National and Kapodistrian University of Athens
Η επίδραση των φυτοφαρμάκων στην ανθρώπινη υγεία μέσω του αγροδιατροφικού τομέα
Abstract
dc:descriptionΣτην πορεία των αιώνων υπήρχε πάντα επείγουσα ανάγκη για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας. Κατά καιρούς συνέβαινε ένα ξέσπασμα μιας θανατηφόρας νόσου που κατέληγε σε πανδημία με πολλά ανθρώπινα θύματα και όχι μόνο, λόγω έλλειψης επιστημονικών γνώσεων ή ιατρικού εξοπλισμού. Συνήθως τα έντομα και τα τρωκτικά αποτελούν τους πιο κρίσιμους παράγοντες μετάδοσης μολυσμάτων. Ο αγροτικός τομέας είναι πάντα εκτεθειμένος σε τέτοιου είδους προσβολές και πολλές φορές έχει πληγεί από παθογόνους οργανισμούς με καταστροφικές συνέπειες για την οικονομία και τον άνθρωπο. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα ολοσχερής καταστροφής των καλλιεργειών, αποδεκατισμού των κοπαδιών ή μόλυνσης του πόσιμου νερού. Αποτέλεσμα τέτοιων καταστροφών είναι η έλλειψη τροφής και νερού που οδηγεί στην εξαθλίωση της ζωής ή σε παθογένειες εξαιτίας της κατανάλωσης μολυσμένης τροφής ή νερού. Υπό τέτοιες συνθήκες οι άνθρωποι είτε αρρωσταίνουν ή πεθαίνουν. Η διατροφή λοιπόν αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και ευημερία της ανθρωπότητας. Οτιδήποτε αποσταθεροποιήσει την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων έχει αντίκτυπο στην ανθρώπινη ζωή. Τέτοιοι παράγοντες αποσταθεροποίησης είναι οι παθογόνοι οργανισμοί ή άλλοι μολυντές που φτάνουν στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω της διατροφής αποτελώντας απειλή για τη δημόσια υγεία. Η ανθρωπότητα κατάφερε να ελέγξει τέτοιες απειλές, καταπολεμώντας αυτούς τους βιολογικούς εχθρούς με τη χρήση της επιστήμης της χημείας. Η αλματώδης εξέλιξη της χημείας προέκυψε κατά κύριο λόγο, την περίοδο του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, μετά την ανακάλυψη του DDT (1939), που χρησιμοποιήθηκε για την καταπολέμηση των ειδών Aedes aegypti και Anopheles gambiae φορέων της ελονοσίας και του τύφου, θανατηφόρες ασθένειες που μάστιζαν τότε την Αμερική και Ευρώπη. Για αρκετά χρόνια αργότερα χρησιμοποιήθηκαν τεράστιες ποσότητες DDT, παγκοσμίως, για την καταπολέμηση των εντόμων φορέων των ασθενειών, η εφαρμογή του χημικού γινόταν με ψεκασμό από αέρος ή ψεκασμό εδάφους, ή σε νερό, δάσος ή πόλη. Η παραγωγή των αγροχημικών σκευασμάτων είχε μόλις ξεκινήσει. Οι ουσίες αυτές χρησιμοποιούνται για να ελέγξουν πληθυσμούς οργανισμών όπως παράσιτα και έντομα, που προσβάλλουν την αγροτική παραγωγή, να αυξήσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών και να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αποκαταστήσουν το βιοτικό τους επίπεδο, να μην υποφέρουν από πείνα, να έχουν καθαρό πόσιμο νερό, να καταπολεμήσουν τη φτώχεια και τις ασθένειες. Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα είναι αποτέλεσμα μιας ιδιαίτερα εξελικτικής βιομηχανίας που χρησιμοποιεί γνώσεις αιχμής στην βιολογία και στην χημεία για την παραγωγή ενώσεων, πολλές φορές υψηλής τοξικότητας, που έχουν τεράστια εφαρμογή στη γεωργία και τη δημόσια υγεία. Αυτές οι ενώσεις έχουν σχεδιαστεί για την καταπολέμηση εντόμων, παρασίτων, ιών, βακτηρίων κ.λπ. Οι περισσότερες από αυτές έχουν αναπτυχθεί για να διαταράξουν τις φυσιολογικές δραστηριότητες του οργανισμού-στόχου. Η ζήτηση για υψηλότερη γεωργική παραγωγή, χωρίς απώλειες, οδηγεί στη συνεχή εξέλιξη των σκευασμάτων, ενώ οι οργανισμοί στόχοι γίνονται ολοένα και πιο ανθεκτικοί σε αυτά. Αυτή η αντίστροφη αλληλεπίδραση αποτελεί τεράστια απειλή για τη συνύπαρξη φυτικών και ζωικών κοινοτήτων του οικοσυστήματος. Η εκτεταμένη χρήση των αγροχημικών, η ακούσια ή ηθελημένη απόρριψη τους σε φυσικούς χώρους, έχουν διαταράξει το φυσικό περιβάλλον και έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα, όπως συνεχής μείωση του πληθυσμού ορισμένων ειδών, αλλοίωση της σεξουαλικής ανάπτυξης, αναπαραγωγικές ανωμαλίες, περιπτώσεις μαζικού θανάτου σε υδρόβια είδη και άλλα μη φυσιολογικά πρότυπα ανάπτυξης σε διαφορετικά είδη της ζωής. Οι πηγές έκθεσης του ανθρώπου στα φυτοφάρμακα είναι πολλές όμως η έκθεση μέσω της διατροφής συμβαίνει χρονικά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Λόγω της συσσώρευσης τους στην τροφική αλυσίδα και της τοξικότητας τους, αυτή η χημική επιβάρυνσητων τροφίμων προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Η αξιολόγηση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα, που επιβάλλεται πλέον να γίνεται στις χώρες Ευρωπαϊκής Ένωσης – ΚΑΝ 396/2005 και ΚΑΝ 1107/2009 – δείχνει επιβάρυνση αυτών. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα φυτοφάρμακα είναι ουσίες που μπορούν να μιμηθούν μια ορμόνη δεσμεύοντας τον υποδοχέα της ή μπορεί να μπλοκάρουν τον υποδοχέα, σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή τους μπορεί να αλλάξει την απόκριση που θα είχε η πραγματική ορμόνη. Η έκθεση σε φυτοφάρμακα μπορεί να προκαλέσει διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος με διάφορους τρόπους. Οι αδένες αναπαραγωγής, το πάγκρεας, τα επινεφρίδια, ο θυρεοειδής και η υπόφυση στον εγκέφαλο εκκρίνουν διαφορετικούς τύπους ορμονών που ρυθμίζουν πολλές διαφορετικές σωματικές λειτουργίες. Τα περισσότερα φυτοφάρμακα, γενικά, αναγνωρίζονται ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, κυρίως λόγω της οιστρογονικής τους δράσης. Συμπερασματικά, τα φυτοφάρμακα είναι χημικές ουσίες που διαταράσσουν τις ορμόνες, οι οποίες αναπόφευκτα περνούν στο ανθρώπινο σώμα μέσω του ιστού των τροφίμων, συσσωρεύονται στο σώμα και μπορούν να προκαλέσουν ιδιαίτερες επιπτώσεις στην υγεία, κατά τη διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής. Όταν ένας ενδοκρινικός διαταράκτης μεσολαβεί στην ισορροπία των ορμονών, αυτό θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην φυσιολογική ανάπτυξη του οργανισμού με μόνιμες συνέπειες στην υγεία.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λεβέντη Γρηγορία
- Leventi Grigoria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3068297