National and Kapodistrian University of Athens
Ο ρόλος του οξειδωτικού στρες στην επαγόμενη από την υψηλή ωσμωμοριακότητα αυξορρύθμιση του καναλιού CLCA2 σε κύτταρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου
Abstract
dc:descriptionΟι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι είναι ινοχόνδρινες δομές μεταξύ διαδοχικών σπονδύλων της σπονδυλικής στήλης. Καθένας από αυτούς αποτελείται από τον ινώδη δακτύλιο στην περιφέρεια και τον πηκτοειδή πυρήνα στο κέντρο. Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος χαρακτηρίζεται από ένα ιδιαίτερο φυσικοχημικό περιβάλλον εξαιτίας ενός συνδυασμού παραγόντων που συμβάλλουν στην εκφύλισή του. Ειδικότερα, οι μηχανικές πιέσεις και η σύσταση της εξωκυττάριας μήτρας δημιουργούν υπερωσμωτικές συνθήκες στον πηκτοειδή πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου με τις τιμές ωσμωμοριακότητας να κυμαίνονται μεταξύ 400 και 550 mOsm/kg H2O. Τα κύτταρα του πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου αποκρίνονται στο υπερωσμωτικό στρες μεταβάλλοντας την έκφραση διαφόρων γονιδίων. Ένα από αυτά είναι και το γονίδιο clca2 που κωδικοποιεί ένα ενεργοποιούμενο από ασβέστιο κανάλι χλωρίου, το οποίο έχει δειχθεί ότι υπερεκφράζεται σε βόεια κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου σε υπερωσμωτικές συνθήκες. Μελέτες σε διαφορετικά κυτταρικά συστήματα έχουν δείξει από τη μία πλευρά ότι ο CLCA2 αυξορρυθμίζεται επίσης σε περιπτώσεις οξειδωτικού στρες και από την άλλη πλευρά ότι το υπερωσμωτικό στρες οδηγεί και σε οξειδωτικό στρες. Για τους παραπάνω λόγους, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση της πιθανής συσχέτισης μεταξύ του οξειδωτικού στρες που επάγεται από το υπερωσμωτικό στρες και της επαγόμενης από την υψηλή ωσμωμοριακότητα αυξορρύθμισης του καναλιού CLCA2 σε βόεια και ανθρώπινα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Αρχικά μελετήθηκε αν τα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα εργασία αποκρίνονται στην υψηλή ωσμωμοριακότητα. Η επισήμανση των ινιδίων ακτίνης του κυτταροσκελετού με φαλλοϊδίνη ήταν ενδεικτική της μείωσης του όγκου τόσο των βόειων όσο και των ανθρώπινων κυττάρων μετά από την έκθεσή τους σε υπερωσμωτικές συγκριτικά με τις ισοωσμωτικές συνθήκες. Επιπλέον, η υψηλή ωσμωμοριακότητα οδήγησε σε ενεργοποίηση της κινάσης του στρες p38 MAPK, με την ίδια μάλιστα κινητική στα δύο κυτταρικά συστήματα, όπως φάνηκε από τη μεταβολή του προτύπου φωσφορυλίωσής της κατά την ανάλυση Western. Στη συνέχεια, εξετάστηκε η επίδραση του ωσμωτικού στρες στη βιωσιμότητα και τον πολλαπλασιασμό κυττάρων πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου με τη δοκιμασία ΜΤΤ. Διαπιστώθηκε ότι η αύξηση της ωσμωμοριακότητας μέχρι και τα 550 mOsm/kg H2O ασκεί αντιπολλαπλασιαστική δράση τόσο στα βόεια όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα, ενώ τιμές ίσες και υψηλότερες από 600 mOsm/kg H2O είναι κυτταροτοξικές. Η αναστολή του κυτταρικού πολλαπλασιασμού κατά την καλλιέργεια κυττάρων πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου σε θρεπτικό μέσο ωσμωμοριακότητας 550 mOsm/kg H2O επιβεβαιώθηκε επίσης μετά από επισήμανση των βόειων κυττάρων με τη χρωστική Crystal Violet. Ακολούθως, διερευνήθηκε με Real-Time PCR η κινητική της έκφρασης του γονιδίου clca2 μετά από έκθεση των κυττάρων πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου στα 550 mOsm/kg H2Ο. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν μια χρονο-εξαρτώμενη αυξορρύθμιση του γονιδίου τόσο στα βόεια όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα. Στη συνέχεια μελετήθηκε το ενδεχόμενο επαγωγής οξειδωτικού στρες από την υψηλή ωσμωμοριακότητα στα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Τα ευρήματα της δοκιμασίας DCFH-DA κατέδειξαν ότι οι τιμές ωσμωμοριακότητας 550 και 600 mOsm/kg H2O αυξάνουν τα ενδοκυτταρικά επίπεδα ROS σε σχέση με τις ισοωσμωτικές συνθήκες τόσο στα βόεια όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, ενώ η ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης με Real-Time PCR αποκάλυψε την αυξορρύθμιση του γονιδίου ho-1, που συμμετέχει στην αντιοξειδωτική απόκριση, μετά από έκθεση των κυττάρων στη μη κυτταροτοξική τιμή ωσμωμοριακότητας των 550 mOsm/kg H2O. Επιπλέον, δείχθηκε η αυξορρύθμιση του γονιδίου cox-2, ενός σημαντικού για τη φλεγμονή γονιδίου, σε συνθήκες υψηλής ωσμωμοριακότητας. Προκειμένου να διερευνηθεί αν το γονίδιο clca2 επάγεται στα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου από το οξειδωτικό στρες, τα κύτταρα επωάστηκαν με H2O2, το οποίο οδήγησε στην υπερέκφραση του clca2. Με αυτό το δεδομένο, στη συνέχεια εξετάστηκε το ενδεχόμενο η επαγόμενη από την υψηλή ωσμωμοριακότητα αυξορρύθμιση του γονιδίου clca2 να διαμεσολαβείται από το αναπτυσσόμενο σε αυτές τις συνθήκες οξειδωτικό στρες. Για το σκοπό αυτό, βόεια και ανθρώπινα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου επωάστηκαν με τον αντιοξειδωτικό παράγοντα NAC πριν από έκθεσή τους σε υπερωσμωτικές συνθήκες. Παρατηρήθηκε ότι η NAC οδήγησε σε άρση της επαγόμενης από το υπερωσμωτικό στρες αυξορρύθμισης του γονιδίου clca2 σε μεγάλο βαθμό και στα δύο κυτταρικά συστήματα. Για την περαιτέρω μελέτη της εμπλοκής του οξειδωτικού στρες στην επαγόμενη από την υψηλή ωσμωμοριακότητα αυξορρύθμιση του γονιδίου clca2, εξετάστηκε η επίδραση της σουλφοραφάνης, ενός ενεργοποιητή του μεταγραφικού παράγοντα Nrf2 που ρυθμίζει την αντιοξειδωτική απόκριση. Η προεπώαση τόσο των βόειων όσο και των ανθρώπινων κυττάρων πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου με σουλφοραφάνη ελάττωσε την υπερέκφραση του clca2 στις υπερωσμωτικές συνθήκες, ενισχύοντας την υπόθεση εμπλοκής του οξειδωτικού στρες στη ρύθμιση της έκφρασης του γονιδίου clca2. Επιπρόσθετα, το οξειδωτικό στρες πιθανώς να συμμετέχει και στην έκφραση του γονιδίου cox-2, καθώς η σουλφοραφάνη ανέστειλε μερικώς την επαγόμενη από το υπερωσμωτικό στρες υπερέκφρασή του. Στη συνέχεια, δείχτηκε ότι η αποσιώπηση του γονιδίου Nrf2 με τη χρήση ειδικού μορίου siRNA ενίσχυσε την επαγόμενη από την υψηλή ωσμωμοριακότητα αυξορρύθμιση των γονιδίων clca2 και cox-2 σε κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Ο μεταγραφικός παράγοντας Nrf2 φάνηκε πως κατέχει σημαντικό ρόλο στην απόκριση των κυττάρων στην υψηλή ωσμωμοριακότητα, καθώς τα καρκινικά κύτταρα Α549 που χαρακτηρίζονται από συνεχή ενεργοποίηση του Nrf2 παρουσίασαν υψηλότερη ανθεκτικότητα στην κυτταροτοξική τιμή ωσμωμοριακότητας των 600 mOsm/kg H2O από τα κύτταρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Η σημασία του Nrf2 στην αντιμετώπιση του υπερωσμωτικού στρες αποδείχτηκε και στον μεσοσπονδύλιο δίσκο, καθώς η αποσιώπησή του ευαισθητοποίησε τα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου στις υπερωσμωτικές συνθήκες. Συμπερασματικά, στην παρούσα διπλωματική εργασία δείχθηκε ότι η υψηλή ωσμωμοριακότητα στη μη κυτταροτοξική τιμή των 550 mOsm/kg H2O, η οποία παρατηρείται υπό φυσιολογικές συνθήκες στον οργανισμό, αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου και οδηγεί σε υπερέκφραση των γονιδίων clca2 και cox-2. Επιπρόσθετα, απέδειξε ότι η υπερωσμωμοριακότητα προκαλεί οξειδωτικό στρες, το οποίο ελέγχει σε κάποιο βαθμό την επαγωγή της έκφρασης του clca2 σε αυτές τις συνθήκες. Τέλος, σε συμφωνία με τα παραπάνω, αποκαλύφθηκε ότι ο μεταγραφικός παράγοντας Nrf2 συμμετέχει στη ρύθμιση της έκφρασης του γονιδίου clca2 σε υπερωσμωτικές συνθήκες και η απουσία του μειώνει την ανθεκτικότητα των κυττάρων πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου στην υψηλή ωσμωμοριακότητα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λουκά Κωνσταντίνα
- Louka Konstantina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3237242