National and Kapodistrian University of Athens
Επίδραση της αιμοδοσίας στα αποθέματα σιδήρου σε συστηματικούς αιμοδότες. Αξιολόγηση φερριτίνης ορού
Abstract
dc:descriptionΟ σίδηρος αποτελεί ένα από τα βασικότερα ιχνοστοιχεία και είναι απαραίτητος για τον οργανισμό. Μια από τις σημαντικότερες ιδιότητες του είναι η συμμετοχή του στην οξυγόνωση των ιστών και των οργάνων με το να αποτελεί αναπόσπαστο συστατικό της αιμοσφαιρίνης και της μυοσφαιρίνης. Επιπλέον συμμετέχει σε πλήθος άλλων βασικών διεργασιών και η έλλειψη του έχει αρνητικά αποτελέσματα για τον οργανισμό. Όταν αυτός βρίσκεται σε περίσσεια, το πλεόνασμα του αποθηκεύεται στη πρωτεΐνη φερριτίνη. Όταν τα επίπεδα του σιδήρου είναι χαμηλά τότε κινητοποιείται ο αποθηκευμένος στη φερριτίνη σίδηρος. Ωστόσο, εάν τα επίπεδα σιδήρου εξακολουθούν να είναι μειωμένα είτε λόγω αυξημένης απώλειας αυτού, είτε λόγω μειωμένης απορρόφησής του τότε εμφανίζεται σιδηροπενική αναιμία. Η εθελοντική αιμοδοσία είναι βασικός πυλώνας του δημόσιου συστήματος υγείας και συγχρόνως συνθέτει ένα πλέγμα αλληλεγγύης μεταξύ των μελών της κοινωνίας. Η διαδικασία επιλογής των αιμοδοτών αν και αρχικά ήταν εστιασμένη στην εξασφάλιση της υγείας του ασθενή που λάμβανε το αίμα, εδώ και αρκετές δεκαετίες είναι προσανατολισμένη και στην ασφάλεια του δότη. Η αιμοδοσία ως ιατρική πράξη ενέχει κινδύνους όχι μόνο για το δέκτη αλλά και για το δότη αυτής. Επιπλέον, ο εθελοντικός της χαρακτήρας δημιουργεί την επιπρόσθετη υποχρέωση στις υπηρεσίες αιμοδοσίας για τη διασφάλιση της ακεραιότητας του δότη. Στο χρονικό διάστημα της παρούσας μελέτης από τον Ιούνιο του 2021 έως και τον Ιανουάριο του 2022 ελέγχθηκαν στο κέντρο αίματος του Ε.ΚΕ.Α 1.630 εθελοντές αιμοδότες εκ των οποίων το 71,7% (N=1168) ήταν άνδρες και το 28,3% (N=462) γυναίκες, από νοσοκομεία της Αττικής, για τα επίπεδα φερριτίνης με τη μέθοδο της μικροσωματιδιακής ανοσοεξέτασης χημειοφωταύγειας ( CMIA ) του αναλυτή Architect ( ABBOTΤ ). Από τον έλεγχο βρέθηκε πως από τους 1168 άνδρες οι 651, δηλαδή ποσοστό 55,87%, είχαν χαμηλά επίπεδα φερριτίνης στο αίμα τους, δηλαδή τιμές από 15-50ng/ml ή και άδειες αποθήκες με αντίστοιχες τιμές <15ng/ml. Στις 462 γυναίκες που ελέγχθηκαν οι 399, δηλαδή σε ποσοστό 86,36%, είχαν χαμηλά επίπεδα φερριτίνης που αντιστοιχούσαν είτε σε ερυθροποίηση με χαμηλό σίδηρο (15-50ng/ml), είτε σε άδειες αποθήκες σιδήρου (<15ng/ml). Παρατηρήσαμε ότι το φύλο, η αναπαραγωγική ηλικία για τις γυναίκες και ο αριθμός των προηγούμενων αιμοδοσιών αποτελούν τους ισχυρότερους προγνωστικούς δείκτες για εμφάνιση έλλειψης σιδήρου μετά από αιμοδοσία. Ειδικότερα, όσον αφορά το φύλο παρατηρήθηκε ότι από τους άνδρες αιμοδότες το 43,66% είχε φυσιολογικά επίπεδα φερριτίνης (50-300 ng/ml) και μόλις το 13,63% των γυναικών δοτών κυμαίνονταν μέσα στα φυσιολογικά όρια (p<0,0001). Επίσης σε σχέση με την παράμετρο της ηλικίας των γυναικών διαπιστώθηκε ότι από τις γυναίκες για τις οποίες ήταν δυνατή η πρόσβαση σε ηλικιακά δεδομένα, οι 240 βρίσκονταν σε αναπαραγωγική ηλικία ( <50 ετών) δηλαδή σε ποσοστό 61,7 % και οι 149 γυναίκες σε μετεμηνοπαυσιακή ηλικία (>50 ετών) σε ποσοστό 38,3%. Αφού χωρίσαμε τις αιμοδότριες στις δύο ηλικιακές ομάδες, προέκυψε ότι αυτές σε εμμηνόπαυση έχουν περίπου διπλάσια επίπεδα φερριτίνης (p<0,0001). Παρατηρήθηκε ακόμα, πως όσο μεγαλύτερο το πλήθος των αιμοδοσιών τόσο χαμηλότερα και τα επίπεδα φερριτίνης των αιμοδοτών. Για παράδειγμα το πλήθος των αιμοδοτών με ≥7 αιμοδοσίες (Ν=647) αποτελούν το 61,62% του συνόλου ( Ν=1050) αυτών που έχουν χαμηλές ή και άδειες αποθήκες σιδήρου (p<0,0001). Αν και ορισμένες χώρες έχουν εντάξει τη μέτρηση της φερριτίνης στα κριτήρια επιλογής αιμοδοτών πιλοτικά, εντούτοις δεν αποτελεί μέθοδο ρουτίνας. Προτείνεται λοιπόν, πέραν άλλων πιθανών μέτρων που πρέπει να αξιολογηθούν για τη μείωση της επίπτωσης της αιμοδοσίας στα επίπεδα σιδήρου, η εισαγωγή του ελέγχου της φερριτίνης, έστω και σε συγκεκριμένη κατηγορία αιμοδοτών (γυναίκες προεμμηνοπαυσιακής ηλικίας), για την προστασία της υγείας αυτών καθώς και της διατήρησης της δεξαμενής των αιμοδοτών. Επίσης, θα μπορούσε να εισαχθεί ο έλεγχος της φερριτίνης σε τακτικούς αιμοδότες μετά από έναν ικανό αριθμό αιμοδοσιών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καστανιώτης Γεώργιος
- Kastaniotis Georgios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3198443