National and Kapodistrian University of Athens
Ευρωπαϊκή Ένωση: Μηχανισμοί, στρατηγικές και όργανα διαχείρισης κρίσεων και καταστροφών
Abstract
dc:descriptionH Ευρώπη καλείται, ιδιαιτέρως κατά τελευταία χρόνια, να αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερες προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας, που δείχνουν να είναι συνεχώς και πιο σύνθετες. Κίνδυνοι φυσικοί και ανθρωπογενείς, υβριδικοί πόλεμοι, κυβερνοέγκλημα, τρομοκρατία, κλιματική αλλαγή και περιβάλλον, αλλά και η πολυπλοκότητα του διεθνούς συστήματος, που αναμφίβολα είναι ευμετάβλητο, αποτελούν κάποιους παράγοντες που κάνουν πιο σύνθετες τις απειλές που καλείται να αντιμετωπίσει. Μεταξύ αυτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση διεπίστωσε τα κενά, τις ελλείψεις και τις αδυναμίες της στον τομέα διαχείρισης κρίσεων και καταστροφών, που κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη δημιουργίας και ανάπτυξης σχετικών ικανοτήτων και μηχανισμών. Με εφαλτήριο τη Συνθήκη της Λισαβόνας ενσωματώνεται ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, μέσω του οποίου τίθενται τα θεμέλια στον τομέα της πολιτικής προστασίας υπό την ευρύτερη έννοια, μέσα από διαδικασίες εξελίξιμες στη διάρκεια του χρόνου, θεσμικώς κατοχυρωμένες και συνεχώς ανανεώσιμες. Αντιλαμβανόμενη τη σοβαρότητα και την έκταση των κινδύνων και των συνεπειών κατασκεύασε συστήματα συλλογικής αντιμετώπισης στη λογική πως ένα μεγάλο εύρος κινδύνων δύναται να εξελιχθεί δυστοπικά δυσανάλογα και οι συνέπειές του να είναι πολύπλευρες και αδύνατες προς διαχείριση σε εθνικό επίπεδο. Προς τούτο υιοθετήθηκαν στρατηγικές, ιδρύθηκαν όργανα και εξευρέθηκαν πηγές και πόροι, ώστε να είναι αυξημένη η δυνατότητα επιτυχούς αντιμετώπισης, εδράζοντας τη στρατηγική της στη ρήτρα επικουρικότητας και αμοιβαίας συνδρομής, που αποτελούν ιερό δισκοπότηρο των αξιών της, καθώς ο ανθρωπισμός είναι θεμελιώδες συστατικό των διακηρύξεών της. Γι’ αυτό και οι μηχανισμοί της, αν και αποτελούν εσωτερικό προϊόν, διατίθενται προς εκμετάλλευση όχι μόνο προς τα κράτη – μέλη που τη συγκροτούν, αλλά και οπουδήποτε καταστεί αναγκαία η παρουσία τους σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου με μόνη προϋπόθεση την αίτηση συνδρομής του πληγέντος κράτους. Αυτή είναι αρκετή προκειμένου να ενεργοποιήσει το σχετικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας και να θέσει σε δράση τους διαθέσιμους πόρους, που της παρέχουν τα κράτη – μέλη, σε ανθρώπινο δυναμικό, μέσα, εξοπλισμούς και χρηματοδοτήσεις. Παρά τις αδυναμίες και τα προβλήματα που διαχρονικώς αντιμετωπίζει, κατάφερε να δημιουργήσει ένα σύστημα αξιόλογο και επαρκές, που ως σήμερα έχει συνδράμει σε πολυάριθμες περιπτώσεις αντιμετώπισης καταστροφών με το τελικό πρόσημο να είναι θετικό. Η πιο μεγάλη ίσως πρόκληση όμως που καλείται να διαχειρισθεί είναι εκείνη της διαχείρισης του πυρήνα της και ορθή κατανομή δικαιοδοσίας και αρμοδιοτήτων, των οποίων πηγή είναι η πολυφωνία που η ίδια έχει γεννήσει. Αυτό αποτελεί και τον ανασταλτικό παράγοντα, που δεν της επιτρέπει να εκτοξεύσει τις ρεαλιστικές της δυνατότητες και να την εξάρει σε υπόδειγμα, χωρίς να αφήνει περιθώρια για δεύτερες σκέψεις και επιτρέποντας την πλήρη και καθολική ανάδειξη των ουσιαστικών ικανοτήτων και δυνάμεων. Σκοπός της εργασίας είναι η κατά το δυνατό πληρέστερη ανάλυση των μέσων και μηχανισμών που μετέρχεται η Ένωση, η διαδικασία, το χρονικό πλαίσιο και οι αιτίες μέσα από τις οποίες εξελίχθηκαν. Επιπλέον, θα παρατηρήσουμε μέσα από τη διαδρομή που θα ακολουθηθεί και επιμέρους περιπτώσεις, στις οποίες αξιοποιήθηκαν οι εκάστοτε προσθήκες και τα αποτελέσματά τους. Τελικώς, θα εξαχθούν τα συμπεράσματα, όπως αυτά γίνονται αντιληπτά, ως άθροισμα της αποτελεσματικότητας αυτών των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ταυτόχρονη αναφορά σε ζητήματα και ελλείψεις, που μπορούν να καλυφθούν στα πλαίσια περαιτέρω βελτίωσης, τους λόγους για τους οποίους υφίστανται και προτάσεις για τη διόρθωσή τους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καρλατήρας Γεώργιος
- Karlatiras Georgios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3141634