Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η πρωτεάση LONΡ-1 στη γήρανση και τον καρκίνο

Abstract

dc:description

Η συσσώρευση μη σωστά αναδιπλωμένων πρωτεϊνών και δημιουργία συσσωματωμάτων αποτελεί έναν στρεσογόνο επιζήμιο παράγοντα όχι μόνο για το εκάστοτε κυτταρικό διαμέρισμα αλλά και κατ’ επέκταση για τη συνολική λειτουργία του κυττάρου. Οι τσαπερόνες (μοριακοί συνοδοί) παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιδιόρθωση και τη σωστή αναδίπλωση των πρωτεϊνών αυτών, διατηρώντας έτσι την ομοιόσταση του κυττάρου. Σε περιπτώσεις πρωτεοτοξικού στρες, παρατηρείται ενεργοποίηση ενός συστήματος απόκρισης σε στρες που προκαλείται από μη σωστά αναδιπλωμένες πρωτεϊνες (Unfolded Protein Response, UPR). Ο μηχανισμός αυτός παρατηρείται σχεδόν σε όλα τα κυτταρικά διαμερίσματα, όπως το κυτταρόπλασμα, το ενδοπλασματικό δίκτυο (ER) καθώς και τα μιτοχόνδρια, και προϋποθέτει τη συνεργασία του πυρήνα για την επαγωγή μεταγραφικών παραγόντων που εμπλέκονται στη διατήρηση της πρωτεόστασης (πρωτεϊνικής ομοιόστασης). Στην παρούσα διπλωματική εργασία ερευνήσαμε την πιθανή εμπλοκή της ανθρώπινης μιτοχονδριακής πρωτεάσης LONP1, και της ομόλογης της LONP-1 στο νηματώδη Caenorhabditis elegans (C.elegans), στο μιτοχονδριακό UPR (mtUPR), στην καρκινογένεση καθώς και στη διαδικασία της γήρανσης. Σε καρκινικές κυτταρικές σειρές διαφόρων τύπων, αρχικά. παρατηρήθηκε διακύμανση στην έκφραση της ανθρώπινης πρωτεϊνης LONP1, κατά κανόνα όμως τα επίπεδα έκφρασης της πρωτεΐνης αυτής στα καρκινικά κύτταρα βρέθηκε υψηλότερη από ό,τι τα αντίστοιχα φυσιολογικά. Επίσης πρόκληση φαρμακολογικής μεταρρύθμισης της πρωτεάσης LONP1 με τη χρήση του παράγοντα CDDO-Me οδήγησε σε ταυτόχρονη ενεργοποίηση του mtUPR, αλλά και ενός μηχανισμού έναντι στο στρες, που είναι ανεξάρτητος του μιτοχονδρίου, και ονομάζεται μονοπάτι Ολοκληρωμένης Απόκρισης σε Στρες (Integrated Stress Response, ISR). Εντούτοις, η αντίστροφη υπόθεση δεν μπορεί να υποστηριχτεί, καθώς κατά την επιλεκτική επαγωγή του ISR με τη χρήση του αντιβιοτικού Tunicamycin δεν παρατηρήθηκε ενεργοποίηση του mtUPR. Στο μοντέλο νηματώδη C.elegans δείχθηκε πιθανή εμπλοκή της πρωτεάσης LONP-1 στο γήρας, καθώς σε σκουλήκια αγρίου τύπου φάνηκε στατιστικά σημαντική μείωση της σχετικής μεταγραφής του γονιδίου lonp-1 με την πάροδο της ηλικίας. Μελετήθηκε, επίσης, ο μεταγραφικός παράγοντας ΖΙΡ-2, ο οποίος εμπλέκεται στη διατήρηση της φυσιολογίας του C.elegans κάτω από μιτοχονδριακό στρες και ευνοεί τη μακροβιότητα. Δείξαμε ότι η υπερέκφραση του μεταγραφικού παράγοντα ΖΙΡ-2 ήταν ικανή να αυξήσει τη διάρκεια ζωής των σκουληκιών αγρίου τύπου, αλλά όχι αυτών που έχουν έλλειψη στο γονίδιο lonp-1. Τέλος, βρήκαμε ότι, με την αύξηση της ηλικίας, τα επίπεδα του παράγοντα αυτού αυξάνονται, σε μεταγραφικό επίπεδο μόνο σε σκουλήκια αγρίου τύπου, και όχι σε εκείνα όπου η LONP-1 απουσιάζει, προτείνοντας ότι σε συνθήκες απώλειας της ενεργότητας της LONP-1, ο παράγοντας ZIP-2 αδυνατεί να παίξει τον υποστηρικτικό του ρόλο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπόντη Λαμπρίνα
  • Bondi Labrina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3254819

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπόντη Λαμπρίνα; Bondi Labrina. Η πρωτεάση LONΡ-1 στη γήρανση και τον καρκίνο. 2022. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3254819