National and Kapodistrian University of Athens
Διερεύνηση μεσολαβητών της επίδρασης του δείκτη μάζας σώματος και του λόγου περιμέτρου μέσης προς περιμέτρο γοφών στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού στις γυναίκες: μια ανάλυση Μενδελιανής τυχαιοποίησης
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο καρκίνος με τη μεγαλύτερη επίπτωση και θνησιμότητα μεταξύ των γυναικών στα περισσότερα κράτη παγκοσμίως. Η μετάβαση αυτή αντικατοπτρίζει εξελίξεις στο πρότυπο ζωής που περιλαμβάνει τους αναγνωρισμένους παράγοντες κινδύνου αυτής της κακοήθειας, όπως η παχυσαρκία. Η περίσσεια βάρους σήμερα έχει λάβει χαρακτήρα πανδημικής επέκτασης σε όλο τον πλανήτη. Οι επιδημιολογικές μελέτες επιβεβαιώνουν το παραπάνω εύρημα αναφορικά με τη συσχέτιση της παχυσαρκίας στον καρκίνο του μαστού, αλλά μονάχα στην υποκατηγορία του μετεμμηνοπαυσιακού καρκίνου του μαστού. Αντιθέτως, τα αποτελέσματα για τον καρκίνο στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι συχνά αντικρουόμενα μεταξύ τους, συχνά ωστόσο φαίνεται πως η παχυσαρκία έχει προστατευτική δράση. Το εύρημα αυτό συνιστά ένα παράδοξο και χρήζει περαιτέρω μελέτης. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να ξεπεράσεις τους περιορισμούς που θέτουν a priori οι επιδημιολογικές μελέτες εφαρμόζοντας τη μέθοδο της Μενδελιανής τυχαιοποίησης. Ο σκοπός της διακρίνεται στην εξέταση α) του βαθμού που οι μεταβλητές γονοτύπισης για τον προσδιορισμό της παχυσαρκίας, είτε γενικής (μέσω ΒΜΙ), είτε κεντρικής (μέσω WHR), επιδρούν αιτιακά στην ανάπτυξη του συνολικού και των υπότυπων του καρκίνου του μαστού στις γυναίκες και β) κυρίως, στη διασαφήνιση του πολυπαραγοντικού αυτού βιολογικού μηχανισμού μέσω της συμπερίληψης δευτερευόντων παραγόντων κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού και απόδειξη του μεγέθους που η αρχική αιτιακή επίδραση της παχυσαρκίας διαμεσολαβείται από εκείνους Μεθολογία Εφαρμόστηκε η μέθοδος της Μενδελιανής τυχαιοποίησης δύο δειγμάτων και οι μέθοδοι ανάλυσης ευαισθησίας για την αξιολόγηση των παραδοχών των βοηθητικών μεταβλητών σε περιληπτικά δεδομένα. Ανευρέθηκαν 316 SNPs για το ΒΜΙ και 253 για το WHR, ενώ για τις δευτερογενείς εκθέσεις που μελετήθηκαν ανευρέθηκαν για τη CRP 48, για την ινσουλίνη νηστείας 37, για το Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 201, για την Τεστοστερόνη 88, για την iGF-1 200, για τα Τριγλυκερίδια 54, για την HDL 88, για τη LDL 78. Για τους δευτερογενείς φαινοτύπους, μελετήθηκε η σχέση μεσολάβησης στην κύρια έκθεση με την έκβαση και έπειτα συμπεριλήφθηκαν σε μοντέλο πολυπαραγοντικής μενδελιανής τυχαιοποίησης περιληπτικών δεδομένων με έκβαση μονάχα το συνολικό καρκίνο του μαστού. Τα περιληπτικά δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού αντλήθηκαν από το συνασπισμό BCAC και CIMBA ενώ τα περιληπτικά δεδομένα για τη συσχέτιση των SNPs με την παχυσαρκία αντλήθηκαν από δημοσιευμένες τη UKBB (για το BMI και το WHR). Οι GWAS από τις οποίες αντλήθηκαν τα δεδομένα για τη CRP ήταν οι HapMap και 1KG GWAS, για την Ινσουλίνη νηστείας ήταν εκείνη των Chen et al (2021), για το Σακχαρώδη Διαβήτη 2 εκείνη των Malagan et al (2018), για την IGF-1 και την τεστοστερόνη η UKBB, ενώ για τα λιπίδια η GWAS των Willer et al (2013). Αποτελέσματα Μελετώντας αρχικά τους βασικούς φαινοτύπους σε μονοπαραγοντικά μοντέλα δύο δειγμάτων προκύπτει πως τόσο για τον ολικό καρκίνο του μαστού, όσο και για τους υποτύπους του η γενετικά καθορισμένη γενική παχυσαρκία, όπως εκφράζεται από το ΒΜΙ , είναι προστατευτική στον κίνδυνο εμφάνισής του. Συγκεκριμένα, βάση της κύριας μεθόδου μας IVW προκύπτει πως για κάθε 5 kg/m^2 αύξηση του ΒΜΙ έχουμε προστασία ίση με 11%, OR= 0.89 (CI 95% : 0.83, 0.95). Συμβατές με αυτό το αποτέλεσμα ήταν και οι υπόλοιπες αναλύσεις ευαισθησίας (MR-Egger, Weighted Median, MR-PRESSO) τόσο για τον ολικό κίνδυνο , όσο και για τους υποτύπους του καρκίνου του μαστού, χωρίς ωστόσο τα αποτελέσματα να είναι στατιστικά σημαντικά πάντοτε. Παρόμοιο αποτέλεσμα σε μέγεθος και πρόσημο προέκυψε και για την κεντρική παχυσαρκία, όπως εκφράζεται από το WHR, όπου για κάθε αύξηση 0.07 του λόγου, παρατηρήσαμε OR IVW= 0.89 (CI 95%: 0.83, 0.97) , επομένως προστατευτική επίδραση επίσης. Συμβατά αποτελέσματα προκύπτουν και για τους υπόλοιπους υποτύπους για όλες τις αναλύσεις ευαισθησίας. Στη συνέχεια μελετήθηκε η σχέση των δευτερογενών φαινότυπων με την έκβαση. Από τη μελέτη των πιθανών μεσολαβητών, αφαιρέθηκαν οι φαινότυποι του Σακχαρώδη Διαβήτη 2 και της ινσουλίνης νηστείας, καθώς δεν αποδείχθηκε η αιτιακή επίδραση τους στη μελετώμενη έκβαση. Από το πολυπαραγοντικό μοντέλο για τον καρκίνο του μαστού, προκύπτει πως οι δευτερεύοντες φαινότυποι των λιπιδίων και της igf-1 μεσολαβούν το 36% και το 4% αντίστοιχα του προστατευτικού αποτελέσματος του ΒΜΙ, με συνέπεια το άμεσο αποτέλεσμα του ΒΜΙ να είναι λιγότερο προστατευτικό. Αντίστοιχα, στο πολυπαραγοντικό μοντέλο του WHR οι δευτερεύοντες φαινότυποι των λιπιδίων, της τεστοστερόνης και του igf-1 φαίνεται να επεξηγούν μέσω μεσολάβησης το 49%, 15% και 13% αντίστοιχα της αρχικής αιτιακής επίδρασης αντίστοιχα. Η άμεση αιτιακή επίδραση του WHR παραμένει προστατευτική αλλά σε μικρότερο βαθμό. Συμπεράσματα Τα αποτελέσματα της μελέτης φωτίζουν το βιο-παθοφυσιολογικό μονοπάτι μεταξύ παχυσαρκίας και καρκινογένεσης. Επιβεβαιώνουν ευρήματα προηγούμενων μενδελιανών μελετών και αντιβαίνουν σε εκείνα πολλών επιδημιολογικών μελετών παρατήρησης. Επιπλέον, αποδεικνύουν τη σχέση μεσολάβησης των λιπιδίων, του igf-1 και της τεστοστερόνης (για το WHR) εύρημα που δεν έχει μελετηθεί στο παρελθόν και προσθέτει στην προτεραία γνώση. Η μελέτη μας διατηρεί τα πλεονεκτήματα της μεθόδου που εφαρμόζει. Οι περιορισμοί της έγκεινται στην αδυναμία πλήρους απόδειξης της εγκυρότητας των προϋποθέσεων για τις γενετικές μεταβλητές που χρησιμοποιήθηκαν, γεγονός που χαρακτηρίζει όλες τις μελέτες αυτού του είδους. Περαιτέρω μελέτη και διερεύνηση και άλλων ενδεχόμενων μεσολαβητών, καθώς και άλλων πολυπαραγοντικων μοντέλων πέραν της μεσολάβησης, κρίνεται σκόπιμη.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τζάλη Ελένη
- Tzali Eleni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2975642