Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανίχνευση και μελέτη παραλλαγών σε γονίδια που προδιαθέτουν για την εμφάνιση της νόσου Alzheimer από δεδομένα αλληλούχησης επόμενης γενιάς

Abstract

dc:description

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η άνοια, μια ομάδα νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, πλήττει σήμερα περίπου 55 εκατομμύρια ανθρώπους και εκπροσωπείται στο 60-70% από τη νόσο Alzheimer. Μόνο ένα μικρό ποσοστό της νόσου Alzheimer έχει βρεθεί να οφείλεται σε γνωστές γονιδιακές παραλλαγές 3 γονιδίων (APP, PSEN1 και PSEN2) και σχετίζεται με την πρώιμη εκδήλωση της νόσου. Η τυπική μορφή της νόσου, που εκδηλώνεται σε όψιμη ηλικία, αποτελεί ένα πολυσύνθετο σύστημα επηρεαζόμενο αλληλένδετα από περιβαλλοντικούς και γονιδιακούς παράγοντες, οι περισσότεροι εκ των οποίων παραμένουν άγνωστοι. Θεωρείται ότι έως και 70% του κινδύνου για εμφάνιση νόσου Alzheimer έχει γενετική αιτιολογία και ο αριθμός γονιδίων που εμπλέκονται στην εξίσωση συνεχώς αυξάνεται. ΣΚΟΠΟΣ: Ο στόχος της παρούσας μελέτης κοορτής είναι ο εντοπισμός, για πρώτη φορά, στον ελληνικό πληθυσμό γενετικών παραλλαγών σε γονίδια που έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση της νόσου Alzheimer πρώιμης και όψιμης εκδήλωσης, η αξιολόγηση και η κατηγοριοποίηση των παραλλαγών αυτών σύμφωνα με την παθογονικότητά τους. Επίσης, η γενετική διερεύνηση δείγματος ασθενή με κλινική διάγνωση νόσου Alzheimer, ο οποίος και κατάληξε. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πραγματοποιήθηκε, εκ’ νέου, ανάλυση των δεδομένων αλληλούχησης επόμενης γενιάς των παιδιατρικών περιστατικών που είχαν σταλεί για διάγνωση στο Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής από το 2017 έως και το 2021 και βρίσκονταν καταχωρημένα στην τράπεζα δεδομένων του Εργαστηρίου. Συγκεκριμένα αναλύθηκαν συνολικά 250 περιστατικά (150 WES και 100 CES), και στη συνέχεια αναζητήθηκαν τα γενετικά αίτια της νόσου σε ένα ασθενή με Alzheimer. Η ανάλυση εστίασε στα 23 συνολικά γονίδια που θεωρήθηκαν πιο σημαντικά με βάση τη βιβλιογραφία. Οι γενετικές παραλλαγές εντοπίστηκαν μέσω του προγράμματος βιοπληροφορικής VarAFT. Ο χαρακτηρισμός και η κατάταξη των παραλλαγών έγινε με τη χρήση γνωστών γενετικών βάσεων δεδομένων (GnomAD, ClinVar κ.α.) και μεταβάσεων (VarSome, Franklin). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η επεξεργασία των δεδομένων απέδωσε 24 παραλλαγές στα γονίδια πρώιμης εκδήλωσης με (6 στο APP, 14 στο PSEN2 και 4 στο PSEN1). Εντοπίστηκε σημαντικός αριθμός παραλλαγών και στα γονίδια όψιμης εκδήλωσης (190 παραλλαγές σε 20 γονίδια) της νόσου. Ανάμεσά στο σύνολο των παραλλαγών εντοπίστηκαν σπάνιες πιθανώς παθογόνες παραλλαγές (APP rs780284265 και ADAM10 rs61751103), μια παθογόνος (PICALM rs1273658262), παραλλαγές με έντονη συσχέτιση με τη νόσο Alzheimer (SORL1 rs762176154 και ADAM10 rs61751103) και συγκεκριμένες με προστατευτική επίδραση (APP rs1800557 και CR1 rs3738467). Η ανάλυση του περιστατικού απέδωσε 4 ουδέτερες παραλλαγές στο γονίδιο PSEN2 και την παθογόνο παραλλαγή rs201459392 στο γονίδιο LRRK2 που σχετίζεται με αυτοσωμική επικρατή νόσο Parkinson και το φαινότυπο του ασθενή. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η νόσος Alzheimer είναι ίσως το μεγαλύτερο υγειονομικό πρόβλημα του 21ου αιώνα. Τα διαθέσιμα γενετικά δεδομένα από ασθενείς είναι ελάχιστα και πληθυσμοί όπως ο ελληνικός δεν έχουν βάσεις δεδομένων ασθενών ή υγειών ατόμων για να υποστηρίξουν το χαρακτηρισμό των γενετικών παραλλαγών με βάση πληθυσμιακές συχνοότητες. Η παρούσα μελέτη είναι μια προσπάθεια να αξιοποιηθούν δεδομένα επόμενης γενιάς και να διερευνηθεί η συχνότητα σπάνιων παραλλαγών σε ένα μεγάλο αριθμό σχετιζόμενων με τη νόσο γονιδίων. Η αναφορά, η βιβλιογραφική έρευνα και ο χαρακτηρισμός των παραλλαγών είναι κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη της έρευνας, για την αναγνώριση των γενετικών αιτιών και ενδεχομένως της θεραπευτικής προσέγγισης της νόσου.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πλαβός Κωνσταντίνος
  • Plavos Konstantinos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2975712

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πλαβός Κωνσταντίνος; Plavos Konstantinos. Ανίχνευση και μελέτη παραλλαγών σε γονίδια που προδιαθέτουν για την εμφάνιση της νόσου Alzheimer από δεδομένα αλληλούχησης επόμενης γενιάς. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2975712