National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη ιχνοστοιχείων και της αλληλεπίδρασής τους με την οργανική ύλη σε επιφανειακό μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος
Abstract
dc:descriptionΤο επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer - SML) συνιστά τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας. Πρόκειται πρακτικά για τα πρώτα 50 – 150 μm στην επιφάνεια της υδάτινης στήλης. Στα ανώτερα 50 μm, περισσότερες από 20 ιδιότητες όπως η συγκέντρωση των αιωρουμένων σωματιδίων, η πυκνότητα, το pH, η χημική και βιολογική σύνθεση, η συμπλεκτική ικανότητα ιόντων μετάλλων και άλλες παράμετροι, αλλάζουν απότομα. Αποτελεί έτσι ένα μοναδικό σύστημα, διαφορετικό από την υποκείμενη υδάτινη στήλη (ULW) και από τον υπερκείμενο ατμοσφαιρικό αέρα. Το SML βρίσκεται εμπλουτισμένο σε μια μεγάλη ποικιλία οργανικών ουσιών όπως πολυσακχαρίτες, διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (ΤΕΡ), πολυπεπτίδια, επιφανειοδραστικές ενώσεις (SAS) που μειώνουν την επιφανειακή τάση του, ενώ παράλληλα φιλοξενεί διαφορετικά είδη βακτηριονευστού και φυτοπλαγκτού σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη. Η χημική σύσταση του SML και οι συντελεστές εμπλουτισμού (EF) του σε μεμονωμένες ουσίες παρουσιάζουν χρονικές και χωρικές διακυμάνσεις, ανάλογα με την τροφική κατάσταση του συστήματος, την ένταση του ανέμου, την εποχικότητα και την ανθρωπογενή ρύπανση. Οι μηχανισμοί εμπλουτισμού περιλαμβάνουν την ανοδική μεταφορά των σωματιδίων που προσκολλώνται σε φυσαλίδες, ατμοσφαιρικές αποθέσεις και διεργασίες διάχυσης. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα, με τις δασικές πυρκαγιές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση, για πρώτη φορά στον ελληνικό χώρο, του επιφανειακού μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι πολυπαραμετρική, περιλαμβάνοντας τον προσδιορισμό οργανικού άνθρακα (OC), θρεπτικών συστατικών, χλωροφύλλης, διαφόρων μικροβιολογικών παραγόντων, πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), μετάλλων και μορφών υπό τις οποίες αυτά υφίστανται (speciation). Όσον αφορά στα μέταλλα πραγματοποιήθηκαν τόσο αναλυτικοί προσδιορισμοί στο εργαστήριο (επίπεδα μετάλλων με την τεχνική ICP-MS και ηλεκτροχημικός προσδιορισμός συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού, CuCC) όσο και θεωρητικοί υπολογισμοί (εφαρμογή θερμοδυναμικών μοντέλων). Σε δύο εποχιακές δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 2022, συνελέγησαν ζεύγη δειγμάτων επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενου στρώματος νερού (ULW) από 3 διαφορετικά σημεία στην τεχνητή λίμνη του Μαραθώνα. Το λιμναίο επιφανειακό μικροφίλμ βρέθηκε σημαντικά εμπλουτισμένο σε αιωρούμενη σωματιδιακή ύλη (μέση τιμή EF=7,5), χλωροφύλλη-α (EF=2,6) και σωματιδιακό οργανικό άνθρακα (POC) (EF=1,5). Στο σύνολο σχεδόν των δειγμάτων προσδιορίστηκαν μόνο μικρού μοριακού βάρους ΠΑΥς με τον μέσο όρο του αθροίσματος των συγκεντρώσεών τους (ΣΠΑΥς) να ισούται με 43,3 ng L-1 στη σωματιδιακή και 45,1 ng L-1 στη διαλυτή φάση. Το φαινανθρένιο (PHE) προσδιορίστηκε σε υψηλότερες συγκεντρώσεις τόσο στη διαλυτή όσο και στην αιωρούμενη σωματιδιακή φάση και στις δύο δειγματοληψίες. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων που προσδιορίστηκαν ήταν σχετικά χαμηλότερες από εκείνες αντίστοιχων ερευνών που έχουν διεξαχθεί στο επιφανειακό μικροφίλμ λιμνών. Σε σειρά ελαττούμενου εμπλουτισμού στο SML τα μέταλλα κατατάσσονται ως εξής: Al>Zn>Mn>Ni>Pb>Fe>Cu>Cr>Cd>As>V. Η συμπλεκτική ικανότητα των ιόντων χαλκού (CuCC) στο SML κυμάνθηκε από 745 έως 2406 nΜ με μέση τιμή 1376 nM και στο ULW από 45 έως 1749 nΜ με μέση τιμή 861 nM. Οι τιμές αυτές είναι σημαντικά υψηλότερες ων συγκεντρώσεων του Cu, οι οποίες κυμάνθηκαν από 7,6 έως 28 nM, υποδεικνύοντας ότι ο χαλκός είναι πλήρως συμπλεγμένος με οργανικούς υποκαταστάτες, γεγονός που έρχεται σε συμφωνία και με τα ευρήματα των θεωρητικών υπολογισμών με τη χρήση θερμοδυναμικών μοντέλων. Αντίθετα, όσον αφορά στον Zn και το Cd σημαντικό ποσοστό τους βρίσκεται σε ιονική μορφή. Η ευρύτερη χερσαία έκταση πέριξ της λιμναίας περιοχής μελέτης είχε πληγεί από πυρκαγιά κατά τη θερινή περίοδο του 2021, που προηγήθηκε των δειγματοληψιών. Η εκδήλωση βροχόπτωσης κατά τη διάρκεια της χειμερινής δειγματοληψίας στον σταθμό 3 (πλησίον του ρέματος Χαράνδρου) οδήγησε στη μεταφορά από τη χέρσο προς τη λίμνη σημαντικής ποσότητας τέφρας ποερχόμενης από τις καμένες δασικές εκτάσεις. Ως αποτέλεσμα καταγράφηκε σημαντικός εμπλουτισμός σε ΠΑΥς μεγάλου μοριακού βάρους και σε μικρότερο βαθμό σε Cd και Zn.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γκικόπουλος Ιωάννης
- Gkikopoulos Ioannis
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3236804