National and Kapodistrian University of Athens
Χωροταξικός σχεδιασμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Abstract
dc:descriptionΗ προστασία του περιβάλλοντος έχει αναχθεί σε μία από τις κυριότερες δημόσιες πολιτικές σε διεθνές επίπεδο. Διεθνείς συμβάσεις διακηρύττουν την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, μιας ανάπτυξης, η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες της παρούσας γενεάς, χωρίς να διακυβεύει την ικανότητα μελλοντικών γενεών να ικανοποιούν τις δικές τους ανάγκες. Για να είναι βιώσιμη η ανάπτυξη, η προστασία του περιβάλλοντος και η οικονομική ανάπτυξη δεν βρίσκονται σε ανταγωνιστική σχέση, άλλα η μία αποτελεί προϋπόθεση της άλλης. Η κλιματική αλλαγή, της οποίας οι επιπτώσεις γίνονται ολοένα και περισσότερο φανερές με την πάροδο των ετών, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία και καταδεικνύει την αλληλεξάρτηση μεταξύ περιβάλλοντος και οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Η περιβαλλοντική υποβάθμιση δημιουργεί οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις και η αντιμετώπισή της απαιτεί την συντονισμένη προσπάθεια της διεθνούς κοινότητας για αλλαγές στην τεχνολογία, στροφή στην καθαρή ενέργεια αλλά και επαρκής περιβαλλοντική πληροφόρηση των πολιτών. Τέτοια προσπάθεια συνιστά η Συμφωνία των Παρισίων που συνήφθη το 2015, η οποία αποτελεί την πρώτη παγκόσμια νομικώς δεσμευτική συμφωνία για το κλίμα και η οποία καλεί τα κράτη να καταβάλλουν φιλόδοξες προσπάθειας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη με την αποφυγή αύξησης της θερμοκρασίας άνω των 2°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Βασική παράμετρος της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης αποτελεί ο τομέας της ενέργειας, καθώς η ενέργεια στηρίζει όλο το βιομηχανικό σύστημα παραγωγής αγαθών και παροχής υπηρεσιών και εξασφαλίζει ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης της κοινωνίας. Η ενέργεια, ωστόσο, ευθύνεται συγχρόνως για την περιβαλλοντική υποβάθμιση εξαιτίας της χρήσης ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας, τα οποία αφενός απελευθερώνουν αέρια του θερμοκηπίου, αφετέρου αποτελούν μη ανανεώσιμες ενεργειακές πρώτες ύλες. Η διαρκώς αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση λόγω της αύξησης του πληθυσμού, η εξάντληση των φυσικών πόρων, η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η ανάγκη των κρατών για περιορισμό της εξάρτησης από την εισαγωγή ενέργειας από άλλο κράτη και η δημιουργία συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά ενέργειας, οδήγησαν στην ανάγκη ανάπτυξης νέων, φιλικών προς το περιβάλλον μορφών ενέργειας. Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (εφεξής ΑΠΕ) διακρίνονται για την ηπιότητα του πρωτογενούς «καυσίμου» τους, τη βελτιστοποίηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και για την εξοικονόμηση ενέργειας, ώστε να ικανοποιείται η ασφάλεια του εφοδιασμού. Αποτελούν τις μόνες πηγές ενέργειας που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον με εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, διαθέτουν το πλεονέκτημα τις διασποράς τους στον γεωγραφικό χώρο, συμβάλλοντας στην αποκέντρωση του ενεργειακού συστήματος, δεν εξαντλούνται, μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και εμφανίζουν σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, γεγονός που δικαιολογεί το έντονο και διαρκώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την αξιοποίησή τους. Συνιστούν πηγές ενέργειας φιλικές προς το περιβάλλον και ειδικότερη έκφανση αλλά και βασική συνιστώσα της αειφόρου ανάπτυξης και για το λόγο αυτό η διείσδυση των ΑΠΕ στην παραγωγή ενέργειας έχει αναχθεί σε βασική προτεραιότητα τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την μείωση της θερμοκρασίας του πλανήτη, όπως επιβάλλονται από διεθνείς και ευρωπαϊκές συμβάσεις και οδηγίες. Εντούτοις, όπως κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, συνιστούν επέμβαση στο χώρο και ενδέχεται να επιφέρουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Για το λόγο αυτό, απαιτείται ένα σαφές και ορθά διατυπωμένο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που θα ρυθμίζει τα ζητήματα της αδειοδότησης και χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ, ιδιαίτερα όταν η εγκατάσταση τους πρόκειται να λάβει χώρα σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως δάση και αναδασωτέες εκτάσεις, περιοχές του δικτύου Natura 2000 ή μικρά νησιά, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών, πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων και να δημιουργείται ένα ασφαλές επενδυτικό περιβάλλον. Παράλληλα, απαιτείται ουσιαστική εκτίμηση επί τη βάσει επιστημονικών δεδομένων και μελετών, ώστε αφενός να εξασφαλίζεται η προστασία του περιβάλλοντος και να αποφεύγονται τυχόν αρνητικές επιπτώσεις σε αυτό από την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ, αφετέρου να αποφεύγεται ένας συλλήβδην αποκλεισμός των έργων ΑΠΕ χωρίς εξέταση των ουσιαστικών περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων. Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τα ζητήματα που ανακύπτουν κατά τον χωροταξικό σχεδιασμό και την αδειοδοτική διαδικασία έργων από ΑΠΕ. Ειδικότερα, στον πρώτο κεφάλαιο αναλύεται το ενωσιακό και εθνικό νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις ΑΠΕ με αναφορά και στις πρόσφατες νομοθετικές εξελίξεις. Αντικείμενο του δεύτερου κεφαλαίου συνιστά η διαδικασία αδειοδότησης των ΑΠΕ, καθώς και η περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ως το σημαντικότερο στάδιο της διαδικασίας αυτής. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται ο χωροταξικός σχεδιασμός των ΑΠΕ, με τον οποίο οργανώνεται η εγκατάσταση τους. Στο τέταρτο κεφάλαιο, αναλύονται επιμέρους ζητήματα που ανακύπτουν κατά την χωροθέτηση ΑΠΕ σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως τα δάσηκαι οι αναδασωτέες εκτάσεις, οι περιοχές του δικτύου Natura 2000 και τα μικρά νησιά, ενώ επιπλέον αναδεικνύονται ειδικότερα ζητήματα που έχουν απασχολήσει την νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, όπως η τήρηση της φέρουσας ικανότητας κατά την χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, καθώς και η προστασία του τοπίου και η οπτική όχληση που προκαλείται από τα έργα ΑΠΕ. Η εργασία καταλήγει στην εξαγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με τα θέματα που αναλύθηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια, καθώς και στην καταγραφή ζητημάτων που δυσχεραίνουν την διείσδυση των ΑΠΕ στην παραγωγή ενέργειας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ρεπάνη Παρασκευή
- Repani Paraskevi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3308920