National and Kapodistrian University of Athens
Συγκριτική ανάλυση των συνταγματικών περιορισμών στην διαμόρφωση των μέτρων περιορισμού της διασποράς του ιού SARS CoV-2 στις χώρες της ΕΕ
Abstract
dc:descriptionΗ έναρξη της διεθνούς υγειονομικής κρίσης που προκάλεσε η πανδημία COVID-19 εντοπίζεται τον Δεκέμβριο 2019 στην περιφέρεια Wuhan της Κίνας. Η πανδημία έφτασε στην Ευρώπη με το πρώτο κρούσμα να εντοπίζεται στην Bordeaux της Γαλλίας στις 24 Ιανουαρίου 2020. Η μετατόπιση του κέντρου βάρους της έξαρσης της πανδημίας από την Ασία στην Ευρώπη εντοπίζεται από τον ΠΟΥ στις 13 Μαρτίου του 2020, οπότε πλέον η γηραιά ήπειρος εμφανίζει μεγαλύτερους απόλυτους αριθμούς κρουσμάτων από οποιοδήποτε άλλο σημείο του πλανήτη. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ αντέδρασαν στην πρωτοφανή αυτή κρίση κατά βάση με ίδιας σύλληψης πολιτικές: αυτές της απαγόρευσης της κυκλοφορίας στο εσωτερικό των κρατών τους, προκειμένου να μειωθεί κατά το δυνατόν η μετάδοση της νόσου. Διακόπηκαν επίσης οι μετακινήσεις προς και από το εξωτερικό συμπεριλαμβανομένων και αυτών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση και μορφή από την έναρξη ισχύος της συνθήκης Schengen. Μετά από ένα συντονισμένο διάλειμμα από τους περιορισμούς στην ελευθερία μετακίνησης των πληθυσμών το οποίο μπορεί να τοποθετηθεί χρονικά κατά την περίοδο Μαΐου – Νοεμβρίου 2020 τα κράτη μέλη της ΕΕ επανήλθαν σε καθεστώς απαγορεύσεων της μετακίνησης. Οι πολιτικές απαγόρευσης των μετακινήσεων φάνηκε ότι άρχισαν να σταματούν μετά την έναρξη των μαζικών εμβολιασμών στις χώρες της ΕΕ, μένει όμως ακόμα να φανεί η πιθανή εξέλιξη της πανδημίας στο επόμενο διάστημα. Οι χώρες της ΕΕ αποτελούν φιλελεύθερες δημοκρατίες οι οποίες δεσμεύονται από Συντάγματα που προσδιορίζουν τα όρια των εξουσιών των κυβερνήσεων τους όσον αφορά στον σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών τους. Εν αντιθέσει με κράτη όπως η Κίνα, τα οποία δεν είναι δημοκρατικά, οι κυβερνήσεις των κρατών της ΕΕ έπρεπε να σεβαστούν τους περιορισμούς στα μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας που τους έθεταν τα Συντάγματά τους και τα αντίστοιχα δικαστήρια στις πολιτικές που υιοθετούσαν. Παρ’ ότι σε ένα επίπεδο αφαίρεσης φαίνεται να υπάρχει μια ομοιογένεια νομική μεταξύ των κρατών μελών, εντοπίζονται αξιοσημείωτες διαφοροποιήσεις μεταξύ των διαφορετικών κρατών. Βασική διαιρετική τομή μεταξύ του νομικού πλαισίου θέσπισης των διαφορετικών πολιτικών περιορισμού αποτελεί η πρόβλεψη ή όχι στα Συντάγματα των κρατών ειδικής διαδικασίας για κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης η οποία και έδινε εξαιρετικές εξουσίες στις κυβερνήσεις. Η Ισπανία και η Ιταλία αποτελούν παραδείγματα κρατών που τέθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και έλαβαν τα εν λόγω μέτρα, ενώ η Ελλάδα και η Γαλλία αντιθέτως αποτελούν περιπτώσεις που δεν προχώρησαν σε κάτι αντίστοιχο. Αυτή η διάκριση έχει νόημα καθώς φαίνεται ισχυρή συσχέτιση μεταξύ αποφάσεων περί αντισυνταγματικότητας και κήρυξης της χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ζητήματα αντισυνταγματικότητας ανέκυψαν και με μεμονωμένους περιορισμούς που υιοθέτησαν τα κράτη. Ιδιαίτερα συχνές ήταν αποφάσεις περί συνταγματικότητας των μέτρων περιορισμού της συμμετοχής σε θρησκευτικές τελετές και επίσκεψης σε ναούς. Το ίδιο συχνές ήταν και αποφάσεις που είχαν να κάνουν με απαγόρευση συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας οι οποίες κατά κανόνα κρίθηκαν αντισυνταγματικές από τα περισσότερα συνταγματικά δικαστήρια των ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Τέλος εξαιρετικά συχνές ήταν οι κρίσεις των δικαστηρίων για τα μέτρα της απαγόρευσης κυκλοφορίας κατά την νύχτα, όπου υπήρξαν διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών μελών. Το βασικό ερευνητικό ερώτημα στο οποίο φιλοδοξεί επομένως να απαντήσει η παρούσα εργασία είναι το εάν και κατά πόσο επηρέασαν οι αποφάσεις περί συνταγματικότητας ή αντισυνταγματικότητας των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας των πολιτών των κρατών της ΕΕ την αποτελεσματικότητα της αντίδρασης των αντίστοιχων κυβερνήσεων στην έξαρση της πανδημίας COVID-19. Βασικό μέγεθος με βάση το οποίο αξιολογείται η αποτελεσματικότητα είναι οι αναλογικοί θάνατοι ανά πληθυσμό από τον κορονοϊό. Η εργασία περιορίζεται στην επισκόπηση και τον έλεγχο αποτελεσματικότητας των μέτρων που έλαβαν οι επί μέρους κυβερνήσεις και όχι η ΕΕ ως ξεχωριστός φορέας. Η δε επιλογή αυτών των χωρών έγινε με δεδομένο ότι οι πολιτικές της ΕΕ είναι κοινός σταθερός παράγοντας για όλες. Για την ανεύρεση των δικαστικών αποφάσεων αξιοποιείται η πλατφόρμα συλλογής αυτών των αποφάσεων της Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου και αυτές βρίσκονται μεταφρασμένες στην Αγγλική γλώσσα και ως εκ τούτου προσβάσιμες χωρίς γλωσσικό εμπόδιο. Η εργασία ερευνά το χρονικό διάστημα της πρώτης φάσης επιβολής των περιορισμών – Μάρτιος – Ιούλιος 2020.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σαραντουλάκης Αντώνιος
- Sarantoulakis Antonios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3255034