Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Civil liability arising from the use of diagnostic medical devices in the EU & the US

Abstract

dc:description

Η παρούσα διατριβή αποσκοπεί στην ολιστική προσέγγιση της κατανομής της αστικής ευθύνης, ως της κατάλληλης μορφής αστικής ευθύνης που εφαρμόζεται σε περίπτωση σωματικών βλαβών που προκύπτουν από εσφαλμένη διάγνωση λόγω της χρήσης ελαττωματικού ιατρικού εξοπλισμού διαγνωστικής απεικόνισης (DI). Σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο τόσο της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ, τα διαγνωστικά ιατρικά βοηθήματα περιλαμβάνουν όχι μόνο την παραδοσιακή μορφή της διαγνωστικής απεικόνισης, όπως τα διαγνωστικά συστήματα ακτινογραφίας, τα συστήματα αξονικής τομογραφίας, τα συστήματα μαστογραφίας, αλλά και διαγνωστικό λογισμικό ως ιατρική συσκευή (SaMD), SaMD που βασίζεται σε τεχνητή νοημοσύνη/μηχανική μάθηση (AI/ML) και διαγνωστικός εξοπλισμός με δυνατότητες AI/ML. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, η προληπτική ισχύς του νόμου FD&C Medical Device Act (έναντι του κρατικού δικαίου περί αδικοπραξιών), η άυλη φύση του λογισμικού, η ιδιαιτερότητα της τεχνολογίας AI/ML και η θεωρία του «εξειδικευμένου μεσάζοντα» παρεμποδίζουν την εφαρμογή του καθεστώτος ευθύνης για τα προϊόντα που προστατεύει τους κατασκευαστές ιατρικών συσκευών. Ως εκ τούτου, η κατανομή της ευθύνης στους υπόλοιπους εμπλεκόμενους, δηλαδή στον ιατρό/ακτινολόγο και στο νοσοκομείο, θα πρέπει να επιδιωχθεί με βάση το καθεστώς της ιατρικής αμέλειας και της εταιρικής αμέλειας αντίστοιχα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το αμερικανικό καθεστώς του δικαίου της αδικοπραξίας αρκεί για να καλύψει τα νομικά κενά που έχει δημιουργήσει η εξελιγμένη τεχνολογία. Από την άλλη πλευρά, ο κανονισμός της ΕΕ για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (MDR) 2017/745 και η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έχουν εισαγάγει ριζοσπαστικές λύσεις, από τον χαρακτηρισμό του διαγνωστικού λογισμικού ως ιατροτεχνολογικού προϊόντος έως την εφαρμογή του καθεστώτος ευθύνης για τα προϊόντα τόσο σε αυτόνομο ιατρικό λογισμικό όσο και σε λογισμικό που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τη μηχανική μάθηση (ML). Το τελευταίο αυτό θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί από την τρέχουσα τάση της ΕΕ: i) να εφαρμόζει την ευθύνη για τα προϊόντα στο λογισμικό, όπως αποτυπώνεται όχι μόνο στον Κανονισμό για τα Ιατρικά Προϊόντα (MDR) αλλά και στην προτεινόμενη αναθεώρηση της Οδηγίας για την Ευθύνη για τα Προϊόντα, και ii) να θεσπίσει κανόνες αστικής ευθύνης για την τεχνητή νοημοσύνη, όπως ορίζονται στο σχετικό Ψήφισμα 2020/2014(INL) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στην Πρόταση της Επιτροπής για Νόμο περί Τεχνητής Νοημοσύνης. Εκ πρώτης όψεως, το αμερικανικό σύστημα προστατεύει τους κατασκευαστές ιατρικών συσκευών και τους προγραμματιστές λογισμικού από την αστική ευθύνη έναντι του κράτους, με σκοπό την προώθηση της καινοτομίας, ενώ το σύστημα της ΕΕ φαίνεται να είναι υπερρυθμισμένο και προσανατολισμένο προς τον (καταναλωτή) ασθενή, επιτρέποντας αγωγές αστικής ευθύνης κατά του κατασκευαστή, με αποτέλεσμα να θυσιάζεται η καινοτομία λόγω της υπερρύθμισης. Ουσιαστικά, δεδομένου ότι ο τομέας των ιατρικών συσκευών υπόκειται σε αυστηρή ρύθμιση και η FDA ασκεί εκ των προτέρων έλεγχο πριν από τη διάθεση στην αγορά για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των ιατρικών συσκευών σε ομοσπονδιακό επίπεδο, θεωρείται ότι υπάρχει περιορισμένος χώρος για το κρατικό δίκαιο περί αδικοπραξιών, ως μέσο εκ των υστέρων ρύθμισης, λαμβάνοντας υπόψη το σύστημα των ενόρκων, την αντίληψη των ενόρκων ως μη ειδικών και τα υπερβολικά ύψη αποζημιώσεων και ποινικών αποζημιώσεων που ενδέχεται να παρεμποδίσουν την καινοτομία. Αντίθετα, στην ΕΕ, ο έλεγχος πριν τη διάθεση στην αγορά ανατίθεται σε κοινοποιημένους οργανισμούς, ιδιωτικές εταιρείες και τις εθνικές αρχές των κρατών μελών, και όχι σε έναν οργανισμό παρόμοιο με τον FDA. Το ευρωπαϊκό σύστημα αστικού δικαίου δεν περιλαμβάνει ενόρκους, ποινική αποζημίωση και, κατά συνέπεια, υπερβολικά ύψη αποζημιώσεων. Αυτά τα χαρακτηριστικά επιτρέπουν στις ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ να εισάγουν ριζοσπαστικές λύσεις προσανατολισμένες προς τον καταναλωτή/ασθενή. Επιπλέον, υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση όσον αφορά την προστασία των ασθενών. Η ΕΕ προστατεύει τους ασθενείς μέσω των μέσων του δικαίου της αδικοπραξίας, ενώ οι ΗΠΑ μέσω της προστασίας της καινοτομίας και της ανάπτυξης καινοτόμων ιατρικών συσκευών. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η ρυθμιστική αρχή της ΕΕ δεν διστάζει να ρυθμίσει την ευθύνη για ελαττωματικά ιατρικά βοηθήματα, συμπεριλαμβανομένου του αυτόνομου λογισμικού και του εξοπλισμού που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ το παραδοσιακό δίκαιο της αδικοπραξίας στις ΗΠΑ παραμένει ανεπαρκές για την κάλυψη νομικών ζητημάτων που προκύπτουν από τη λειτουργία εξελιγμένων τεχνολογιών, με την ισορροπία μεταξύ καινοτομίας και ρύθμισης να παραμένει εύθραυστη τόσο στην ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κανάκη Μαρία-Νικολέττα
  • Κανάκη Maria-Nikoletta

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3279806

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κανάκη Μαρία-Νικολέττα; Κανάκη Maria-Nikoletta. Civil liability arising from the use of diagnostic medical devices in the EU & the US. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3279806