Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Δομές Πρώιμης Παρέμβασης: Απόψεις και εμπειρίες γονέων παιδιών με αναπηρία

Abstract

dc:description

Η Πρώιμη Παρέμβαση καλείται να παίξει έναν καταλυτικό ρόλο σε ό,τι αφορά την υποστήριξη και την ενδυνάμωση των παιδιών που τη λαμβάνουν και των οικογενειών τους. Πολλές φορές, όμως, τα τυποποιημένα -ή κατ’ επίφαση εξατομικευμένα- προγράμματα Πρώιμης Παρέμβασης και, γενικότερα, ο κατεστημένος τρόπος παροχής υπηρεσιών, απότοκος προφανώς και αυτός μιας «μαζικής κουλτούρας», επηρεάζουν και αποπροσανατολίζουν τους γονείς. Η συγκεκριμένη ερευνητική εργασία επιχειρεί να διερευνήσει τις απόψεις των γονέων παιδιών με αναπηρία για τις Δομές Πρώιμης Παρέμβασης, τους στόχους των προγραμμάτων, τον βαθμό επιρροής τους στο παιδί και στην οικογένεια, την ποιότητα των σχέσεων μεταξύ γονέων και ειδικών επαγγελματιών, την προώθηση της ένταξης και τους τρόπους που επιλέγουν τα πλαίσια αυτά να προσεγγίσουν την αναπηρία του παιδιού. Απώτερος σκοπός της είναι να ακουστούν οι απόψεις των άμεσα ενδιαφερομένων για το πώς επιθυμούν να παρέχονται οι υπηρεσίες, αλλά και για το πώς αντιλαμβάνονται τον δικό τους ρόλο, τη δική τους συμμετοχή στη στοχοθεσία και την επίτευξη επιθυμητών αποτελεσμάτων. Ως μεθοδολογική προσέγγιση ακολουθούνται οι αρχές της ποιοτικής έρευνας και ως ερευνητικό εργαλείο η ημιδομημένη συνέντευξη. Η ανάλυση των δεδομένων βασίζεται στη θεματική ανάλυση περιεχομένου. Το δείγμα αποτελούν δέκα (10) γονείς παιδιών με αναπηρία τα οποία δέχονται (ή έχουν δεχτεί κατά το παρελθόν) υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας δείχνουν ότι για την πλειονότητα των γονέων η Πρώιμη Παρέμβαση είναι συνυφασμένη με το παιδί και τυχόν εμπλοκή τους μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο ως «παροχή συμπληρωματικών υπηρεσιών» στο σπίτι με στόχο την ταχύτερη αποκατάσταση. Όσον αφορά τον σκοπό της Πρώιμης Παρέμβασης, οι περισσότερες απαντήσεις συγκλίνουν σε μία παιδοκεντρική στοχοθεσία, με χαρακτήρα αποκαταστασιακό, όπου η μεγιστοποίηση των δυνατοτήτων και η εξάλειψη των παθολογικών συμπεριφορών του παιδιού αποτελούν τα μοναδικά κριτήρια επιτυχίας. Ο ρόλος των θεραπευτών αποδεικνύεται καίριος, με το ιατρικό μοντέλο να διαποτίζει τον τρόπο λειτουργίας των Δομών. Οι γονείς παιδιών με βαριές αναπηρίες επιλέγουν να «αυτο-οριοθετούνται», είτε με το να έχουν χαμηλές προσδοκίες για την πρόοδο του παιδιού τους είτε με το να νιώθουν ικανοποιημένοι από την πλέον δυσδιάκριτη αλλαγή. Οι γονείς αποδίδουν τεράστια σημασία στον χαρακτήρα και στην προσωπικότητα των θεραπευτών, γεγονός που θα μπορούσε να αποδοθεί στην επίδραση της «Θεωρίας της Προσωπικής Τραγωδίας» (Oliver, 1986): στο μυαλό των περισσοτέρων η αναπηρία είναι συνυφασμένη με την εξάρτηση, άρα τα παιδιά τους θα χρειαστούν τη φροντίδα συμπονετικών θεραπευτών, που θα επιδιώξουν να αμβλύνουν τις συνέπειες της «τραγωδίας». Το μεγαλύτερο ποσοστό των γονέων μοιάζουν να έχουν υποβληθεί σε μία διαδικασία «προσπολιτισμού » σε ό,τι αφορά τις αρχές του ιατρικού μοντέλου. Αντιλαμβάνονται την αναπηρία ως κάτι «μη φυσιολογικό» και αισθάνονται ότι οφείλουν να την εξαλείψουν. Εσωτερικεύουν αρνητικά στερεότυπα ή προσδοκίες που έχουν οι άλλοι γι’ αυτούς και προσπαθούν να διαχειριστούν συναισθήματα που τρέφουν οι ίδιοι για την αναπηρία, τα οποία ενδέχεται να περιλαμβάνουν εσωτερικευμένο ικανοτισμό . Τα δε κριτήρια ένταξης στην κοινότητα, στο σχολείο και αργότερα στην κοινωνία δεν φαίνονται να έχουν αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν. Οι ισχύουσες «ενταξιακές» πολιτικές του εκπαιδευτικού μας συστήματος (με τις οποίες οι Δομές Πρώιμης Παρέμβασης δείχνουν να εναρμονίζονται πλήρως) συνεχίζουν να διαιωνίζουν αντί να εξαλείφουν τις κυρίαρχες πολιτισμικές πεποιθήσεις περί «κανονικότητας». Η δυνατότητα ισότιμης πρόσβασης και συμμετοχής σε οποιοδήποτε πλαίσιο (κοινοτικό, εκπαιδευτικό, κλπ.), που οι περισσότερες Δομές ευαγγελίζονται, αποδεικνύεται προνόμιο που χορηγείται βάσει προϋποθέσεων, και όχι αναφαίρετο δικαίωμα. Οι ειδικοί επαγγελματίες παρέχουν υπηρεσίες «’’εγκλωβισμένοι’’ εντός του ιατρικού μοντέλου της αναπηρίας» (Brisenden, 1986, σελ. 176) και οι περισσότεροι γονείς έχουν συμφιλιωθεί πλήρως με την «αποκαταστασιακή» αυτή εκδοχή. Παρότι αναγνωρίζουν ότι η αναπηρία δεν αφορά μόνο σώματα, θεωρούν ανέφικτη την «ευπρόσιτη ουτοπία» του κοινωνικού μοντέλου (Shakespeare, 2010, σελ. 200) και επιλέγουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους παρέχοντάς τους ό,τι χρειάζεται προκειμένου να προσεγγίσουν ευκολότερα και ταχύτερα την πολυπόθητη «κανονικότητα».

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Καραΐνδρου Ευαγγελία
  • Karaindrou Evangelia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3237646

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Καραΐνδρου Ευαγγελία; Karaindrou Evangelia. Δομές Πρώιμης Παρέμβασης: Απόψεις και εμπειρίες γονέων παιδιών με αναπηρία. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3237646