National and Kapodistrian University of Athens
H υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών ως μέσο αντιμετώπισης πανδημιών. ‘Το παράδειγμα του Covid-19.’
Abstract
dc:descriptionΗ πανδημία του ιού Covid-19 πυροδότησε μια σειρά ζωηρών συζητήσεων και γόνιμων προβληματισμών, μεταξύ άλλων και στο πεδίο του συνταγματικού δικαίου. Ζώντας σε μια περίοδο οιονεί υγειονομικής έκτακτης ανάγκης, περιορισμοί που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδιανόητοι, γρήγορα έγιναν πραγματικότητα και αμφισβήτησαν εν τοις πράγμασι βαθιά ριζωμένα νομικά δόγματα. Το ζήτημα της ανθεκτικότητας του Συντάγματος σε έκτακτες συνθήκες, συζήτηση γνώριμη βέβαια για τα ελληνικά δεδομένα ήδη από την περίοδο της οικονομικής κρίσης, επανήλθε με τον τρόπο αυτό στο προσκήνιο, φωτίζοντας την ανάγκη δυναμικής ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων, ώστε να αποφευχθεί η ενδεχόμενη συρρίκνωση της κανονιστικής τους δύναμης. Η ανάγκη αυτή προσεκτικής ad hoc στάθμισης μεταξύ συγκρουόμενων συνταγματικών δικαιωμάτων προκρίθηκε στη νομική σκέψη, έναντι μιας άνευ ορίων προσαρμοστικότητας του Συντάγματος, η οποία θα οδηγούσε στην κυνική ομολογία, ότι μόνο η ανέλεγκτη «ανάγκη» ποιεί δίκαιο. Ένα από τα πλέον επίκαιρα ζητήματα συνταγματικής φύσεως που ανέκυψε, ιδιαίτερα στην παρούσα φάση την πανδημίας οπότε και παγκοσμίως τα περιοριστικά μέτρα φαίνεται να αμβλύνονται, είναι εκείνο του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να περικλείει λεπτά ζητήματα συνταγματικής υφής, καθώς σχετίζεται με πληθώρα συνταγματικά αναγνωριζόμενων δικαιωμάτων και αγαθών, όπως το δικαίωμα στην υγεία και τη ζωή, την ανθρώπινη αξία αλλά και την αρχή της αυτονομίας και του αυτοκαθορισμού του ατόμου, ως απότοκο του δικαιώματος στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Εν προκειμένω στην παρούσα μελέτη, θα εξεταστεί αρχικά το υπάρχον εθνικό και ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο διενέργειας εμβολιασμών και αναζητώντας πιθανές διατάξεις που προκρίνουν την υποχρεωτικότητά του, θα εκτεθούν εν συνεχεία οι συνταγματικής φύσης προβληματισμοί που ανακύπτουν. Διερευνώντας συγκεκριμένα τη συνταγματικότητα επιβολής υποχρεωτικών εμβολιασμών, θα αναλυθεί αρχικώς το σχετικό πολυδιάστατο δικαίωμα της προστασίας της υγείας και η δυνατότητά του να αποτελέσει νομιμοποιητικό έρεισμα περιορισμού έτερων συνταγματικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κρίσιμη εν προκειμένω αρχή της προηγούμενης ενημερωμένης συναίνεσης του ασθενούς αλλά και σε ειδικότερες εκφάνσεις της προστατευτέας δημόσιας υγείας. Εν συνεχεία, θα εξεταστούν τα όρια των πιθανών περιορισμών, φωτίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της ανθρώπινης αξίας αλλά και του σεβασμού της αρχής της αναλογικότητας. Μέσω της εν λόγω αρχής δε, θα αναδειχθεί η προσφορότητα και αναγκαιότητα των εμβολιασμών, ως μέσου αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών. Συνεχίζοντας, η εφαρμογή όλων των ανωτέρω θα αναλυθεί περαιτέρω και υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας του ΣτΕ. Προς μία πιο ολιστική προσέγγιση του ζητήματος, η δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικού εμβολιασμού θα εξεταστεί περαιτέρω και υπό το φως των εγγυήσεων του ενωσιακού δικαίου και της ΕΣΔΑ, αναλύοντας ειδικότερα τη νομολογιακή στάση του ΕΔΔΑ επί του θέματος. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, κατόπιν της ως άνω διερεύνησης της συμφωνίας του υποχρεωτικού εμβολιασμού με τις προστατευτικές διατάξεις του εθνικού και υπερεθνικού δικαίου, θα εξεταστεί η διαχείριση της πανδημίας στην πράξη. Αναλύοντας λοιπόν τα σχετικά με την εμβολιαστική πολιτική λαμβανόμενα μέτρα, θα εκτεθούν αρχικώς ορισμένοι προβληματισμοί σχετικά με τη χρήση των πιστοποιητικών εμβολιασμού σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Προχωρώντας, θα εξεταστεί το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού, ως προϋπόθεση πρόσβασης στην εργασία, καθώς και οι προβλεπόμενες κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την ως άνω υποχρέωση. Τούτο δε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λαμβάνοντας υπόψη τη πρόσφατη εθνική πρόβλεψη υποχρεωτικού εμβολιασμού για τους υγειονομικούς. Τελευταίο σημείο ανάλυσης προ των συμπερασματικών παρατηρήσεων, θα αποτελέσει η λειτουργία της αστικής ευθύνης του Δημοσίου ως επανορθωτικού μηχανισμού, σε περίπτωση που ορισμένοι πολίτες συμμορφούμενοι σε υποχρεωτικό εμβολιασμό και εκπληρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το χρέος κοινωνικής τους αλληλεγγύης, υποστούν ατυχώς κάποια σπουδαία βλάβη στην υγεία τους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πατερέλη Ιωάννα
- Patereli Ioanna
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2974280