National and Kapodistrian University of Athens
Μουσειολογική και Μουσειογραφική Προσέγγιση Περιοδικής Έκθεσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών, με θέμα "Το Καστρί και η Μεγάλη Ανασκαφή"
Abstract
dc:descriptionΣτην παρούσα Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Διατμηματικού Προγράμματος Μουσειακών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ερευνάται μια αθέατη περίοδος της ιστορίας των Δελφών με σκοπό τη μουσειολογική και μουσειογραφική προσέγγιση περιοδικής έκθεσης στο Μουσείο των Δελφών. Η περίοδος αυτή αφορά τη λεγόμενη Μεγάλη Ανασκαφή (La GrandeFouille),1892-1903 και τη σχέση του σύγχρονού της χωριού «Καστρί» με αυτή. Σκοπός είναι, μέσω της μελέτης δευτερογενών καθώς και πρωτογενών πηγών, να γίνει μία ανάλυση των προκλήσεων που συνάντησε η ομάδα των ειδικών κατά τη Μεγάλη Ανασκαφή και τα σύνθετα κοινωνικά, πολιτικά και οργανωτικά προβλήματα που αντιμετωπίστηκαν σε συνδυασμό με την απαλλοτρίωση ενός μικρού χωριού προκειμένου να υλοποιηθεί η Ανασκαφή. Η σημασία της μελέτης έγκειται στο γεγονός πως, τα δεδομένα της Μεγάλης Ανασκαφής, είχαν και έχουν επίδραση στη σύγχρονη ζωή των Δελφών και τη λειτουργία του Μουσείου των Δελφών σήμερα. Επίσης, η μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη για μία περιοδική έκθεση που θα παρεμβάλλεται της μόνιμης, αποτελεί επιστημονική πρόκληση. Η Μεγάλη Ανασκαφή αποτέλεσε ένα έργο που ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, σε μία περίοδο προκλήσεων για την Ελλάδα.Στην περιοχή της Φωκίδας στα τέλη του 19ου αιώνα επικρατούσε φτώχεια, ενώ η περιοχή των σημερινών Δελφών ήταν, ουσιαστικά, υποβαθμισμένη, τα σπίτια αποτελούσαν πρόχειρες κατασκευές ιδιαίτερα ταλαιπωρημένες από φυσικές καταστροφές.Οι επιστημονικές ομάδες που κατέφθασαν στην περιοχή κάνουν αναφορές για ρωγμές στην εκκλησία του χωριού και για το γεγονός πως, στα καλύβια του, στοιβάζονταν όλα τα μέλη των οικογενειών, συχνά, χωρίς να υπάρχει ο απαραίτητος χώρος για όλα τα πρόσωπα. Η Γαλλική Σχολή των Αθηνών έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για το Καστρί και την ανακάλυψη του Ναού του Απόλλωνα και του Ιερού που ήταν γνωστό ότι βρίσκεται σε αυτή τη θέση μέσα από τις ιστορικές πηγές και τη μυθολογία. Το χαμένο ιερό προσέλκυσε διεθνές ενδιαφέρον, κάτι το οποίο αποδίδεται σε μια ευρύτερη τάση στροφής προς την αρχαία ελληνική τέχνη, γραμματεία και παράδοση. Το γεγονός αυτό συνδέεται στενά και με την ύπαρξη φιλελληνικού κινήματος στην Ευρώπη , με τους ρομαντικούς λόγιους να στηρίζουν τον απελευθερωτικό αγώνα. Τάση που διατηρήθηκε και μεταγενέστερα ανάμεσα στους ευρωπαίους. Για την Ελλάδα, όμως, το ζήτημα της παρέμβασης των ξένων δυνάμεων παρέμενε ένα θέμα που απασχολούσε την πολιτεία. Αυτό συνέβαινε διότι αναδύονταν ζητήματα εθνικού συμφέροντος και εθνικής κυριαρχίας. Επιπλέον, ανασταλτικό παράγοντα για τη Μεγάλη Ανασκαφή αποτελούσε το γεγονός πως το χωριό Καστρί έπρεπε να κατεδαφιστεί εξ ολοκλήρου και να μεταφερθεί σε μία νέα τοποθεσία. Οι κάτοικοι του χωριού θα είχαν δικαίωμα να μεταφέρουν τα υπάρχοντά τους και όποιο στοιχείο του εξωτερικού περιβόλου των οικιών τους επιθυμούσαν, εκτός κι αν αυτά αποτελούσαν αρχαία κειμήλια. Ταυτόχρονα, όμως δήλωναν πως παραιτούνταν από κάθε είδους αξίωση που αφορούσε τον τόπο κατοικίας τους ,το Καστρί. Αυτό έφερε στο προσκήνιο συζητήσεις για τα δικαιώματα των κατοίκων και το ζήτημα της αποζημίωσης αυτών, δεδομένου πως το ελληνικό κράτος αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα που περιλάμβαναν το αυξημένο εξωτερικό χρέος και την εξάρτηση από τις ξένες δυνάμεις, όπως και αλλεπάλληλες εσωτερικές και εξωτερικές κρίσεις. Τελικά η Γαλλική Κυβέρνηση, δαπάνησε ένα μεγάλο ποσό τόσο για την ανασκαφή που ξεκίνησε το 1892 και διήρκεσε έντεκα (11) χρόνια. Στις αρχές του 1903, έγιναν οι τελικές εργασίες και εγκαινιάστηκε το Μουσείο των Δελφών. Η συλλογή του περιλάμβανε (και περιλαμβάνει μέχρι σήμερα) εκθέματα που καλύπτουν δεκατρείς αιώνες ιστορίας των Δελφών. Τα ευρήματα στον αρχαιολογικό χώρο παρουσιάζονται με φυσικό και οργανικό τρόπο γύρω από το Ιερό. Τα μνημεία που συμπεριλαμβάνονται στην συλλογή του Μουσείου είναι υψηλής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας. Τα συμπεράσματα στο πρώτο μέρος της εργασίας είναι τα εξής: α) Η ύπαρξη ενός ολόκληρου χωριού, πάνω από τα καταχωμένα αρχαία και η κατεδάφισή του, αποτελεί από μόνη της ιστορικό γεγονός που θα πρέπει να είναι αναπόσπαστο από την συνολική ιστορία του τόπου. (β) η Μεγάλη Ανασκαφή αποτέλεσε μέσο για την ανάδειξη μίας ευρύτερης προσπάθειας των Ελλήνων για την αναβίωση της αρχαίας ελληνικής παράδοσης και σχετιζόταν άμεσα με τη στροφή προς το φιλελληνισμό που ξεκίνησε πριν την ελληνική επανάσταση. (γ) Υπήρξαν σημαντικά προβλήματα στη διαχείριση των αδειοδοτήσεων και την εκκίνηση των ανασκαφών με τα κυριότερα να αφορούν στην μετατόπιση του υφιστάμενου χωριού, στο αυξημένο κόστος των έργων, ιδίως λόγω της κακής οικονομικής κατάστασης του ελληνικού κράτους, τη διστακτικότητα του ελληνικού κράτους να αποδεχθεί την ξένη παρέμβαση, και, συνεπαγωγικά, τη χρήση της πολιτιστικής διπλωματίας (μία από τις πρώτες εμφανείς προσπάθειες αξιοποίησής της) από τους Γάλλους για να κατορθώσουν να λάβουν τις απαραίτητες άδειες. Παράλληλα, διαπιστώθηκε πως, με τη δημιουργία του Μουσείου των Δελφών, αναδείχθηκε ο Η συμβολή του ελληνικού Κράτους στη δημιουργία ενός αυστηρού θεσμικού πλαισίου για την προστασία των αρχαιοτήτων. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται πως ενισχύθηκε η τοπική οικονομία, προβλήθηκε η τοπική κουλτούρα και ο τοπικός πληθυσμός ενθαρρύνθηκε να ασχοληθεί με ζητήματα που αφορούσαν στον πολιτισμό και την ιστορία τους. Δεδομένης της φτώχειας και της εξαθλίωσης των κατοίκων την περίοδο αυτή, η τόνωση του αισθήματος του ανήκειν και η υπενθύμιση του μεγαλείου των αρχαίων προγόνων, λειτούργησε ιδιαίτερα θετικά. Τα εγκαίνια στο κτίριο του Μουσείου των Δελφών και η ολοκλήρωση των έργων για την συλλογή, την οργάνωση και την προβολή των θησαυρών των Δελφών αποτέλεσε μία μεγάλη νίκη για την ελληνική πολιτεία. Σήμερα, το κτίριο αυτό έχει επεκταθεί και ανασχεδιαστεί και με την εφαρμογή των αρχών της μουσειογραφίας,έχουν αναδιοργανωθεί δημιουργικά οι συλλογές του . Ο επισκέπτης καλείται να πραγματοποιήσει, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του, ένα πέρασμα στο χρόνο. Τα εκθέματα είναι οργανωμένα με τέτοιο τρόπο, ωστε υπάρχει μία γραμμικότητα, κάτι το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο αναθεώρησης, καθώς η σύγχρονη μουσειογραφία ωθεί προς μία πιο δυναμική και με πολλαπλές αναγνώσεις αναπαράσταση των χώρων και των εκθεμάτων. Τα αποτελέσματα της μελέτης εντάσσονται επιλεκτικά στον μουσειολογικό και μουσειογραφικό σχεδιασμό έκθεσης, πληροφοριακού κυρίως υλικού, που θα παρεμβάλλεται αντιστικτικά αλλά και συμπληρωματικά της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου, προσδίδοντάς της μία δεύτερη ανάγνωση που θα καθιστά κατανοητή από τον επισκέπτη τη σταδιακή μετεξέλιξη του τοπίου από έναν ασήμαντο οικισμό σε ένα σπουδαίο πολιτιστικό τοπίο της Παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαρίδη Ευσταθία
- Paparidi Efstathia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3100192