Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ατοπική δερματίτιδα και μικροβίωμα δέρματος και πεπτικού

Abstract

dc:description

Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης δερματική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από έντονο κνησμό. Στην παθογένεια της συμμετέχουν αφενός η δυσλειτουργία του δερματικού φραγμού καθώς και διαταραχές της επίκτητης και έμφυτης ανοσίας, μέρος της οποία αποτελεί και το μικροβίωμα. Στην ατοπική δερματίτιδα, το μικροβίωμα του δέρματος είναι σαφώς λιγότερο πλούσιο, ενώ όσο αυξάνει η σοβαρότητα της νόσου και προιούσης της ηλικίας ο αποικισμός με το S. aureus είναι σαφώς μεγαλύτερος. Επίσης η βακτηριακή ποικιλότητα είναι πιο μειωμένη στις εξάρσεις της ΑΔ κυρίως στο δέρμα με βλάβη, αυξάνεται ο αποικισμός από S. aureus ενώ μειώνεται η συγκέντρωση του Str. Salivarius που έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Η δυσβίωση του μικροβιώματος του πεπτικού σε συνδυασμό με την ανισορροπία του ανοσοποιητικού συντελούν μεταξύ άλλων και στην ΑΔ. Το διαταραγμένο μικροβίωμα του εντέρου συχνά προηγείται τη έναρξης ΑΔ. Επίσης συνδέεται με την ηλικία έναρξης , τη σοβαρότητα, τις εξάρσεις ακόμα και το φαινότυπο του ασθενούς. Στο πεπτικό ασθενών με ΑΔ βρίσκουμε συχνότερα E coli, Cl. difficile, S. aureus σε σχέση με τους υγιείς, ενώ τα Bifidobacterium, Bacteroidetes, Bacteroides καθώς και ο Coprococcus είναι μειωμένα. Ο S. aureus προκειμένου να προκαλέσει νόσο πρέπει πρώτα να αποικίσει το δέρμα αλλά μόνο ο S. aureus που απομονώνεται από ατοπικό δέρμα μπορεί να προκαλέσει δερματική φλεγμονή. Αυτό οφείλεται στην αυξημένη ικανότητα πρόσδεσης του συγκεκριμένου στελέχους αλλά και στη δράση εντεροτοξινών A,B,C,D, PSM και α-αιμολυσίνης. Η κατάσταση του δερματικού φραγμού επιδρά στη σύνθεση του δερματικού μικροβιώματος. Από τα συστατικά της κερατίνης στιβάδας, τα ελεύθερα λιπαρά οξέα (FFA) είναι μειωμένα ιδίως σε αποικισμό από τον σταφυλόκοκκο και με μικρότερο μήκος στην ΑΔ, καθώς και το κεραμίδιο 1, και η φιλαγρίνη, ενώ η δραστηριοτητα της πρωτεάσης σερίνης είναι αυξημένη . Επίσης, τα αντιμικροβιακά πεπτίδια AMPs όπως η β-ντεφενσίνη και η καθελισιδίνη είναι αισθητά μειωμένα στην ΑΔ Η σοβαρότητα της ΑΔ επηρεάζεται σημαντικά από την ικανότητα μεμονωμένων στελεχών S. aureus να σχηματίζουν βιοφίλμ. Τα βιοφιλμ εκκρίνουν σημαντικές ποσότητες α- τοξίνης που αναστέλλει τα ουδετερόφιλα, καθώς και άλλες πρωτείνες όπως Λευκοσιδίνη Α και Β που αναστέλλουν τη φαγοκυττάρωση των μακροφάγων. Ως εκ τούτου, προκαλούν υποτροπιάζουσες λοιμώξεις που αντιμετωπίζονται δύσκολα. Επιπλέον, επιδρούν στην απόπτωση των κερατινοκυττάρων με μειωμένη έκφραση κερατίνης και φιλαγρίνης και κατά συνέπεια αύξηση της ευαλωτότητας των κερατινοκυττάρων στην επίδραση της κυτταροτοξικής SEA. Τέλος, παράγουν πρωτεολυτικά ένζυμα όπως η σταφυλοπαίνη που εμπλέκονται στην επιδερμιδική φλεγμονή. Εκτός από την άριστη προσκόλληση και αποφυγή των ανοσολογικών μηχανισμών μέσω των βιοφίλμ, ο S. aureus μέσω της α- τοξίνης, των πρωτεασών, της ενεργοποίησης πρωτεασών σερίνης, και του λιποτειχικού οξέος προκαλεί τελικά την καταστροφή του δερματικού φραγμού, αύξηση της απώλειας νερού και επιτρέπει τη μεγαλύτερη έκθεση σε εξωγενή αντιγόνα. Το μικροβίωμα του πεπτικού επηρεάζει την ΑΔ μέσω 3 μονοπατιών, του ανοσολογικού, των μεταβολιτών και το νευροενδοκρινικό. Στο ανοσολογικό μονοπάτι επιδρά το μικροβίωμα του πεπτικού κυρίως μέσω προβιοτικών και μπορεί να προκαλέσει σηματοδότηση ανοσολογικής ενεργοποίησης μέσω παραγωγής IL12, IL18, TNF-α ή ανοχής μέσω ενεργοποιησης αντιφλεγμονωδών κυτοκινών όπως η IL10 και ο TGF-β. Στο μονοπάτι των μεταβολιτών τα SCFAs που παράγονται από μικρόβια στο πεπτικό επιδρούν σημαντικά στην ΑΔ ενώ και η πρόσληψη μεταβολιτών από του στόματος όπως λινολεικό οξύ και το 10-υδρόξυ-cis—12οκταδεκανοικο οξύ έχουν κατευναστική δράση στην ΑΔ και τροποποιούν το μικροβίωμα του πεπτικού. Τέλος, νευροενδοκρινικά μόρια που παράγονται από το μικροβίωμα του πεπτικού επηρεάζουν την ΑΔ και τον άξονα πεπτικού -δέρματος όπως η τρυπτοφάνη που προκαλεί κνησμό, το GABA που έχει αντικνησμώδη δράση, η σεροτονίνη που σχετίζεται με τη μελάγχρωση του δέρματος αλλά και η κορτιζόλη που εκκρίνεται σε συνθήκες στρες και μπορεί να αλλάξει τη διαπερατότητα του επιθηλίου του πεπτικού και τη σύνθεση του μικροβιώματος του πεπτικού. Οι διάφορες θεραπευτικές αγωγές για την ΑΔ επηρεάζουν το δερματικό μικροβίωμα. Η τοπική εφαρμογή κορτικοστεροειδών για 4-6 εβδομάδες, η θεραπεία 16 εβδομάδων με Dupilumab, καθώς και η φωτοθεραπεία nbUVB οδήγησε σε σημαντική αύξηση της ποικιλότητας και αφθονίας των βακτηρίων καθώς και μείωση του S.aureus. Η εφαρμογή φουσιδικού οξέος φάνηκε ότι δημιουργεί ανθεκτικά στελέχη S. aureus ενώ η θεραπεία με προβιοτικά καθώς και η προληπτική πρόσληψη αυτών στην εγκυμοσύνη δεν έχει σαφές όφελος για την ΑΔ δεδομένου ότι τα αποτελέσματα από τις μελέτες είναι αντικρουόμενα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Χιώλου Ζωή
  • Chiolou Zoi

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3243501

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Χιώλου Ζωή; Chiolou Zoi. Ατοπική δερματίτιδα και μικροβίωμα δέρματος και πεπτικού. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3243501