National and Kapodistrian University of Athens
Γυναίκες εργάτριες στο συνοικισμό της Νέας Ιωνίας: όψεις της εργατικής και της προσφυγικής τους ταυτότητας από το Μεσοπόλεμο έως τη Μεταπολίτευση
Abstract
dc:descriptionΤο θέμα της παρούσας μελέτης αφορά γυναίκες που εργάστηκαν σε εργοστάσια και σε βιοτεχνίες κλωστοϋφαντουργίας στο συνοικισμό της Νέας Ιωνίας από την περίοδο του Μεσοπολέμου έως τη Μεταπολίτευση. Το αρχειακό υλικό που χρησιμοποιείται, σε μεγάλο βαθμό, αφορά το αρχείο του εργοστασίου «Μουταλάσκη». Ο συνοικισμός των «Ποδαράδων» ιδρύεται το 1923 ως αμιγώς προσφυγικός, με πρώτους οικιστές ανθρώπους από τη Σπάρτη της Πισιδίας. Για το λόγο αυτό εξετάζονται μαρτυρίες που πραγματοποιήθηκαν από το ΚΜΣ (Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών) στη Νέα Ιωνία, τη δεκαετία του 1950 και του 1960, αναζητώντας γυναίκες που εργάστηκαν στην ταπητουργία της Πισιδίας και ύστερα απασχολήθηκαν στα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας της Νέας Ιωνίας. Ύστερα αξιοποιήσαμε δύο συνεντεύξεις από εργάτριες προσφύγισσες του συνοικισμού την δεκαετία του 2000 από το ΚΕΜΙΠΟ (Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού) της Νέας Ιωνίας. Οι εμπειρίες των εργατριών μέσω των πηγών στο μεγαλύτερο μέρος της έρευνας περνούν σε εμάς διαμεσολαβημένες και επομένως με σαφή όρια ανάλυσης. Για τον λόγο αυτό επιλέχθηκε η πραγματοποίηση προφορικών συνεντεύξεων με εργάτριες της μεταπολεμικής περιόδου, έχοντας ως στόχο να προσδώσουμε περισσότερη ορατότητα στην εμπειρία των υποκειμένων. Η δομή και τα ερωτήματα της συγκεκριμένης ΜΔΕ χωρίζονται σε τρία κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο ασχολείται με ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας της Νέας Ιωνίας, την Ανώνυμη Υφαντουργική Εταιρεία «Μουταλάσκη». Για το σκοπό αυτό, ερευνήθηκε εξ ολοκλήρου το μητρώο των εργαζομένων, μέσω των προσλήψεων που καταγράφονται από το 1927 έως το 1941. Ύστερα, χρησιμοποιούμε δειγματοληπτικά ένα μέρος των προσωπικών καρτελών των εργατριών και των εργατών, με σκοπό να εξετάσουμε αρχικά την ηλικιακή σύνθεση του εργοστασίου, τον τόπο προέλευσης των εργαζομένων και τις ενδεχόμενες αλλαγές που συναντούμε μεταπολεμικά σε αυτά τα δυο πλαίσια. Ύστερα, όσον αφορά την προπολεμική περίοδο, η έρευνα εξετάζει σε ένα πρώτο βαθμό τις διαφορές στην εργασιακή αμοιβή των γυναικών έναντι των ανδρών. Η μελέτη αυτή δεν αφορά τα χρόνια της κατοχής και του πολέμου στην Ελλάδα, καθώς το εργοστάσιο υπολειτουργεί, και επιπλέον θεωρούμε πως η έκταση των γεγονότων υπερβαίνει το πλαίσιο της μελέτης αυτής. Το δεύτερο κεφάλαιο αναλύει τις παρατηρήσεις που δέχονται οι εργαζόμενοι από τους επιστάτες και καταγράφονται στο μητρώο των εργαζομένων προπολεμικά και αναζητεί τις εργοδοτικές πρακτικές που υιοθέτησε η επιχείρηση με σκοπό την εγκαθίδρυση της εργοστασιακής πειθαρχίας. Το τρίτο κεφάλαιο χρησιμοποιεί τη μεθοδολογία της προφορικής ιστορίας και αναλύει συνολικά τις συνεντεύξεις των εργατριών κλωστοϋφαντουργίας στο συνοικισμό σε τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές, όπως αναφέραμε και προηγουμένως. Στόχος του κεφαλαίου αυτού είναι να αναζητήσει συνέχειες και ασυνέχειες στον εργασιακό κύκλο των εργατριών. Συμπερασματικά, καταλήγουμε πως το εργοστάσιο χρησιμοποίησε σε μεγάλο βαθμό ανειδίκευτη γυναικεία και νεανική εργασία, χαμηλά αμειβόμενη συγκριτικά με αυτή των αντρών. Τα οικογενειακά δίκτυα διαδραμάτισαν σημαίνοντα ρόλο τόσο στις προσλήψεις όσο και στις αμοιβές του εργατικού δυναμικού. Μέσω των εργοδοτικών πρακτικών που συναντήσαμε συμπεραίνουμε πως το εργοστάσιο στην προπολεμική περίοδο υιοθέτησε έναν διαπαιδαγωγικό χαρακτήρα απέναντι στους εργαζομένους του. Η άτυπη οικονομία ακολούθησε τις εργάτριες σε όλες τις φάσεις που τις εντοπίσαμε. Αρχικά στις οικοτεχνίες της Πισιδίας, ύστερα στα εργοστάσια της περιοχής προπολεμικά και τέλος στη μεταπολεμική περίοδο έως τη μεταπολίτευση. Κλείνοντας, εντοπίσαμε επιπλέον κοινά μοτίβα στον εργασιακό κύκλο των υποκειμένων όπως το θεσμό της μαθητείας, τους λόγους εισόδου και εξόδου από τα εργοστάσια, και σε κάποιες περιπτώσεις, τη μετέπειτα ενασχόλησή τους με τη τέχνη της μοδιστρικής.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πηρούνια Βασιλική
- Pirounia Vasiliki
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3261101