Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

ΑΡΕΤΑΪΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Abstract

dc:description

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί πλήθος κοινωνικών αλλαγών με σημαντικότερες την παγκοσμιοποίηση, τη μεταναστευτική και οικονομική κρίση καθώς και τη μεγάλη διαφορά στο βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Από τις αλλαγές αυτές επηρεάστηκε και η εκπαίδευση, ως βασικό κομμάτι της κοινωνίας. Η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός, ο εκφοβισμός (bullying), η παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, οι διακρίσεις, τα στερεότυπα, η καταπίεση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων είναι μερικές από τις αλλαγές που παρατηρούνται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα και εγείρουν το ερώτημα: «Μπορούμε να αποκτήσουμε ηθικό χαρακτήρα, για να εξαλειφθούν οι παραπάνω συμπεριφορές;». Την απάντηση δίνει η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, η οποία μέσω κατάλληλων πρακτικών πρόληψης και παρέμβασης αντιμετωπίζει τα παραπάνω ζητήματα. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί στην καλλιέργεια θετικών γνωρισμάτων προσωπικότητας στα άτομα, με αποτέλεσμα εκείνα να λειτουργούν με βάση συγκεκριμένες αξίες και αρετές ως ηθικοί άνθρωποι. Καθώς γίνεται λόγος για θετικά γνωρίσματα της προσωπικότητας του ατόμου με θετικό αντίκτυπο, τόσο για το άτομο που τα κατέχει όσο και για την κοινωνία, τότε τα γνωρίσματα αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως αρετές του ατόμου. Η ανάπτυξη των συγκεκριμένων αρετών θα καταστήσει ηθικό τον χαρακτήρα του. Το εν λόγω σκεπτικό μας οδηγεί στην αρεταϊκή ηθική. Πρόκειται για μια νέα θεωρητική προσέγγιση που δίνει έμφαση στον χαρακτήρα του ανθρώπου και αποτελεί έναν οδηγό για την ηθική ζωή, χωρίς όμως να δίνει απαντήσεις στο τι πρέπει να κάνουμε και ποια βήματα να ακολουθήσουμε για να γίνουμε ηθικοί. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι πως υποστηρίζει ότι οι αρετές, οι οποίες νοούνται ως διαθέσεις για να δρα και να αισθάνεται κάποιος με ηθικό τρόπο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ενός ηθικού χαρακτήρα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάκτησή του δε συντελείται άμεσα, παρά μόνο μέσω της συνεχούς πρακτικής ηθικών αξιών, όπως είναι η γενναιοδωρία, η ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και άλλες. Έτσι, λόγω της μακροχρόνιας κατάκτησης της ηθικής κρίνεται αναγκαία η ένταξής της στην προσχολική αγωγή, καθώς από την πιο μικρή ηλικία οι άνθρωποι ξεκινούν να μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και να χειρίζονται καταστάσεις για τη ζωή τους. Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης έγινε προσπάθεια να προσδιοριστεί αν και με ποιο τρόπο προωθείται η αρεταϊκή ηθική στην ελληνική προσχολική εκπαίδευση απαντώντας στα εξής εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν: “Ποιες αρετές προωθούνται στα Προγράμματα Σπουδών του Νηπιαγωγείου που δημοσιεύθηκαν κατά την δεκαετία 2011-2020;”, “Ποιες αρετές προωθούνται στον Οδηγό Εκπαιδευτικού του Νηπιαγωγείου που συνοδεύει το Πρόγραμμα Σπουδών;”, “Μέσω ποιων δραστηριοτήτων προωθούνται οι αρετές και η αρεταϊκή ηθική στο Νηπιαγωγείο;”. Έτσι, μελετήθηκαν τα δύο εγχειρίδια στα οποία βασίζεται η εκπαιδευτική διαδικασία: το Πρόγραμμα Σπουδών, που δημοσιεύθηκε το 2011 με την αναθεωρημένη έκδοσή του το 2014, και ο Οδηγός Εκπαιδευτικού, που το συνοδεύει. Όσον αφορά την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων βρέθηκε πως οι αρετές που προωθούνται και στα δύο εγχειρίδια είναι το θάρρος, ο σεβασμός στους άλλους και στους κανόνες, η συμπόνια, η καλοσύνη, η φιλία και η αγάπη. Επιπλέον, οι δραστηριότητες μέσω των οποίων προωθούνται οι αρετές αυτές διακρίνονται στις κατηγορίες: Δραστηριότητες με συζήτηση, παρατήρηση και ακρόαση, δημιουργία έργων, ρόλοι, φυσικές και ομαδικές δραστηριότητες. Τέλος, παρά το γεγονός πως η αρεταϊκή ηθική διέπει μεγάλο μέρος των εγχειριδίων μέσω των αρετών, φαίνεται να προωθείται κυρίως με έμμεσες αναφορές. Η παρούσα έρευνα ολοκληρώνεται με την εκτενέστερη ερμηνεία των ευρημάτων και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα, όπως την αναθεώρηση των εγχειριδίων, ώστε να περιλαμβάνουν την προώθηση περισσότερων αρετών και την ονομαστική και άμεση αναφορά σε αυτές.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Φράγκου Γεωργία
  • Fragkou Georgia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3256997

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Φράγκου Γεωργία; Fragkou Georgia. ΑΡΕΤΑΪΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3256997