Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η Αναπηρία στο Περικείμενο του Σύγχρονου Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου

Abstract

dc:description

Τα εικονογραφημένα παιδικά βιβλία εκφράζουν ιδεολογικές θέσεις, ιδιαίτερα όταν αναφέρονται σε θέματα αναπηρίας, όπου οι δημιουργοί τους στοχεύουν στη μετάδοση μηνυμάτων και την καλλιέργεια συγκεκριμένων στάσεων. Για αυτό και το εικονογραφημένο βιβλίο επιστρατεύει μηχανισμούς και τεχνικές, λέξεις και εικόνες, προκειμένου να αποτυπώσει μια πιο «ευαισθητοποιημένη» εκδοχή της. Η ιδεολογική θέση των βιβλίων κατασκευάζεται και επικοικωνείται και μέσω των περικειμενικών στοιχείων, τα οποία προηγούνται, έπονται ή παρεμβάλλονται του κειμένου. Εστιάζοντας στα περικειμενικά στοιχεία δεκαέξι (16) σύγχρονων εικονογραφημένων παιδικών βιβλίων αναδεικνύεται πως τα περικειμενικά δεδομένα, βρίσκονται σε μια διαρκή και αμφίδρομη επικοινωνία με το κείμενο, επηρεάζοντας και διαμορφώνοντας την τελική προσέγγισή του. Το ιδεολογικό στίγμα στα περισσότερα από αυτά συμβαδίζει με το περιεχόμενο της ιστορίας που συνοδεύουν. Κάποιες φορές ωστόσο σχολιάζουν με διφορούμενο τρόπο τα μυθοπλαστικά γεγονότα με αποτέλεσμα να αντιτίθεται τόσο μεταξύ τους όσο και στο περιεχόμενο του έργου, που συνοδεύουν. Ακόμη και όταν συμβαίνει αυτό ωστόσο είναι καθοριστικής σημασίας κωδικοποιητές για τον τρόπο ανάγνωσης του κειμένου, καθώς αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο οι δημιουργοί επιθυμούν να διαβαστεί το κείμενο. Η ιδεολογική θέση των βιβλίων που αναφέρονται στην αναπηρία ενίοτε ισχυροποιείται μέσω περικειμενικών στοιχείων που δηλώνουν την έγκριση της αναπηρικής κοινότητας, τη βιωμένη εμπειρία των συντελεστών του βιβλίου, αλλά και της αυθεντία των ειδικών που συνήθως υπογράφουν προλόγους ή επιλόγους. Άλλοτε πάλι προστίθενται σχετικές ετικέτες στα εξώφυλλα, ειδικά για τους ενήλικους αγοραστές-συνανγνώστες των βιβλίων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γλώσσα που χρησιμοποιείται στα περικειμενικά στοιχεία, όπου η αναπηρία αναφέρεται σαφώς και με άμεσο τρόπο. Η ιατροκατευθυνόμενη θεώρησή της αλλά και στερεοτυπικές αντιλήψεις των προηγούμενων αιώνων κυριαρχούν. Αντιθέτως, στα περικειμενικά στοιχεία που εξετάζονται από τους μικρούς και μεγάλους αναγνώστες παρατηρείται η προσπάθεια μιας «ελαφρύτερης» προσέγγισης της έννοιας. Εκεί η αναπηρία παρουσιάζεται έμμεσα καθώς δίνεται έμφαση στη διαφορετική ταυτότητα των χαρακτήρων με αναπηρία. Πίσω από την αλληλοεξαρτώμενη σχέση των περικειμενικών στοιχείων με το λογοτεχνικό κείμενο ωστόσο το ιατροκατευθυνόμενο πνεύμα της έννοιας είναι παρόν καθώς η διαφορετικότητά τους γίνεται αντιληπτή ως ευφημισμός στο έλλειμμα ή το μη κανονικό. Τέλος, η απεικόνιση της αναπηρίας φαίνεται πως δημιουργεί μια γενικότερη αμηχανία, καθώς οι περισσότερες εικόνες προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ακριβή και τη «διακριτική» απεικόνισή της. Για την πλειονότητα των εικονογράφων η αναπηρία είναι ένα θέμα ταμπού που πρέπει να αποφευχθεί.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Παπαϊωάννου Φανή
  • Papaioannou Fani

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3057304

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Παπαϊωάννου Φανή; Papaioannou Fani. Η Αναπηρία στο Περικείμενο του Σύγχρονου Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3057304