Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο ναός των Αγίων Θεοδώρων του Μυστρά: αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική

Abstract

dc:description

Κοντά στο βορειοανατολικό άκρο της Κάτω Χώρας του Μυστρά κτίζεται ο ναός των Αγίων Θεοδώρων, πρώτο καθολικό της μονής Βροντοχίου, λίγο πρίν το 1296, από τους μοναχούς Δανιήλ και Παχώμιο. Μαζί με τον ναό της Οδηγήτριας συναποτελούν την μονή του Βροντοχίου στον Μυστρά. Με την ίδρυση και των δύο συνδέεται το όνομα μια από τις σημαντικότερες μορφές της νεοσύστατης βυζαντινής πολιτείας, του δραστήριου αρχιμανδρίτη Παχωμίου, που είναι ηγούμενος διαδοχικά της μονής των Αγίων Θεοδώρων και της μονής της Οδηγήτριας και Μέγας Πρωτοσύγκελος Πελοποννήσου. Οι Άγιοι Θεόδωροι προσφέρουν ένα τελευταίο παράδειγμα ηπειρωτικού οκταγωνικού ναού με κάποιες απλουστεύσεις σε σχέση με το απώτερο πρότυπό τους, το καθολικό της μονής του Οσίου Λουκά και συνδέονται με εντόπια συνεργεία. Μεταγενέστερες προσθήκες αποτελούν ο διώροφος αρχικά νάρθηκας στα δυτικά και τα πυργόσχημα παρεκκλήσια στη βόρεια και τη νότια πλευρά του. Αξιοσημείωτος είναι ο διάκοσμος της ανατολικής όψης του μνημείου χωρισμένος σε πέντε οριζόντιες ζώνες με εναλλαγή απλής λιθοδομής με το πλινθοπερίκλειστο σύστημα τοιχοποιίας. Ο μαρμάρινος γλυπτός διάκοσμος των Αγίων Θεοδώρων διασώζεται σήμερα αποσπασματικά και κατά πάσα πιθανότητα έχει εκτελεσθεί κατά την περιόδο ανέγερσης του ναού, οπότε μπορεί να χρονολογηθεί γύρω στο 1296. Από τον γλυπτό διάκοσμο του ναού έχουν διασωθεί τμήμα του επιστυλίου του τέμπλου, τμήματα του κοσμήτη του τρούλου, ένας μικρός πρόβολος σε αψίδωμα του νότιου τοίχου και τμήμα από το γείσο στο παράθυρο της νότιας όψης. Καθώς μάλιστα αποτελεί δείγμα από τα παλαιότερα χρονολογημένα γλυπτά του Μυστρά φαίνεται να ακολουθεί τα πρότυπα της τοπικής τεχνοτροπίας του 13ου αιώνα. Από τις τοιχογραφίες στο εσωτερικό μεταξύ των ελαχίστων παραστάσεων που διατηρούνται, διακρίνονται ολόσωμοι στρατιωτικοί άγιοι στην κατώτερη ζώνη, σκηνές από το βίο της Παναγίας στην αμέσως επόμενη και παραστάσεις από το βίο του Χριστού στην υψηλότερη. Το εικονογραφικό πρόγραμμα παρόλο που σώζεται αποσπασματικά αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο που απηχεί τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της Παλαιολόγειας αναγέννησης. Οι Άγιοι Θεόδωροι παρόλο που αναφέρονται και περιγράφονται σε οδηγούς και βιβλία περί αρχιτεκτονικής, γλυπτικής και ζωγραφικής δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής μελέτης και έρευνας. Οι ελάχιστες πηγές και τα τεκμήρια για την ιστορία του μνημείου δημιουργούν δυσκολίες σχετικά με την ανασύνθεση της φυσιογνωμίας του όσον αφορά τον τομέα της αρχιτεκτονικης, γλυπτικής και ζωγραφικής της νεοπαγούς πόλης του Μυστρά. Με την ανάλυση και μελέτη του πρωτότυπου αρχιτεκτονικού τύπου, καθώς και της σωζόμενης ζωγραφικής και γλυπτικής διακόσμησης θα μπορέσει να γίνει κατανοητό το φιλόδοξο εγχείρημα του δραστήριου κτήτορα Παχωμίου για ένα θρησκευτικό καθίδρυμα που αποτελεί συνέχεια της τοπικής παράδοσης με αντίκτυπο σε όλο τον ελλαδικό χώρο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Δελή Γεωργία
  • Deli Georgia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2976400

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Δελή Γεωργία; Deli Georgia. Ο ναός των Αγίων Θεοδώρων του Μυστρά: αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2976400