National and Kapodistrian University of Athens
"Η αλληλοπεριχώρηση ηθικής και θρησκείας στη φιλοσοφική σκέψη του Καντ"
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα εργασία αποσκοπεί στην παρουσίαση κάποιων θεμελιωδών αρχών της ηθικής θεωρίας του Immanuel Kant. Η ανάλυσή μας έχει ως κατευθυντήριες γραμμές δυο βασικές έννοιες της καντιανής ηθικής: την ηθική και τη θρησκεία• ειδικότερα, δε, εξετάζεται η εκδοχή της αλληλοπεριχώρησης της μιας στην άλλη. Η αλληλοαναίρεση -έννοια αντίθετη της αλληλοπεριχώρησης- υποδηλώνεται μέσω της αναφοράς μας σε κάποιες έννοιες που συχνά θα χρησιμοποιήσουμε εδώ. Μεταξύ αυτών είναι, για παράδειγμα, η ελευθερία, ο νόμος, η καλή βούληση, το καθήκον, η δικαιοσύνη κ.ά. Στην ηθική θεωρία του Kant, η έννοια της θρησκείας και της ηθικής έχουν καταρχήν έναν διδακτικό χαρακτήρα. Η πρώτη ορίζεται ως μια αρχή της κρίσης των καθηκόντων του ανθρώπου ως θείων εντολών, ενώ η άλλη -που καταλαμβάνει ένα ευρύτερο γνωστικό πεδίο- περιλαμβάνει τους όρους διαγωγής του ανθρώπου, βάσει των οποίων αυτός μπορεί να καταστεί άξιος ευδαιμονίας. Και οι δυο αυτές έννοιες υποδηλώνουν τη δέσμευση του ανθρώπου στα πλαίσια κάποιων νόμων, καθηκόντων και υποχρεώσεων. Το αφετηριακό και πρωταρχικό θέμα της ηθικής θεωρείται εδώ η ηθικότητα, η αρετή και το καθήκον και όχι η αναζήτηση της ευτυχίας. Η ηθικότητα μπορεί να θεωρηθεί, με διάφορους τρόπους, ως η εκδήλωση μιας καλής θέλησης, ως υπακοή σε μία κατηγορηματική προσταγή και ως έκφραση της λογικής φύσης μας στην πράξη. Ο Kant περιπλέκει στα επιχειρήματά του όλους αυτούς τους τρόπους. Διακρίνεται επίσης σ’ αυτή τη θεωρία ένας διαχωρισμός ανάμεσα στο «σύστημα της ηθικότητας» και στο «σύστημα της ευδαιμονίας»: η ευτυχία παρέχει στον άνθρωπο όσα του προσφέρει η φύση• η αρετή παρέχει εκείνο που κανείς εκτός από τον άνθρωπο δεν μπορεί να δώσει ή να πάρει από τον εαυτό του. Αναγνωρίζεται ως πηγή των ηθικών αξιών και αρχών η συνείδηση εν γένει και ο αντικειμενικός λόγος στην αυτονομία και όχι το ατομικό υποκείμενο. Και μια πράξη θεωρείται ηθική όχι απλά όταν συμφωνεί με το καθήκον, αλλά όταν γίνεται χάριν του καθήκοντος. Η καντιανή ηθική συνεπάγεται ριζική και πλήρη αναθεώρηση των αξιών: τη θέση της ιδιοτέλειας, της χρησιμοθηρίας και της ατομικής εγωιστικής ευδαιμονίας καταλαμβάνουν η άσκηση, η αυτενέργεια, η επιδίωξη της τελείωσης, η καλλιέργεια και η ευδαιμονία των άλλων. Στην καντιανή ηθική ο ορθός Λόγος αποτελεί βάση και κανόνα της αλήθειας όλων των ζητημάτων εν γένει, συνεπώς και των σχέσεων με τη θρησκεία. Σύμφωνα με τον Kant, η ηθική βάσει του καθαρού πρακτικού Λόγου είναι αυτάρκης χάριν αυτής της ίδιας (τόσο υποκειμενικά, όσον αφορά την ικανότητα, όσο και αντικειμενικά, όσον αφορά τη θέληση) και διόλου δε χρειάζεται τη θρησκεία.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παναγιωτόπουλος Σωτήριος
- Panagiotopoulos Sotirios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3221755