National and Kapodistrian University of Athens
Διερεύνηση της εμπειρίας ποιότητας του θνήσκειν και θανάτου ασθενών που έλαβαν Ανακουφιστική Φροντίδα
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Ένας από τους κεντρικούς στόχους της Ανακουφιστικής Φροντίδας είναι η διασφάλιση του «καλού θανάτου». Καθώς η φροντίδα του ασθενή τις τελευταίες ημέρες της ζωής του αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση, γίνονται προσπάθειες για τη διερεύνηση των στοιχείων εκείνων που συμβάλλουν στον «καλό θάνατο». Σκοπός: Η διερεύνηση της εμπειρίας ποιότητας του θνήσκειν και θανάτου ασθενών που έλαβαν Ανακουφιστική Φροντίδα σε Μονάδα Ανακουφιστικής Φροντίδας, από τους πενθούντες φροντιστές τους. Μέθοδος: Περιγραφική συγχρονική μελέτη, το δείγμα ευκολίας της οποίας αποτελούνταν από 52 φροντιστές (ποσοστό ανταπόκρισης: 66,7%) ογκολογικών ασθενών που κατέληξαν, ενώ δέχονταν υπηρεσίες από Μονάδα Ανακουφιστικής Φροντίδας (Μ.Α.Φ.), το διάστημα έως και ένα έτος πριν από την έναρξη συλλογής δεδομένων. Τα κριτήρια εισόδου των φροντιστών στη μελέτη ήταν : ηλικία άνω των 18 ετών, υπογεγραμμένο Έντυπο Συγκατάθεσης στη μελέτη, άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας , μη ύπαρξη γνωστής ψυχιατρικής διαταραχής του φροντιστή, ένταξη του ασθενή και του φροντιστή στις υπηρεσίες Ανακουφιστικής Φροντίδας της Μονάδας για τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν το θάνατο του ασθενή, διάγνωση καρκίνου για τον ασθενή. Για την εκτίμηση της αντιλαμβανόμενης από τον πενθούντα φροντιστή ποιότητας των τελευταίων ημερών της ζωής και της ποιότητας της στιγμής του θανάτου των ασθενών χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Quality of Dying and Death (QODD) που αποτελείται από 31 ερωτήσεις, οι οποίες χωρίζονται σε έξι επιμέρους κατηγορίες: «Συμπτώματα και προσωπική φροντίδα», «Προετοιμασία για το θάνατο», «Στιγμή του θανάτου», «Οικογένεια», «Προτιμήσεις θεραπευτικών χειρισμών», «Ανησυχίες που αφορούν στην ολότητα του ατόμου». Όλες οι ερωτήσεις βαθμολογούνται στην κλίμακα 0 (τρομερή εμπειρία) – 10 (σχεδόν τέλεια εμπειρία). Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται από το άθροισμα όλων των ερωτήσεων και διαιρείται διά το πλήθος των ερωτήσεων που έχουν απαντηθεί. Αυτός ο μέσος όρος ανάγεται στο 100, με υψηλότερα ποσοστά να υποδηλώνουν καλύτερη ποιότητα θανάτου Επιπλέον, συλλέχθηκαν δημογραφικά χαρακτηριστικά ασθενών και φροντιστών και κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών. Η λειτουργική κατάσταση των ασθενών αξιολογήθηκε με την κλίμακα Palliative Performance Scale-PPS. Το εύρος 0-30% αφορά την τελική, το 40-60% τη μεταβατική και το 70-100% τη σταθερή κατάσταση του ασθενή. Για τη διεξαγωγή της μελέτης εξασφαλίστηκε ειδική άδεια από τις Επιτροπές Ηθικής της Μ.Α.Φ. και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ παραχωρήθηκε η άδεια από τους δημιουργούς του ερωτηματολογίου QODD για τη μετάφρασή του στην ελληνική γλώσσα. Αποτελέσματα: Οι περισσότεροι ασθενείς ήταν γυναίκες (69,2% %) και η μέση ηλικία τους ήταν τα 75,18 (± 12,25) έτη. Η συχνότερη διάγνωση ήταν ο καρκίνος του πνεύμονα (28,8%), ενώ ακολουθούσαν ο καρκίνος του μαστού (15,4%) και του εγκεφάλου (11,5%). Η μέση τιμή της λειτουργικής ικανότητας κατά PPS των ασθενών ήταν 26,92% (±15,66). Οι περισσότεροι από τους φροντιστές ήταν γυναίκες (67,3%), μέσης ηλικίας 53,71 (± 13,01) έτη και είχαν σχέση γονέα-παιδιού με τον ασθενή (53,8%). Η μέση τιμή της συνολικής εμπειρίας της ποιότητας θανάτου των ασθενών ήταν 65,86 (±8,83), η οποία χαρακτηρίζεται ως «ούτε καλή ούτε κακή» εμπειρία. Τη χαμηλότερη συνολική βαθμολογία QODD συγκέντρωσε η κατηγορία «συμπτώματα και προσωπική φροντίδα», με μέση τιμή 49,07±15,39 και για το 82,7% των ασθενών η επίδραση των συμπτωμάτων στην εμπειρία του θανάτου δεν ήταν «ούτε καλή ούτε κακή» (τιμές 30-69). Το κύριο σύμπτωμα που είχε τη χαμηλότερη βαθμολογία ήταν η αδυναμία/έλλειψη ενέργειας (μέση τιμή QODD 3,75±1,9). Για την κατηγορία «προετοιμασία για το θάνατο», 73,1% των ασθενών δεν είχε «ούτε καλή ούτε κακή» εμπειρία θανάτου, με μέση τιμή 63,62±10,15. Αναφορικά με τη στιγμή του θανάτου, η εμπειρία του 80,8% των ασθενών ήταν «καλή» (70-100), με μέση τιμή 80,13±14,1. Παρόμοια, υψηλές βαθμολογίες προέκυψαν και στην κατηγορία «οικογένεια», με μέση τιμή 73,83±11,12 και 67,3% του δείγματος να θεωρεί ότι η οικογένεια συνέβαλε στην καλή εμπειρία του θανάτου των ασθενών. Η μέση τιμή των θεραπευτικών επιλογών στο τέλος της ζωής ήταν 68,91±13,63. Τέλος, σχετικά με τις ανησυχίες που απασχολούσαν τους ασθενείς, 69,2% φάνηκε πως είχε καλή εμπειρία θανάτου, ενώ η μέση τιμή αυτής της κατηγορίας ήταν 72,18±8,83. Οι πραγματοποιθείσες συσχετίσεις δημογραφικών και κλινικών χαρακτηριστικών με την ολική τιμή QODD ήταν αδύναμες, λόγω του περιορισμένου δείγματος. Εντούτοις, βρέθηκε πως η ολική τιμή QODD του ερωτηματολογίου φάνηκε να συσχετίζεται μέτρια θετικά με την ηλικία του φροντιστή (p=0,029, Rho= 0,385, Ν=32) και μέτρια αρνητικά με το PPS του ασθενή (Rho=-0,41, p=0,019, N=32). Επίσης, δεν φάνηκε να υπάρχει συσχέτιση στο χρόνο λήψης Ανακουφιστικής Φροντίδας και στην ποιότητα θανάτου των ασθενών (Rho=-0,04, p=0,844, N=32). Τέλος, παρατηρήθηκε η τάση ασθενείς που πέρασαν χρόνο με τους οικείους τους κάποια από τις τελευταίες 7 ημέρες της ζωή τους να εκτιμηθεί ότι είχαν καλύτερη ποιότητα της εμπειρίας του θανάτου τους, σε σχέση με εκείνους που ήταν μόνοι τους. Συμπεράσματα: Η συνολική εμπειρία ποιότητας θανάτου ογκολογικών ασθενών που έλαβαν Ανακουφιστική Φροντίδα χαρακτηρίστηκε ως «μέτρια προς καλή». Ωστόσο, για ένα μέρος των ασθενών υπήρξαν δυσκολίες στη διαχείριση των συμπτωμάτων τους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη αποτελεσματικών παρεμβάσεων. Παρά τον περιορισμένο αριθμό του δείγματος, τα αποτελέσματα συμφωνούν με τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα. Περαιτέρω μελέτη με μεγαλύτερο ερευνητικό δείγμα θα προσφέρει μια πληρέστερη εικόνα σχετικά με την επίδραση των δημογραφικών χαρακτηριστικών ασθενών και φροντιστών και των κλινικών χαρακτηριστικών των ασθενών στην ποιότητα θανάτου, καθώς και τη σχέση της Ανακουφιστικής Φροντίδας και του καλού θανάτου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παραρά Μαρία
- Parara Maria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2975540