επιλογής και τεχνικές προδιαγραφές
Abstract
dc:descriptionΚατά την κρατούσα άποψη, όπως αυτή μετουσιώνεται σε νομολογιακό κανόνα μέσω των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, η διακήρυξη δημόσιας σύμβασης, ιδίως ως προς τους όρους της που αφορούν κριτήρια επιλογής και τεχνικές προδιαγραφές, δεν χρήζει αιτιολογίας. Η θεώρηση αυτή, αφορμάται από την ιδιαίτερη φύση της διοικητικής πράξης της διακήρυξης, ως κανονιστικής πράξης της διοίκησης, θέτουσας το κανονιστικό πλαίσιο του υπό διενέργεια διαγωνισμού. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η αρχή της νομιμότητας δεσμεύει τις κρατικές αρχές και όταν αυτές αναπτύσσουν συμβατική δράση, η οποία, κατά τα γεννόμενα δεκτά στην θεωρία, δεν δύναται να ταυτιστεί με το καθεστώς της ιδιωτικής αυτονομίας και ελευθερίας των συμβάσεων που απολαύουν οι ιδιωτες κατά την εν γένει επιχειρηματική – οικονομική τους δραστηριότητα. Στο πεδίο, των δημοσίων συμβάσεων και ιδίως κατά το στάδιο ανάθεσης της δημόσιας σύμβασης, η κατίσχυση των θεμελιωδών αρχών του ενωσιακού δικαίου προσδίδει στην συμβατική δράση των αναθετουσών αρχών τον χαρακτήρα «συμβατικής αρμοδιότητας», η οποία με την σειρά της συνεπάγεται μία σειρά υποχρεώσεων τυπικού και ουσιαστικού χαρακτήρα, οι οποίες τίθενται επί σκοπώ ανοίγματος της σχετικής «αγοράς» στον ελεύθερο ανταγωνισμό. Η δε παροχή αιτιολογίας σχετικά με όρους της διακήρυξης που αφορούν τεχνικές προδιαγραφές ή κριτήρια επιλογής, στον βαθμό που το ειδικότερο περιεχόμενο αυτών δύναται να αποτελέσει προμετωπίδα για την νόθευση (συνήθως μέσω «φωτογραφικών διατάξεων») του ελεύθερου ανταγωνισμού και τον προκαθορισμό του οριστικού αναδόχου, συνιστά - κατά την θεώρηση της παρούσας μελέτης - απαραίτητo όρο για τον αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο της σχετικής ελευθερίας διαμόρφωσης που κατέχει η αναθέτουσα αρχή. Για τις τεχνικές προδιαγραφές, η νομολογία του ΣτΕ θέτει το όριο της εν λόγω ελευθερίας, στην συμμόρφωση με τις υπερνομοθετικής ισχύος, θεμελιώδεις αρχές της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων και της αναλογικότητας. Ο δε έλεγχος της πλήρωσης των εν λόγω αρχών, ενώ στην συντριπτική πλειοψηφία των νομολογιακών περιπτώσεων που εκτέθηκαν στην παρούσα εργασία, λαμβάνει χώρα χωρίς να αναγνωρίζεται, ρητά, η υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να παρέχει αιτιολογία σχετικά με την σκοπιμότητα θεσπίσεως των ελεγχόμενων δικαστικά τεχνικών προδιαγραφών, ωστόσο, σε πλείστες περιπτώσεις το αρμόδιο δικαστήριο εξετάζει την ύπαρξη μιας τέτοιας αιτιολογίας, την οποία μάλιστα ελέγχει και ως προς την επάρκεια και πληρότητα της. Η δε αιτιολογία αυτή, αναγόμενη ευθέως στην σκοπιμότητα θέσεως των τεχνικών προδιαγραφών της διακήρυξης, αναζητάται από τον διοικητικό φάκελο της υποθέσεως και συγκεκριμένα από τα έγγραφα που αφορούν τον προδικαστικό έλεγχο της διακήρυξης, κατόπιν άσκησης από τους διαγωνιζόμενους οικονομικούς φορείς προδικαστικής προσφυγής. Στο πεδίο των κριτηρίων επιλογής, το ΔΕΕ, έχει θέσει, μεταξύ άλλων, τον κανόνα ότι αυτά θα πρέπει να τελούν σε σχέση συνάφειας και αναγκαιότητας με το αντικείμενο της σύμβασης, να μην παρέχουν απεριόριστη ελευθερία στις αναθέτουσες αρχές και να σέβονται την εφαρμογή των θεμελιωδών αρχών του ενωσιακού δικαίου και ιδίως αυτών της απαγόρευσης των διακρίσεων και της ελευθερίας εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών. Κατά παρόμοια μεθοδολογία το Συμβούλιο της Επικρατείας, ελέγχει την πλήρωση των αρχών της αναλογικότητας και της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων. Αντιθέτως, το Ελεγκτικό Συνέδριο, αξιώνει αντικειμενική και συγκεκριμένη αιτιολόγηση, σχετικά με κριτήρια επιλογής που τέθηκαν κατά διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής, προς εξασφάλιση της ισότιμης συμμετοχής στον διαγωνισμό και αποφυγής της ευνοιοκρατίας. Εν κατακλείδι, η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, θέτοντας ως αδιασάλευτο κανόνα την αρχή της μη αιτιολόγησης των κανονιστικών πράξεων και εν προκειμένω της διακήρυξης, αποτυγχάνει να σταθεί στο ύψος της συνταγματικής απαίτησης παροχής αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Δυσχερώς νοείται έλεγχος αναλογικότητας μιας διοικητικής πράξεως, ιδίως όταν αυτή τίθεται υπό καθεστώς ευρείας ελευθερίας διαμόρφωσης του περιεχομένου της, άνευ διασαφήνισης του θεμιτού δικαιοπολιτικά σκοπού που επιχειρεί να εκπληρώσει. Αλλά και ως προς την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού μέσω του δικαστικού ελέγχου της πλήρωσης της αρχής της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας, εξίσου προτάσσει την λογική ενός ατελούς δικαστικού ελέγχου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαδαμαντίου Αγαπητός
- Papadamantiou Agapitos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2974158