Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

EU sanctions regime under international law : retorsion or countermeasures?

Abstract

dc:description

Η επιβολή κυρώσεων έχει αποτελέσει κοινή πρακτική καθ’ όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας. Σήμερα, για ακόμη μια φορά, οι κυρώσεις επιβάλλονται με ραγδαίους ρυθμούς ανά τον κόσμο. Στον απόηχο της κρίσης του κορωνοϊού, καθίσταται σαφές ότι οι διακρατικές προκλήσεις απαιτούν ουσιαστικό διεθνή συντονισμό και συνεργασία. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια η πολυμερής συνεργασία βιώνει κρίση νομιμότητας, καθώς το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών φαίνεται να έχει αποτύχει να συντονίσει την αποτελεσματική απόκριση στις παγκόσμιες απειλές που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των κρατών. Αυτή η έλλειψη μιας «πλειοψηφίας που να ενδιαφέρεται» μέσα στα διεθνή όργανα που έχουν ως σκοπό την προάσπιση της πολυμερούς συνεργασίας, ευνόησε την παράλληλη ανάπτυξη αυτόνομων (μονομερών) καθεστώτων κυρώσεων. Φυσικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση (‘Ε.Ε.’) δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτή την πρακτική, ενώ έχει παραδοσιακά σταθεί μεταξύ των πρωτοπόρων στην υιοθέτηση αυτόνομων περιοριστικών μέτρων κατά τρίτων κρατών. Εντούτοις, το ζήτημα νομιμότητας αυτών των μέτρων παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο, ενώ τόσο ο μηχανισμός επιβολής κυρώσεων της Ε.Ε. όσο και οι πράξεις που υιοθετούν τα κράτη μέλη αυτής προς ενσωμάτωση των κυρώσεων αποτελούν res inter alios acta για τα τρίτα κράτη και τους πολίτες τους. Παρά το γεγονός ότι οι κυρώσεις ενδέχεται να είναι αυτές καθαυτές παράνομες ενόψει των εθιμικών ή συμβατικών υποχρεώσεων των κρατών, στην παρούσα συγκυρία, το κανονιστικό πλαίσιο των αυτόνομων κυρώσεων παραμένει «ανεξερεύνητο έδαφος» για το διεθνές δίκαιο. Πράγματι, πολλές υποθέσεις με αντικείμενο τις μονομερείς κυρώσεις έχουν ήδη υποβληθεί προς επίλυση σε διεθνή και περιφερειακά δικαστήρια. Κατ’ επέκταση, σε περίπτωση που οι κυρώσεις της Ε.Ε. ισοδυναμούν με παραβίαση διεθνών υποχρεώσεων, τα μονομερή αυτά περιοριστικά μέτρα θα πρέπει να αιτιολογούνται σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου. Η μέθοδος που ακολουθείται εδώ είναι να εξετάσουμε την πρακτική της Ε.Ε. υπό το πρίσμα των ήδη υπαρχόντων κανόνων του δημοσίου διεθνούς δικαίου. Δεδομένου ότι ο όρος «κυρώσεις» συναντάται ελάχιστα σε διεθνή κανονιστικά κείμενα, προκρίνεται η σύγκριση αυτού με εννοιολογικά συναφείς όρους και έννοιες. Ωστόσο, η σύγκριση των μηχανισμών επιβολής μονομερών κυρώσεων με τις έννοιες των μη φιλικών πράξεων κατά κρατών (retorsion) και των αντίμετρων (countermeasures), μπορεί να προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα. Αρχικά, ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ απλών «μη φιλικών» πράξεων (retorsion) και άλλων μονομερών μέτρων, όπως τα αντίμετρα, μπορεί να είναι δυσδιάκριτος. Η προτεινόμενη συγκριτική εξέταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη αν συνυπολογιστεί το προαπαιτούμενο της νομιμοποίησης («standing») των κρατών προκειμένου να επιβάλλουν αντίμετρα. Εν τέλει, οι αυτόνομες κυρώσεις της Ε.Ε. μπορεί μερικές φορές να χαρακτηρίζονται ως απλές μη φιλικές πράξεις. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να πληρούν τις προϋποθέσεις των αντίμετρων. Ωστόσο, σε πολλές υποθέσεις δεν εμπίπτουν σε καμία από τις ήδη υπάρχουσες διεθνείς νομικές βάσεις. Ως εκ τούτου, σημειώνεται σημαντικό κενό ως προς την αιτιολόγηση και τη ρύθμισή τους στη διεθνή έννομη τάξη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κοϊνάκη Αικατερίνη
  • Koinaki Aikaterini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2974622

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κοϊνάκη Αικατερίνη; Koinaki Aikaterini. EU sanctions regime under international law : retorsion or countermeasures?. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974622