Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανασκόπηση προγνωστικών παραμέτρων στο καρκίνωμα του προστάτη αδένα

Abstract

dc:description

Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τη συχνότερη μορφή κακοήθειας στον αντρικό πληθυσμό, με επίπτωση που αυξάνεται με την ηλικία, καθώς η πλειονότητα των περιπτώσεων διαγιγνώσκεται μετά τα 50 έτη. Από επιδημιολογικής και αιτολογικής άποψης φαίνεται να συνδέεται με κληρονομικούς, ορμονικούς και διατροφικούς παράγοντες. Ο πλέον συχνός τύπος προστατικού καρκινώματος είναι το αδενοκαρκίνωμα, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις τα κακοήθη νεοπλάσματα του προστάτη προσλαμβάνουν χαρακτήρες νευροενδοκρινούς, πλακώδους ή βασικοκυτταρικού καρκινώματος. Αναπτύσσεται, ως επί το πλείστον στην περιφερική/υποκαψική μοίρα του αδένα και συνήθως εξελίσσεται βραδέως, χωρίς σαφείς κλινικές εκδηλώσεις, με αποτέλεσμα η πλειονότητα των περιπτώσεων εντοπίζεται στα πλαίσια τυχαίου ουρολογικού ελέγχου. Συμπτώματα εμφανίζονται σε προχωρημένα στάδια της νόσου και συνήθως αφορούν σε συχνουρία, δυσουρία, ατελή κένωση της κύστης και άλγος στην οσφύ ή τα ισχία. Τα τελευταία χρόνια, προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου που εφαρμόζονται σε παγκόσμια κλίματα, έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των περιστατικών καρκίνου του προστάτη, η οποία ωστόσο συνοδεύεται και από εντοπισμό της νόσου σε πιο πρώιμα στάδια και κατά συνέπεια από βελτιωμένη πρόγνωση. Ο μαζικός προληπτικός έλεγχος βασίζεται στη διενέργεια δακτυλικής εξέτασης και στη μέτρηση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA: Prostate specific antigen) ανά τακτά χρονικά διαστήματα, μετά την ηλικία των 50 ετών. Επί θετικών ή ύποπτων ευρημάτων, απαιτείται η διενέργεια βιοψίας, η οποία συνήθως πραγματοποιείται υπό υπερηχοτομογραφική παρακολούθηση, με τη μέθοδος του διορθικού υπερηχογραφήματος. Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος της βιοψίας, η κύρια θεραπευτική προσέγγιση βασίζεται στην χειρουργική αφαίρεση του προστάτη αδένα (ριζική προστατεκτομή), με τη μέθοδο της υπερηβικής ή της περινεϊκής προσπέλασης, η οποία συχνά συνοδεύεται και από λεμφαδενικό καθαρισμό. Σημαντικό ρόλο ως θεραπεία πρώτης γραμμής φαίνεται να έχει και η ακτινοθερεπεία, είτε επικουρικά μετά την προστατεκτομή, είτε σε ασθενείς που αδυνατούν ή δεν θέλουν να χειρουργηθούν. Μετά τη χειρουργική επέμβαση διενεργείται παθολογοανατομική εξέταση, η οποία καθορίζει τον ακριβή ιστολογικό τύπο, το βαθμό κακοηθείας (grade) και το στάδιο της νόσου. Ο συνηθέστερος τύπος καρκίνου του προστάτη είναι το κυψελιδικό αδενοκαρκίνωμα, το οποίο, εκτός της κλασικής ποικιλίας ταξινομείται και σε επιμέρους σπανιότερους υποτύπους, με διακριτά κυτταρολογικά/αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά. Ο βαθμός κακοηθείας του προστατικού αδενοκαρκινώματος καθορίζεται με βάση το πενταβάθμιο σύστημα κατά Gleason (Gleason score (GS):1-5), το οποίο στην ουσία αποτελεί δείκτη διαφοροποίησης του όγκου. Πιο συγκεκριμένα το GS αξιολογεί την αρχιτεκτονική των καρκινικών προστατικών αδενίων και το κατά πόσο προσομοιάζουν τα αδένια του φυσιολογικού προστατικού παρεγχύματος. Έτσι, χαμηλότερο GS σημαίνει παρουσία καλά διαφοροποιημένων αδενικών σχηµατισµών, ενώ αντίστοιχα υψηλότερο GS αντιστοιχεί σε χαμηλά διαφοροποιημένα-αδιαφοροποίητα νεοπλάσµατα. Ως προς τη σταδιοποίηση του καρκίνου του προστάτη, αυτή στηρίζεται στην έκταση που αυτός καταλαμβάνει εντός του προστατικού παρεγχύματος, στην επέκταση του εκτός της προστατικής κάψας, στη διήθηση σπεραματοδόχων ληκύθων/εκσπερματιστικών πόρων και άλλων παρακείμενων δομών, καθώς και στην παρουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων. Το GS και η εξωπροστατική επέκταση αποτελούν ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες του προστατικού καρκινώματος. Ως προς την παθογένεια και τη μοριακή βάση της καρκινογένεσης στον προστάτη αδένα, φαίνεται πως πρόκειται για μια πολυσταδιακή διαδικασία. Σε ιστολογικό επίπεδο έχει ταυτοποιηθεί μια σειρά προδιηθητικών αλλοιώσεων, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι η προστατική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία (Prostatic Intraepithelial Neoplasia: PIN). Σε μοριακό επίπεδο, ο καρκίνος του προστάτη χαρακτηρίζεται από γενετικές/επιγενετικές αλλαγές, που επηρεάζουν το επίπεδο έκφρασης και τη λειτουργικότητα γονιδίων που ελέγχουν μια σειρά κυτταρικών διαδικασιών, όπως κυτταρικός κύκλος και η απόπτωση και ρυθμίζουν την επικοινωνία των κυττάρων με το περιβάλλον. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το p53, το p21, η E-cadherin, οι μεταλλοπρωτεϊνάσες της εξωκυττάριες ουσίας (Matrix Metalloproteinases) καθώς και αγγειογενετικοί παράγοντες. Αρκετά από αυτά τα μόρια φαίνεται να έχουν και άμεση κλινική σημασία, καθώς αποτελούν ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γαβριηλίδης Μιχαήλ
  • Gavriilidis Michail

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3218832

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γαβριηλίδης Μιχαήλ; Gavriilidis Michail. Ανασκόπηση προγνωστικών παραμέτρων στο καρκίνωμα του προστάτη αδένα. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3218832