Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Διερεύνηση των παραγόντων διαμόρφωσης της ταυτότητας των μελών οικογενειών με μέλη που φέρουν αναπηρία

Abstract

dc:description

Η οικογένεια, ως σύστημα σχέσεων και ως βασικός μηχανισμός αναπαραγωγής και κοινωνικοποίησης των ανθρώπων, διαδραματίζει αναμφισβήτητα τον πιο σημαντικό ρόλο τόσο στη διαμόρφωση της ταυτότητας των μελών της όσο και στη διαμόρφωση των στάσεων και αντιλήψεων που τα μέλη της θα ενστερνιστούν και τελικά θα αναπαράγουν. Η κυριαρχία της ιατροκατευθυνόμενης προσέγγισης της αναπηρίας εντός της κοινωνίας, σε συνδυασμό με τη θέση και τον ρόλο του οικογενειακού θεσμού επιτάσσουν τη διερεύνηση της σχέσης του θεσμού αυτού με το βίωμα της αναπηρίας, προκειμένου να επιτευχθεί η κατανόηση και η εμβάθυνση στους τρόπους εκείνους μέσω των οποίων η ίδια η οικογένεια με αναπηρία συντηρεί τη μισαναπηρική κουλτούρα, ενώ την ίδια στιγμή βάλλεται από αυτήν και υφίσταται κοινωνικό αποκλεισμό. Η θέαση του βιώματος της αναπηρίας εντός του οικογενειακού πλαισίου, θα συμβάλει σημαντικά στην ενδυνάμωση του αγώνα ενάντια στην κοινωνία που κατηγοριοποιεί, διαχωρίζει, εκμεταλλεύεται και αποκλείει συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως αυτές των αναπήρων, καθώς η εν λόγω ανάλυση αφενός συμπεριλαμβάνει τα ίδια τα καταπιεσμένα άτομα και αφετέρου εντάσσει στους κόλπους της έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς του κράτους, τον οικογενειακό θεσμό. Με βάση τους παραπάνω προβληματισμούς, η παρούσα ποιοτική έρευνα ερμηνευτικής προσέγγισης επιχειρεί μέσα από το εργαλείο της ημι-δομημένης συνέντευξης να διερευνήσει τους παράγοντες εκείνους που επηρεάζουν καθοριστικά στη διαμόρφωση της ταυτότητας των μελών οικογενειών όπου υπάρχει αναπηρία. Το θεωρητικό υπόβαθρο της έρευνας στηρίζεται στην κοινωνιολογική προσέγγιση της αναπηρίας, ενώ ο απώτερος σκοπός της παρουσιάζεται διττός: από τη μία, επιδιώκει να αποτελέσει εκείνο το πεδίο όπου θα ακουστούν οι φωνές των ίδιων των εμπλεκόμενων και εν προκειμένω των ίδιων των ανάπηρων και των οικογενειών τους, και από την άλλη, να αναδείξει τους φραγμούς και τους περιορισμούς που εγείρονται στα εκάστοτε οικογενειακά πλαίσια. Έτσι, μέσα από την ανάδειξη των πολλαπλών διαστάσεων της καταπίεσης που δύναται να βιώσει ένα άτομο μέσα στο κυρίαρχο κοινωνικό και πολιτικό σύστημα, το παρόν εγχείρημα διερευνά αφενός τους τρόπους που η διαμόρφωση της ταυτότητας γίνεται αντιληπτή και συνειδητή από τα υποκείμενα και αφετέρου, το οικογενειακό σύστημα, με στόχο τη χειραφέτηση, ενδυνάμωση και συσπείρωση των υποκειμένων για την ανάληψη πολιτικού λόγου και δράσης. Για τους σκοπούς αυτούς, η έρευνα περιλαμβάνει εννέα συμμετέχοντες από τους οποίους δυο είναι αδερφές του ανάπηρου μέλους, τρεις είναι μητέρες, δυο πατέρες και δυο είναι ανάπηροι στη θέση του τέκνου. Μέσα από τις αφηγήσεις και τα βιώματα των συμμετεχόντων και συμμετεχουσών, το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στο βίωμα της αναπηρίας και την εννοιολογική προσέγγιση της, στην περιγραφή της ταυτότητας τους και στις αντιλήψεις τους αναφορικά με το πώς τα υπόλοιπα μέλη τους/τις περιγράφουν, στις οικογενειακές σχέσεις που αναπτύσσουν καθώς και στις απόψεις τους ως προς τους παράγοντες που καθορίζουν τη διαμόρφωση τους. Από την ανάλυση των ευρημάτων, όπως προέκυψε μέσα από τη θεματική ανάλυση περιεχομένου, επιβεβαιώθηκε σε μεγάλο βαθμό η δύναμη των κυρίαρχων ιατρικών μοντέλων στη διαμόρφωση των απόψεων και των στάσεων ως προς το βίωμα της αναπηρίας. Ταυτόχρονα, διαπιστώθηκε πως τόσο τα μέλη οικογενειών όσο και οι ίδιοι οι ανάπηροι παρουσιάζουν μια θετική και αρνητική ταυτότητα, ενώ οι οικογενειακές σχέσεις που αναπτύσσουν δεν παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές σε σύγκριση με τις οικογένειες όπου δεν υπάρχει αναπηρία. Τέλος, το βίωμα της αναπηρίας, η ταυτότητα του φύλου, η κοινωνική τάξη και ο οικονομικός παράγοντας καθώς και το ίδιο το οικογενειακό περιβάλλον αποδείχθηκαν ως οι σημαντικότεροι παράγοντες που καθορίζουν τη διαμόρφωση της ταυτότητάς τους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Καλτεριμτζή-Σινούρη Κατερίνα
  • katerinasin Aikaterini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3237187

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Καλτεριμτζή-Σινούρη Κατερίνα; katerinasin Aikaterini. Διερεύνηση των παραγόντων διαμόρφωσης της ταυτότητας των μελών οικογενειών με μέλη που φέρουν αναπηρία. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3237187