National and Kapodistrian University of Athens
Ισλάμ & δίκαιο : συγκριτική εξέταση κρατικών δικαίων
Abstract
dc:descriptionΗ συνάφεια δικαίου και θρησκείας, ως κοινωνικών βιωμάτων και φαινομένων με εμφανείς τις ηθικές αξιολογήσεις και τις περί ορθότητας και χρηστότητας σταθμίσεις, είναι, ιδίως έξω από το πλαίσιο της σύγχρονης κοσμικής δυτικής νομικής παράδοσης και της μάλλον χαλαρής κανονιστικότητας χριστιανικής ηθικής, όπως αυτές εμφατικά στην μετά τον Διαφωτισμό εποχή επιβεβαιώθηκαν υπό το πρίσμα και της πρόταξης της ηθικής αυτονομίας και του βουλητικού αυτοκαθορισμού του ατόμου, κάτι παραπάνω από πασίδηλη. Αξίζει να μην λησμονούμε, άλλωστε, ότι τόσο το δικαιϊκό όσο και το θρησκευτικό βίωμα αποτελούν αμφότερα κοινωνικά φαινόμενα καταφανώς πολιτισμικά προσδιορισμένα αντηχώντας την συλλογική μνήμη και συνείδηση αλλά και τις ιδιαίτερες αξίες όπως αυτές διαπλάθονται υπό την αιγίδα του ευρύτερου πολιτισμικού πλαισίου των κοινωνιών εντός των οποίων αναφύονται, παράμετροι στην διαμόρφωση, έκφραση και τελική στάθμιση των οποίων εμφιλοχωρούν σε δεύτερο χρόνο κατά τρόπο μάλλον καθοριστικό. Η ίδια η ποικιλομορφία, άλλωστε, των εκδηλώσεων του δικαιϊκού και θρησκευτικού φαινόμενου, παρόλη την οικουμενικότητα αυτών ως βιωμάτων, φαίνεται να συνηγορεί υπέρ της πολιτισμικά προσδιορισμένης χροιάς αμφότερων. Στο παρόν πόνημα θα μελετηθεί η ιστορική πορεία της νομικής παράδοσης του Ισλάμ, της χρονικά νεότερης από τις μεγάλες θρησκευτικές παραδόσεις του αβρααμικού κύκλου. Η θρησκεία της υποταγής στο θέλημα του Θεού έχει συχνά, άλλωστε, χαρακτηριστεί ως το αρτιότερο παράδειγμα ηθικού θεϊσμού έχοντας να επιδείξει ένα σύστημα και μοτίβο σκέψης όπου θρησκεία, δίκαιο και ηθική συνυφαίνονται αξεδιάλυτα καθιστώντας μάλλον έργο δυσχερές την μελέτη του ενός εξ αυτών κατά τρόπο διακριτό από τα υπόλοιπα. Η ίδια η αραβική λέξη για την θρησκεία (“din”= “το διάταγμα”, “το πρόσταγμα”), άλλωστε, μαρτυρά εμφατικά την θεώρηση αυτής ως ένα σύνολο θεϊκής προέλευσης προσταγών και εντολών την ίδια στιγμή που η αραβική λέξη για το δίκαιο (“shari’ a”= “το μονοπάτι προς το Θεό”) αντηχεί εξίσου εμφατικά την θεώρηση ως τέτοιου αποκλειστικά εκείνου του θεϊκά ορισμένου, του απαρασάλευτου και απαρέγκλιτης ισχύος, νόμου, όπως αυτός μπορεί να σταχυολογηθεί από τα διδάγματα και τις αναζητήσεις της ισλαμικής πίστης. Και είναι ακριβώς υπό το πλαίσιο αυτής της τελευταίας σκέψης, που ως θέσφατο φαίνεται να διατρέχει κάθε γενόμενη εντός του Ισλάμ θεολογική αλλά και νομική αναζήτηση, που θα μελετηθεί η ιστορική πορεία αυτού από τους αιώνες της διαμόρφωσης και των θεωρητικών αναζητήσεών του μέχρι και την σύγχρονη εποχή και την επαναξιολόγησή του προς διάφορες κατευθύνσεις, όπως και η αντιπαραβολή των παραδειγμάτων της Τουρκικής Δημοκρατίας και της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν μαρτυρά, υπό την πίεση των σύγχρονων κοινωνικών δεδομένων και της επίδρασης των δυτικών μοτίβων κανονιστικότητας και νομικής σκέψης γενικότερα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ροβάτσος Παναγιώτης
- Rovatsos Panagiotis
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3256339